De docta ignorantia

Digressionem parvam ad expressionem intenti praemitti convenit, ut mysterium crucis clarius attingamus. Non dubium hominem ex sensu et intellectu atque ratione media, quae utrumque nectit, existere. Ordo autem submittit sensum rationi, rationem vero intellectui. Intellectus de tempore et mundo non est, sed absolutus ab his; sensus de mundo sub tempore, motibus subiectus existit. Ratio quasi in horizonte est, quoad intellectum, sed in auge, quoad sensum, ut in ipsa coincidant, quae sunt infra et supra tempus. Sensus incapax est supertemporalium et spiritualium. Animal igitur non percipit ea, quae Dei sunt, cum Deus spiritus et plus quam spiritus existat, et propter hoc sensualis cognitio in tenebris est ignorantiae aeternorum, et movetur secundum carnem ad carnalia desideria per concupiscibilem potentiam et ad repellendum impediens per irascibilem. Ratio vero supraeminens in sua natura ex participatione intellectualis naturae leges quasdam continet, per quas ut rectrix passiones desiderii ipsas moderetur, et ad aequum reducat, ne homo, in sensibilibus finem ponens, desiderio spirituali intellectus privetur.

Et est potissima legum, ne quis faciat alteri, quod sibi fieri nollet, et quod aeterna temporalibus praeponantur, et munda atque sancta caducis et immundis; et ad hoc cooperantur leges, ex ipsa ratione elicitae a sanctissimis legislatoribus, secundum diversitatem loci et temporis, pro remediis in ratione peccantium promulgatae. Intellectus altius volans videt, etiam si sensus rationi subiiceretur per omnia, sibi connaturales passiones non insequendo, quod nihilominus homo per se in finem intellectualium et aeternorum affectuum pervenire non valeret. Nam cum homo ex semine Adam in carnalibus voluptatibus sit genitus, in quo ipsa animalitas secundum propagationem vincit spiritualitatem, tunc ipsa natura, in radice originis carnalibus deliciis immersa, per quas homo in esse a patre prodiit, penitus impotens remanet ad transcendendum temporalia pro amplexu spiritualium. Quapropter si pondus delectationum carnalium attrahit deorsum rationem et intellectum, ut consentiant illis motibus non resistendo, clarum est hominem, ita deorsum tractum a Deo aversum fruitione optimi boni, quod est intellectualiter sursum et aeternum, penitus privari. Si vero ratio dominatur sensui, adhuc opus est, ut intellectus dominetur rationi, ut supra rationem fide formata mediatori adhaereat, ut sic per Deum attrahi possit ad gloriam. Nemo unquam fuit ex se potens supra seipsum ac propriam suam naturam ita peccatis desiderii carnalis originaliter subditam posse ascendere supra suam radicem ad aeterna et coelestia, nisi qui de coelo descendit Christus Iesus, hic est, qui et propria virtute ascendit, in quo ipsa humana natura, non ex voluntate carnis, sed ex Deo nata, nihil obstaculi habuit, quin potenter ad Deum patrem rediret. In Christo igitur ipsa humana natura per unionem ad summam potentiam exaltata est, et erepta de pondere temporalium et gravantium desideriorum. Voluit autem Christus hominus omnia humanae naturae facinora, nos ad terrena attrahentia, in suo humano corpore non propter se, cum peccatum non fecerit, sed propter nos penitus mortificare, et mortificando purgare, ut omnes homines eiusdem humanitatis cum ipso omnem peccatorum suorum purgationem reperirent in ipso. Voluntaria et innocentissima, turpissima atque crudelissima hominis Christi crucis mors omnium carnalium desideriorum humanae naturae extinctio, satisfactio atque purgatio fuit. Quicquid humanae naturae contra charitatem proximi fieri potest in plenitudine charitatis Christi, qua seipsum etiam dedit pro inimicis, abundanter extat adimpletum. Humanitas igitur in Christo Iesu omnes omnium hominum defectus adimplevit. Nam ipsa cum sit maxima, totam speciem potentiam amplectitur, ut sit cuiuslibet hominis talis essendi aequalitas, quod multo amplius quam frater et amicus specialissimus cuilibet coniunctus sit. Nam hoc agit maximitas humanae naturae, ut in quolibet homine sibi per formatam fidem adhaerente Christus sit ipse idem homo, unione perfectissima, cuiuslibet numero salvo. Per quam hoc verum est, quod ipsemet ait: Quicquid uni minimo ex meis feceritis, mihi fecistis; et converso, quicquid Christus Iesus passione sua meruit, illi meruerunt, qui unum sunt cum ipso, salva differentia graduum meriti, secundum differentiam graduum unionis cuiusque cum ipso per fidem charitate formatam. Hinc in ipso circumcisi, in ipso baptizati, in ipso mortui, in ipso denuo per resurrectionem vivificati, in ipso Deo uniti et glorificati fideles existunt. Non est igitur iustificatio nostra ex nobis, sed ex Christo, qui cum sit omnis plenitudo, in ipso omnia consequimur, si ipsum habuerimus; quem cum in hac vita per fidem formatam attingamus, non aliter quam ipsa fide iustificari poterimus, ut infra quodam loco extensius dicemus. Hoc est illud ineffabile crucis mysterium nostrae redemptionis, in quo, ultra ea, quae tacta sunt, Christus ostendit, quomodo veritas et iustitia et virtutes divinae temporali vitae, ut aeterna caducis, praeferri debeant; ac quod in homine perfectissimo summa constantia atque fortitudo, charitas et humanitas esse debent, sicut mors Christi in cruce in maximo Iesu illas ac omnes alias virtutes maxime fuisse ostendit. Quanto igitur homo plus in ipsis immortalibus virtutibus ascenderit, tanto Christo similior erit; coincidunt enim minima maximis, ut maxima humiliatio cum exaltatione, turpissima mors supreme virtuosi cum gloriosa vita, et ita de caeteris, ut omnia ista nobis Christi vita, passio atque crucifixio manifestant.