De docta ignorantia

Quoniam quidem ad hoc indubia nunc fide his talibus ratiocinationibus provecti sumus, ut in nullo haesitantes firmiter teneamus praemissa verissima esse, subiungentes dicimus temporis plenitudinem praeteritam ad Ihesum semper benedictum primogenitum omnis creaturae esse.

Nam ex iis, quae ipse existens homo supra hominem divine operatus est, ac aliis, quae ipse in omnibus verax repertus de seipso affirmavit, testimonium in sanguine suo perhibentes etiam iis, qui cum ipso conversati sunt, constantia invariabili infinitis dudum infallibilibus probata argumentis, iuste asserimus ipsum esse, quem omnis creatura in tempore futura ab initio expectavit, et qui per prophetas se in mundo appariturum praedixerat. Venit enim, ut omnia adimpleret, quoniam ipse voluntate cunctos sanitati restituit, et omnia occulta et secreta sapientiae tanquam potens super omnia edocuit, peccata tollens ut Deus, mortuos suscitans, naturam transmutans, imperans spiritibus, mari et ventis, supra aquam ambulans, legem statuens in plenitudine supplimenti ad omnes leges. In quo secundum testimonium illius singularissimi praedicatoris veritatis Pauli desuper in raptu illuminati habemus perfectionem omnium, redemptionem et remissionem peccatorum; qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae, quia in ipso condita universa in coelis et in terris, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates. Omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant, et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit in omnibus ipse primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum.

Talia quidem et alia plura perhibentur sanctorum de eo testimonia, quoniam ipse Deus est et homo; in quo ipsa humanitas in ipsa divinitate Verbo unita est, ut non in se, sed in ipso subsisteret, postquam humanitas in summo gradu et omni plenitudine aliter esse non potuit, nisi in divina Filii persona.

Et ad hoc, ut supra omnem intellectualem nostram comprehensionem quasi in docta ignorantia hanc personam concipiamus, quae hominem sibi univit, ascendentes in nostro intellectu consideremus, cum Deus per omnia sit in omnibus, et omnia per omnia in Deo, ut quodam loco superius ostendimus, tunc, cum ista simul copulative consideranda sint, sic quod Deus sit in omnibus, quod omnia in Deo, et cum esse ipsum divinum sit supremae aequalitatis et simplicitatis, hinc Deus, ut est in omnibus, non est secundum gradus in ipsis quasi se gradatim et particulariter communicando. Omnia autem sine diversitate graduali esse non possunt. Quapropter in Deo sunt secundum se cum graduum diversitate. Hinc cum Deus sit in omnibus, ita ut omnia in eo, est manifestum Deum absque sui mutatione in aequalitate essendi omnia esse in unitate cum humanitate Ihesu maxima, quoniam maximus homo in ipso non aliter quam maxime esse potest, et ita in Ihesu, qui sic est aequalitas omnia essendi, tamquam in Filio in divinis, qui est media persona, Pater aeternus et Spiritus Sanctus existunt, et omnia ut in Verbo, et omnis creatura in ipsa humanitate summa et perfectissima universaliter omnia creabilia complicantis, ut sit omnis plenitudo ipsum inhabitans. Manuducamur aequaliter ad ista hoc exemplo: sensualis cognitio est quaedam contracta cognitio, propter quod sensus non attingit nisi particularia. Intellectualis cognitio est universalis, propter quod respectu sensualis absoluta existit atque abstracta a contractione particulari. Contrahitur autem sensatio varie ad varios gradus, per quas quidem contractiones variae animalium species exoriuntur secundum gradus nobilitatis et perfectionis, et quamvis ad maximum gradum simpliciter non ascendat, ut superius ostendimus, in specie tamen illa, quae actu suprema est in genere animalitatis, puta humana, ibi sensus tale animal efficit, quod ita est animal, ut et sit intellectus. Homo enim est suus intellectus, ubi contractio sensualis quodammodo in intellectuali natura suppositatur, intellectualis natura existit, quoddam divinum separatum abstractum esse, sensuali remanente temporali et corruptibili secundum suam naturam. Quare, quoad licet remota similitudine, ita in Ihesu considerandum, ubi humanitas in divinitate suppositatur, quoniam aliter in sua plenitudine maxima esse non posset.

Intellectus enim sensu cum sit perfectissimus penitus in actu existens, non potest nisi in divino intellectu, qui solus est actu omnia, suppositari personaliter. Intellectus enim in omnibus hominibus est omnia, crescens gradatim de possibilitate in actum, ut quanto sit maior, minor sit in potentia. Maximus autem cum sit terminus potentiae omnis intellectualis naturae, in actu existens pleniter nequaquam existere potest, quin ita sit intellectus, quod et sit Deus, qui est omnia in omnibus, quasi ut si polygonia circulo inscripta, natura esset humana, et circulus divina; si ipsa polygonia maxima esse debet, qua maior esse non potest, nequaquam in angulis finitis per se subsisteret, sed in circulari figura, ita non haberet proprium subsistendi figuram, etiam intellectualiter ab ipsa circulari et aeterna figura separabilem.

Maximitas autem perfectionis humanae naturae in substantialibus et essentialibus attenditur, puta quod intellectum, cui cetera corporalia serviunt, et hinc maxime perfectus homo non debet esse in accidentalibus eminens, nisi in respectu intellectus. Non enim requiritur, ut sit aut gigas aut nanus aut illius vel illius magnitudinis, coloris, figurae et sic de ceteris accidentalibus; sed hoc tantum est necessarium, quod ipsum corpus declinet ita ab extremis, ut sit aptissimum instrumentum intellectualis naturae, cui absque renitentia, murmuratione ac fatigatione ipsum obediat et obtemperet.

Ihesus noster, in quo omnes thesauri scientiae et sapientiae, etiam dum in mundo apparuit, absconditi fuerunt, quasi lux in tenebris, ad hunc finem eminentissimae intellectualis naturae corpus aptissimum atque perfectissimum ut etiam a sanctissimis testibus suae conversationis memoriae traditum est, creditur habuisse.