De gratia Redemptoris

Non quaeritur utrum distinguendus sit amor Dei naturalis et amor supernaturalis, id quod probatum est in tractatu de caritate¹; oppositum damnatum est contra Baium, prop. 34: «Distinctio illa duplicis amoris, naturalis videlicet, quo Deus amatur ut auctor naturae, et gratuiti, quo Deus amatur ut beatificator, vana est et commentitia et ad illudendum sacris Litteris et plurimis veterum testimoniis excogitata»². Sed quaeritur utrum actus naturalis amoris, quo Deus super omnia diligatur, homini lapso possibilis sit. Talem amorem homini innocenti in ordine mere naturali possibilem esse facile conceditur. Amor super omnia intelligitur non intensive, sed appretiative, id est amor, quo Deus omni enti creato praefertur. Huiusmodi amor necessario includit voluntatem non peccandi, implendi ea quae Deus vult. Non agitur de amore super omnia effective, id est tali, quo homo de facto etiam in suis operibus Deum omnibus creaturis praeferat; hunc amorem naturaliter impossibilem esse thesi antecedenti probatum est. Sed sermo est de amore super omnia affective, id est, utrum talis affectus ab homine viribus naturalibus elici possit. Et quidem de sola possibilitate quaeritur, non utrum talis actus revera inveniatur. Potentia autem non intelligitur physica, quae iterum conceditur, sed moralis, scilicet utrum fortasse in tali actu tanta inveniatur difficultas, ut homini lapso absolute impossibilis sit. Ex fontibus positivis res decidi nequit; quia cum in illis de necessitate gratiae ad diligendum Deum sermo est, dilectio salutaris intelligitur: theologorum autem sententiae in hac quaestione sunt divisae. Ratio autem videtur esse pro affirmanda illa potentia.

Homo enim naturali rationis lumine cognoscere potest Deum esse finem suum ultimum, eum esse infinite bonum et summe amabilem; neque apparet ratio cur talem cognitionem sequi non possit affectus amoris erga Deum; in hoc enim actu qua tali non videtur esse extraordinaria difficultas, ut dicendus sit moraliter impossibilis. Neque ratione propositi non peccandi, quod ut dictum est, in illo actu amoris includitur, videtur impossibilis esse. Licet verum sit, hominem naturalibus viribus non posse exsequi illud propositum, inde tamen non sequitur, ut numquam habere possit, ne pro brevi quidem tempore, actum talis propositi. Aliud enim est propositum opere exsequi, et aliud, actum propositi habere. Non necessarium est, ut homo qui elicit illum actum amoris et sic illud propositum habet, simul etiam semper de omnibus difficultatibus cogitet, quae exsecutioni propositi obstant; praeterea non videtur probatum esse, hominem non posse habere serium propositum de aliqua re, quam propriis viribus efficere non potest.

Hinc praeferenda videtur sententia, quae actum amoris Dei super omnia dicit homini lapso moraliter non absolute impossibilem. Sed cum actus sit mere naturalis, patet eum non esse salutarem, et propterea non positive disponere ad gratiam, multo minus immediate esse iustificantem³.