De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo

Sed objiciunt primo verba illa Domini, Jo. VIII: Ego pono animam meam.¹ Hoc, inquit Calvinus in epist. ad Polon., Mediator dicit, nec tamen dicit ut homo, sed ut Deus: nemo enim habet arbitrium vitae et mortis nisi Deus.

Respondeo: ponere animam non esse Dei, sed hominis, quamvis potestas ponendi illam et recipiendi ad libitum sit a Deo data ipsi homini: nam ponere animam quid aliud est, quam mori? et resumere animam quid est, nisi resurgere? mori autem et resurgere certe hominis est, non Dei. Et sic exponunt haec verba SS. Patres.

Augustinus tract. 47. accipit animam pro ipsa substantia animae; et quaerit: cujus sit ponere animam, an Verbi, an carnis, an ipsius animae. Et respondet, non esse Verbi, quia Verbum nunquam dimisit animam; nec esse animae, quia anima a seipsa separari nequit; sed esse carnis, quae animam aliquando deseruit aliquando recepit: «Caro, inquit, ponit animam suam, et caro iterum sumit eam, non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnem.» Et l. III, nunc II cont. Max. c. 14: «Quid, inquit, quod etiam illud commemorandum putasti, quod manifestissime ut homo loquitur, potestatem habeo ponendi animam meam etc.» Chrysostomus etiam aliquoties repetit in hunc locum, haec dici a Christo secundum humanitatem. Viderit ergo Calvinus quos auctores sequatur, dum ponere animam suam, et iterum sumere eam Divinitati attribuit.

Sed rursum proferunt illud II. Corinth. V: Omnia autem ex Deo, qui nos reconciliavit sibi per Christum. Et infra: Deus erat in Christo, Mundum reconcilians sibi. Et infra: Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos, obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Et illud Coloss. I: Pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris, sive quae in coelis sunt:² at reconciliare, exhortari, pacificare, actiones Mediatoris sunt; igitur Christus ut Deus Mediator fuit.

Respondeo primum: reconciliare, exhortari, et pacificare, non semper esse Mediatoris; Mediatoris enim est reconciliare unum alteri: at si quis per seipsum reconciliet sibi inimicum, is non dicitur Mediator. Itaque omnis Mediator reconciliat, sed non omnis qui reconciliat continuo est Mediator. Addo praeterea: aliud esse reconciliare per Mediatorem, aliud vero esse Mediatorem. Potest enim altera ex partibus dissidentibus procurare Mediatorem, et per eum reconciliationem, non tamen ipsa pars erit Mediator. Ita ergo Deus reconciliavit nos sibi, sed per Mediatorem, quem ad nos misit.

Postremo adferunt illud Hebr. IV: Habentes Pontificem, qui penetravit coelos. Item illud Hebr. VII: Sine patre, sine matre, sine genealogia.³ Nam penetrare coelos, non potest homini puro convenire, nec est ullus sacerdos sine patre, et sine matre, nisi Christus Deus et homo: is enim, ut Deus, caret matre, ut homo, caret patre; igitur Christus Sacerdos, ac proinde Mediator est secundum utramque naturam. Quocirca Athanasius in lib. de hum. Verb. et Cyrillus in epist. ad Nestor. cap. 10. Verbum ipsum fatentur Sacerdotem esse.

Respondeo: haec omnia recte probant, personam Pontificis nostri esse divinam, id quod nos libentissime confitemur: vere enim Jesus Pontifex summus, qui penetravit coelos, quique sine patre, et sine matre est, et simul patrem habet et matrem. Deus est, sed non qua Deus est penetravit coelos: nec qua homo est caret matre, aut patrem habet; ac denique non qua Deus est, Pontifex est: nam virtus quidem, qua Christus penetravit coelos, a Deo erat; tamen ipsum penetrare coelos, cum sit loco moveri, non potest Christo secundum formam Dei, quae immutabilis est, sed solum secundum formam hominis convenire.

Pari ratione Christus Deus caret patre, sed ut homo: caret matre, sed ut Deus; idem vero patrem habet, quia est Deus de Deo, et matrem habet, quia filius hominis est. Denique Verbum Deus, ut Athanasius et Cyrillus recte docent, Sacerdos est, sed secundum formam hominis, ut idem Cyrillus in Apologia sua testatur.