De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo
Robert Bellarmine (1542–1621)
First published 1599
In this five-book theological work, Robert Bellarmine presents a systematic exposition and defense of the principal Catholic doctrines concerning Christ. He examines Christ’s divinity, the Trinity, the Incarnation and hypostatic union, the soul and knowledge of Christ, His descent into hell, and His office as Mediator. Drawing extensively on Scripture, the Fathers, councils, and scholastic theology, Bellarmine also refutes Arian, Socinian, Protestant, and other Christological errors, offering a comprehensive defense of Catholic Trinitarian and Christological doctrine.
Praefatio I: De duplici genere hostium Divinitatis Christi
Liber I: Ubi agitur de ejus divinitate
Caput I: Explicatur sententia novorum Samosatenorum
Caput II: Explicatur sententia novorum Arianorum
Caput III: Deum unum numero esse, ex Scripturis et Patribus demonstratur
Caput IV: Divinitas Filii Dei asseritur
Caput V: Secunda Classis ex veteri Testamento
Caput VI: Tertia classis ex Testamento novo
Caput VII: Quarta Classis ex nominibus veri Dei
Caput VIII: Quinta Classis ex attributis
Caput IX: Sexta Classis ex operibus
Caput X: Septima Classis ex Patribus
Caput XI: Octava Classis ex Sibyllis
Caput XII: Nona classis ex divinis testimoniis visionum et miraculorum
Caput XIII: Demonstratur Divinitas Spiritus sancti
Caput XIV: Solvitur primum argumentum haereticorum
Caput XV: Solvitur argumentum Secundum
Secunda objectio Transylvanorum lib. I, cap. 1, et 3. Et lib. in explicat. I cap. Evang. secundum Joan. Tempore Apostolorum Ebion. et Cerinthus docuerunt, Christum aeternum descendisse in hominem Jesum, ut Irenaeus docet lib. III, cap. 19, nec est verum, quod vulgo fertur, Ebionitas docuisse Christum nudum hominem esse; igitur illi sunt veri Ebionitae, qui Christum faciunt compositum ex duabus naturis.
Respondeo: et hanc etiam miram Diaboli artem fuisse, qua haeresis Ebionis, quam Transylvani vere sequuntur, nobis attribuitur. Dico igitur veram haeresim Ebionis fuisse, Filium Mariae nudum esse hominem, sed anno 30. in eum descendisse, et in eo habitasse aliam personam, quam dicebat Ebion esse Christum, et hoc modo fuisse Jesum unitum cum Christo per conjunctionem, et habitationem, quod idem Transylvani docent.
Ac ut mendacium eorum arguatur, proferamus testimonia Veterum dicentium, Ebionem asseruisse, Filium Mariae purum hominem. Ignatius in epist. ad Philadelph. «Si quis, inquit, confiteatur Christum Jesum, sed eumdem nudum esse hominem putet; hujusmodi serpens est, inops sensu, cognomento Ebion.» Irenaeus lib. III. cap. II. «Secundum nullam sententiam haereticorum Verbum caro factum est.» Et lib. I, cap. 25 et 26. dicit, secundum Ebionem et Cerinthum, Jesum nudum hominem natum, deinde autem descendisse in eum Christum in forma columbae, ut in eo habitaret. Et lib. III, cap. 20. «Ostenso quod in principio Verbum existens apud Deum, quod et semper aderat generi humano hunc unitum suo plasmati passibilem hominem factum, exclusa est omnis contradictio dicentium: Si ergo tunc natus est, non erat ante Christus.» Tertullianus lib. de carn. Christi, cap. 14. «Poterit, inquit, haec opinio Ebioni convenire, qui nudum hominem constituit Jesum.» Et lib. de praescript. haeret, cap. 45. «Cerinthus, inquit, Christum hominem tantummodo sine divinitate contendens.» Eusebius lib. III. histor. cap. 27. dicit, Ebionitarum quosdam facere Christum Filium Josephi: quosdam solius Virginis; omnes tamen in eo convenire, ut ante Mariam non fuerit. Hieronymus de vir. illustrib. in Joan. dicit, S. Joannem compulsum ab Episcopis Asiae Evangelium scribere, et aeternam Christi generationem edicere propter Ebionitas, qui tunc docebant, Christum purum esse hominem. Augustinus haeres. 10. «Ebionei, inquit, Christum tantummodo esse hominem docent.» Idem habet Joannes Cassianus lib. I. de incarnat. et alii nonnulli.