De gratia Redemptoris

« Iustus »: Thesis agit de iustificatis; si autem de illis valet, a fortiori idem dicendum est de reliquis hominibus.

« Omnia peccata venialia »: Quid sit peccatum veniale, vide supra pag. 253, nota 74. Potest peccatum esse veniale sive ex natura obiecti sive ex defectu deliberationis; haec ultima vocantur peccata subreptitia. Thesis per se loquitur de omnibus peccatis venialibus, deliberatis et subreptitiis, sed imprimis intelligitur de peccatis subreptitiis, licet liberum manere ab omni peccato veniali deliberato iam sit magnum omnino Dei donum. Porro thesis agit de peccatis venialibus collective sumptis, non de singulis peccatis per se sumptis.

« In tota vita »: ita ipsa thesis, et hoc sensu est definita; facile autem inde fit conclusio, iustum ne diu quidem posse liberum manere a peccato veniali, diu eo sensu intelligendo, quo intelligitur in thesi 11.

« Sine privilegio »: Privilegium definitur: exceptio a lege generali et odiosa. Si ergo vitare omne peccatum veniale est privilegium, exsistere debet aliqua lex, secundum quam omnes homines, etiam iusti, committunt peccata venialia. Hoc autem non ita intelligendum est, ac si Deus statuisset legem, ut omnes homines committerent peccata venialia; sed Deus in praesenti ordine iustis non vult dare illas gratias, cum quibus omnia peccata venialia vitabunt, sed vult permittere, ut talia peccata a iustis fiant. Uti in tractatu de providentia ostenditur, Deus hoc potest permittere, quia etiam peccatum externe ordinari potest ad aliquod bonum¹.

« Speciale privilegium » illud est, quod non nisi rarissime conceditur. Hoc privilegium de facto concessum est Beatae Virgini, ut per totam suam vitam libera maneret ab omni peccato veniali. Patet magnum esse privilegium, si quis « diu » liber manet ab omni peccato veniali.

« Non potest »: intelligendum est simili modo quo in thesi 11, non de physica, sed de morali impotentia.

Adversantur thesi Pelagiani, de quibus s. Augustinus dixit: « In id etiam progrediuntur, ut dicant, vitam iustorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra »².

Praeterea Beguardi putabant hominem posse venire ad talem gradum perfectionis, ut sit omnino impeccabilis.

DOC. ECCLESIAE

CONC. VIENNENSE damnavit errorem Beguardorum 1: « Quod homo in vita praesenti tantum et talem perfectionis gradum potest acquirere, quod reddetur penitus impeccabilis et amplius in gratia proficere non valebit: nam, ut dicunt, si quis semper posset proficere, posset aliquis Christo perfectior inveniri »³.

CONC. TRIDENTINUM, can. 23: « Si quis hominem semel iustificatum dixerit... posse in tota vita peccata omnia etiam venialia vitare, nisi ex speciali Dei privilegio, quemadmodum de beata Virgine tenet Ecclesia: A. S. »⁴.

S. SCRIPTURA

S. Scriptura omnino universaliter de omnibus iustis dicit vel supponit esse in iis peccata, quae cum non possint intelligi mortalia (sunt enim iusti), intelligi debent venialia; ergo in praesenti ordine Deus non vult dare iustis illas gratias, cum quibus omnia peccata venialia vitabunt; ergo si in casu quodam speciali tamen tales gratias concedit, habetur exceptio ab illa lege universali.

Textus sunt iidem qui in thesi 13 parte III allati sunt, Iac 3,2: « In multis offendimus omnes », et Matth 6,12: omnes debent orare: « dimitte nobis debita nostra ».

PATRES

S. GREGORIUS NAZIANZENUS: « Illud cognitum habeamus, quod omni vitio carere vere hominis modulum excedit; soliusque Dei est »⁵.

S. AUGUSTINUS: « Propter omnia peccata baptismus inventus est; propter levia, sine quibus esse non possumus, oratio inventa. Quid habet oratio? Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Semel abluimur baptismate, cotidie abluimur oratione »⁶. — « Sicut enim non impediunt a vita aeterna iustum quaedam peccata venialia, sine quibus haec vita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime vita cuiuslibet pessimi hominis invenitur »⁷.

« Excepta itaque sancta virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem — unde enim scimus, quid ei plus gratiae collatum fuerit ad vincendum omni ex parte peccatum, quae concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum? — hac ergo virgine excepta, si omnes illos sanctos et sanctas, cum hic viverent, congregare possemus et interrogare utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? Utrum hoc quod iste (Pelagius) dicit, an quod Ioannes apostolus? Rogo vos, quantalibet fuerint in hoc corpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, nonne una voce clamassent: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est? »⁸. — « Non potest homo, quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata »⁹.

THEOLOGI

S. THOMAS: « In statu autem naturae corruptae indiget homo gratia habituali sanante naturam ad hoc, quod omnino a peccato abstineat; quae quidem sanatio primo fit in praesenti vita secundum mentem, appetitu carnali nondum totaliter reparato; unde Apostolus ad Rom 7 in persona hominis reparati dicit: Ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; in quo statu potest homo abstinere ab omni peccato mortali, quod in ratione consistit, ut supra habitum est (1, 2 q. 74 a. 5.), non autem potest homo abstinere ab omni peccato veniali propter corruptionem inferioris appetitus sensualitatis, cuius motus singulos quidem ratio reprimere potest, et ex hoc habent rationem peccati et voluntarii; non autem omnes, quia dum uni resistere nititur, fortassis alius insurgit, et etiam, quia ratio non semper potest esse pervigil ad huiusmodi motus vitandos, ut supra dictum est (1, 2 q. 74 a. 10) »¹⁰.