De docta ignorantia

Postquam nunc manifestum est, quomodo infinita linea est omnia illa actu infinite, quae in potentia sunt finitis, habemus translative in maximo simpliciter pariformiter, quomodo ipsum maximum est actu maxime omnia illa, quae in potentia sunt simplicitatis absolutae. Quidquid enim possibile est, hoc est actu ipsum maximum maxime, non ut ex possibili est, sed ut maxime est; sicut ex linea triangulus educitur, et infinita linea non est triangulus ut ex finita educitur, sed actu est triangulus infinitus, qui est idem cum linea. Praeterea ipsa possibilitas absoluta non est aliud in maximo quam ipsum maximum actu, sicut linea infinita est actu sphaera; secus in non maximo, nam ibi potentia non est actus, sicut linea finita non est triangulus. Unde hic videtur magna speculatio, quae de maximo ex isto trahi potest, quomodo ipsum est tale quod minimum est in ipso maximum, ita quod penitus omnem oppositionem per infinitum supergreditur, ex quo principio possunt de ipso tot negativae veritates elici quot scribi aut legi possent. Immo omnis theologia per nos apprehensibilis ex hoc tanto principio elicitur, propter quod maximus ille divinorum scrutator Dionysius Areopagites in Mystica sua theologia dicit beatissimum Barptolemaeum mirifice intellexisse theologiam, qui aiebat eam maximum pariter et minimum; qui hoc enim intelligit omnia intelligit, et omnem intellectum creatum ille supergreditur. Deus enim, qui est hoc ipsum maximum, ut idem Dionysius de divinis nominibus dicit, non isti quidem est et aliud non est, neque alicubi est, et alicubi non; nam sicut omnia, ita quidem et nihil omnium. Nam, ut idem in fine Mysticae theologiae concludit, tunc ipse super omnem positionem est perfecta et singularis omnium causa, et super ablationem omnium est excellentia illius, qui simpliciter absolutus ab omnibus et ultra omnia est. Hinc concludit in Epistola ad Gaium ipsum super omnem mentem atque intelligentiam nosci. Et ad hoc concorditer ait Rabbi Salomon omnes sapientes convenisse quod scientiae non appraehendunt creatorem, et non appraehendit quod est nisi ipse; et appraehensio nostra respectu ipsius, est defectus appropinquandi appraehensioni eius. Et propterea idem alibi concludens dicit: laudetur creator, in cuius essentia comprehensione inquisitio scientiarum abbreviatur, et sapientia ignorantia reputatur, et elegantia verborum fatuitas. Et ista est illa docta ignorantia, quam inquirimus, per quam Dionysius ipsum solum inveniri posse, non alio arbitror principio quam praefacto, multipliciter ostendere nisus est. Sit igitur nostra speculatio, quam ex isto, quod infinita curvitas est infinita rectitudo, elicimus, transumptive in maximo de simplicissima et infinitissima eius essentia: quoniam ipsa est omnium essentiarum simplicissima essentia; ac quomodo omnes rerum essentiae, quae sunt, fuerunt, aut erunt, actu semper et aeternaliter sunt in ipsa ipsa essentia, et ita omnes essentiae sunt ipsa omnium essentia; ac quomodo ipsa omnium essentia ita est quaelibet quod simul omnes et nulla singulariter; ac quomodo ipsa maxima essentia, uti infinita linea est omnium linearum adaequatissima mensura, pariformiter est omnium essentiarum adaequatissima mensura. Maximum enim nec non opponitur minimum, necessario est omnium adaequatissima mensura; non maior quia minimum, non minor quia maximum. Omne autem mensurabile cadit inter maximum et minimum. Est igitur adaequatissima et praecisissima omnium essentiarum mensura infinita essentia.

Et adhuc, ut hoc clarius videas, considera, si linea infinita constitueretur ex infinitis pedalibus, et alia ex infinitis bipedalibus, illas nihilominus aequales esse necesse esset, cum infinitum non sit maius infinito. Sicut igitur unus non est minor in linea infinita quam duo pedes, ita infinita linea non est maior plus uno pede quam duobus. Immo, cum quaelibet pars infiniti sit infinita, tunc unus pes lineae infinitae ita cum tota infinita convertitur sicut duo pedes. Pariformiter cum omnis essentia in maxima sit ipsa maxima, non est maximum nisi adaequatissima mensura omnium essentiarum, neque reperitur alia praecisa mensura cuiuscunque essentiae quam illa; nam omnes aliae deficiunt et praecisiores esse possunt, ut hoc superius est clarissime ostensum.