De docta ignorantia

Quoniam autem cultura Dei, qui adorandus est in spiritu et veritate, necessario se fundat in positivis Deum affirmantibus, hinc omnis religio in sua cultura necessario per theologiam affirmativam ascendit Deum ut unum ac trinum, ut sapientissimum, piissimum, lucem inaccessibilem, vitam, veritatem, et ita de reliquis adorando, semper culturam per fidem, quam per doctam ignorantiam verius attingit, dirigendo; credendo scilicet hunc, quem adorat ut unum, esse uniter omnia, et quem ut inaccessibilem lucem colit, non quidem esse lucem, ut est haec corporalis, cui tenebrae opponuntur, sed simplicissimam et infinitam, in qua tenebrae sunt lux infinita et quod ipsa infinita lux semper lucet in tenebris nostrae ignorantiae, sed tenebrae eam non comprehendere nequeunt. Et ita theologia negationis adeo necessaria est, quod ad aliam affirmationis, ut sine illa Deus non coleretur ut Deus infinitus, sed potius ut creatura; et talis cultura idolatria est, quae hoc imagini tribuit, quod tantum convenit veritati. Hinc utile erit ad haec parum de negativa theologia submittere. Docet nos sacra ignorantia Deum ineffabilem; et hoc quia maior est per infinitum omnibus, quae nominari possunt: et hoc quidem quia verissimum, verius per remotionem et negationem de ipso loquimur, sicut et maximus Dionysius, qui eum nec veritatem, nec intellectum, nec lucem, nec quidquam eorum, quae dici possunt, esse voluit, quem Rabbi Salomon et omnes sapientes sequuntur. Unde negant Pater est neque Filius neque Spiritus Sanctus secundum hanc negativam theologiam, secundum quam est infinitus tantum. Infinitas vero, ut infinitas, neque generans est neque genita neque procedens. Quare Hilarius Pictaviensis subtilissime dixit, dum personas distingueret: In aeterno, inquit, infinitas, species in imagine, usus in munere; volens dicere, quod quamvis in aeternitate non nisi infinitatem possimus videre, tamen ipsa infinitas, quae est ipsa aeternitas, cum sit negativa, non potest intelligi ut generans, sed bene aeternitas, quoniam aeternitas est affirmativa unitatis sive praesentiae maximae, quare principium sine principio. Species in imagine dicit principium a principio; usus in munere dicit processionem ab utroque. Quae omnino per praemissa notissima sunt; nam quamvis aeternitas sit infinitas, ita quod aeternitas non sit maior causa Patris quam infinitas, tamen secundum considerationis modum aeternitas Patri attribuitur et non Filio nec Spiritui Sancto; infinitas vero non solis uni personae quam alteri, quoniam ipsa infinitas secundum considerationem unitatis Pater est, secundum considerationem aequalitatis unitatis Filius, secundum considerationem connexionis Spiritus Sanctus, secundum simplicem considerationem infinitatis nec Pater nec Filius nec Spiritus Sanctus, licet ipsa infinitas et aeternitas sit quaelibet trium personarum sit, et converso quaelibet persona infinitas et aeternitas; non tamen secundum considerationem ut praefertur; quoniam secundum considerationem infinitatis Deus nec unum est nec plura et non reperitur in Deo secundum theologiam negationis aliud quam infinitas. Quare secundum illam nec cognoscibilis est in hoc saeculo, nec in futuro, quoniam omnis creatura tenebra est eo respectu, quod infinitum lumen comprehendere nequit, sed sibi soli notum est. Et ex his manifestum est, quomodo negationes sunt verae, affirmationes insufficientes in theologicis; et nihilominus negationes removentes imperfectionis de perfectissimo sunt veriores aliis. Ut quia verius est Deum non esse lapidem quam non esse vitam aut intelligentiam, et non esse ebrietatem quam non esse virtutem, contrarium in affirmativis; nam verior est affirmatio Deum dicens intelligentiam ac vitam quam terram, lapidem, aut corpus. Ista enim omnia clarissima sunt ex praehabitis. Ex quibus concludimus praecisionem veritatis in tenebris nostrae ignorantiae incomprehensibiliter lucere. Et haec est illa docta ignorantia, quam inquisivimus; per quam tantum ad infinitate bonitatis Deum maximum, unitrinum, secundum gradus doctrinae ipsius ignorantiae accedere posse explicavimus, ut ipsum ex omni nostro conatu de hoc semper laudare valeamus, quod nobis seipsum ostendit incomprehensibilem, qui est super omnia in saecula benedictus.