De docta ignorantia

Neminem mortalium comprehendere iudicium illud ac eius iudicis sententiam manifestum est. Quoniam cum sit supra omne tempus et motum, non discussione comparativa vel praesumptiva ac prolatione vocali et signis talibus expeditur, quae moram et protractionem capiunt; sed sicut in verbo omnia creata sunt, quoniam dixit et facta sunt, ita in eodem verbo, quod et ratio dicitur, omnia iudicantur. Nec inter sententiam et executionem quicquam interest, sed hoc est, quod in momento fit, scilicet quod et resurrectio et apprehensio finis differenter, glorificatio in translatione filiorum Dei et damnatio in exclusione aversorum nullo etiam indivisibili temporis momento distinguuntur.

Intellectualis natura, quae supra tempus est et corruptioni temporali non subdita, ex sui natura intra se formas incorruptibiles complectens, ut puta mathematicas suo modo abstractas, et etiam naturales, quae in ipsa intellectuali absconduntur et transformantur de facili, quae sunt nobis manuductiva signa incorruptibilitatis eius, quia locus incorruptibilium incorruptibilis, naturalis motu ad veritatem moveretur abstractissimam, quasi ad finem desideriorum suorum, ac ad ultimum obiectum delectabilissimum. Et quoniam hoc tale obiectum est omnia, quia Deus, intellectus immortalis et incorruptibilis quousque attingat ipsum, insatiabilis est, cum non satietur nisi in obiecto aeterno. Quod si intellectus, absolutus ab hoc corpore, in quo opinionibus ex tempore subditur, ad optatum finem non contingit, sed potius, cum appetat, veritatem, cadit in ignorantiam, et cum ultimo desiderio non aliud desideret quam ipsum veritatem non in aenigmate aut signis, sed certitudinaliter facietenus apprehendere, tunc cum ob aversionem ipsius a veritate in hora separationis et conversionem ad corruptibile, cadat ad desideratum corruptibile, ad incertitudinem et confusionem in ipsum tenebrosum chaos merae possibilitatis, ubi nihil certi actu est, recte ad intellectualem mortem descendisse dicitur. Est enim animae intellectuali intelligere esse, et intelligere desideratum est ipsi vivere. Propter hoc, sicut ei est vita aeterna apprehendere ultimum desideratum stabile aeternum, ita est ei mors aeterna separari ab illo stabili desiderato et praecipitari in ipsum chaos confusionis, ubi igne perpetuo cruciatur, modo suo, a nobis non intelligibili aliter quam ut cruciatur privatus vitali alimento et sanitate, et non illis tantum, sed et spe aliquando assequendi, ut sine extinctione et fine semper moriatur agonizando. Haec est vita aerumnosa supra id quod cogitari potest; quae ita est vita ut sit mors, quae ita est esse, ut sit non esse, quae ita est intelligere, ut sit ignorare. Et quoniam in antehabitis probatum est, quod supra omnem motum et tempus et quantitatem et caetera tempori subdita resurrectio hominum est, ita quod corruptibile in incorruptibile, animale in spirituale resolvitur, ut totus homo sit suus intellectus, qui est spiritus, et corpus verum sit in spiritu absorptum, ut non sit corpus in se, quasi in suis corporalibus qualificativis et temporalibus proportionibus, sed translatum in spiritum, quasi contrario modo ad hoc nostrum corpus, ubi non videtur intellectus, sed corpus, in quo ipse intellectus quasi incarceratus apparet; ibi vero corpus est ita in spiritu, sicut hic spiritus in corpore, et propter hoc ut hic anima aggravatur per corpus, ita ibi corpus alleviatur per spiritum. Hinc, ut gaudia spiritualia vitae intellectualis sunt maxima, quae et ipsum corpus glorificatum in spiritu participat, ita infernales tristitiae spiritualis mortis sunt maximae, quas et corpus in spiritu recipit. Et quoniam Deus noster, qui apprehensus est vita aeterna, est supra omnem intellectum comprehensibilis, tunc aeterna illa gaudia, omnem intellectum nostrum excedentia, maiora sunt quam ullo signo tradi possint. Pariformiter et poenae damnatorum supra omnes cogitabiles atque descriptibiles poenas existunt. Quare in omnibus illis musicalibus harmonicis signis gaudii, laetitiae, gloriae, quae, ut signa cognita nobis, cogitandi iudicia vitae aeternae a patribus tradita reperiuntur, sunt remotissima quaedam signa sensibilia per infinitum distanter ad ipsa intellectualia nulla imaginatione perceptibilia. Ita et poenis infernalibus, quae aut igni elementali sulfureo ac pice et caeteris cruciatibus sensibilibus assimilantur, nullam comparationem habent ad igniles illas intellectuales aerumnas, a quibus nos Iesus Christus, vita et salvatio nostra, praeservare dignetur, qui est in saecula benedictus. Amen.