De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo
Robert Bellarmine (1542–1621)
First published 1599
In this five-book theological work, Robert Bellarmine presents a systematic exposition and defense of the principal Catholic doctrines concerning Christ. He examines Christ’s divinity, the Trinity, the Incarnation and hypostatic union, the soul and knowledge of Christ, His descent into hell, and His office as Mediator. Drawing extensively on Scripture, the Fathers, councils, and scholastic theology, Bellarmine also refutes Arian, Socinian, Protestant, and other Christological errors, offering a comprehensive defense of Catholic Trinitarian and Christological doctrine.
Praefatio I: De duplici genere hostium Divinitatis Christi
Liber I: Ubi agitur de ejus divinitate
Caput I: Explicatur sententia novorum Samosatenorum
Caput II: Explicatur sententia novorum Arianorum
Caput III: Deum unum numero esse, ex Scripturis et Patribus demonstratur
Caput IV: Divinitas Filii Dei asseritur
Caput V: Secunda Classis ex veteri Testamento
Caput VI: Tertia classis ex Testamento novo
Caput VII: Quarta Classis ex nominibus veri Dei
Caput VIII: Quinta Classis ex attributis
Caput IX: Sexta Classis ex operibus
Caput X: Septima Classis ex Patribus
Caput XI: Octava Classis ex Sibyllis
Caput XII: Nona classis ex divinis testimoniis visionum et miraculorum
Caput XIII: Demonstratur Divinitas Spiritus sancti
Caput XIV: Solvitur primum argumentum haereticorum
Caput XV: Solvitur argumentum Secundum
Caput XVI: Solvitur argumentum Tertium
Caput XVII: Solvitur argumentum Quartum
Caput XVIII: Solvitur argumentum Quintum
Caput XIX: Solvitur argumentum Sextum
Caput XX: Solvuntur objectiones contra Divinitatem Spiritus sancti
Liber II: De distinctione personali a Patre et Spiritu Sancto
Caput I: De distinctione personarum in eadem essentia
Caput II: De vocibus, quibus utimur in hoc mysterio explicando
Caput III: De vocibus Essentia et Homousios
Caput IV: De vocibus Hypostasis et substantia
Caput V: De caeteris vocibus
Caput VI: Ostenditur distinctio personarum
Caput VII: Diluitur argumentum primum contra distinctionem personarum in eadem essentia
Caput VIII: Diluitur argumentum secundum
Caput IX: Diluitur argumentum tertium
Caput X: Diluitur argumentum quartum
Caput XI: Diluitur argumentum quintum
Caput XII: Diluitur argumentum sextum
Sextum argumentum. Aut persona in Deo est finita, aut infinita: si infinita; ergo una tantum: si finita; ergo infinitae personae deberent esse, ut respondeant infinitati essentiae.
Praeterea: multiplicatio suppositorum vel est necessaria ad conservationem speciei, vel ut unum suppositum perficiatur ex altero: at Deus, cum sit aeternus, non eget conservatione, nec perfectione, cum sit perfectissimus.
Denique: vel persona ut persona dicit perfectionem, vel non. Si dicit perfectionem; ergo una perfectio est in una persona, quae non est in alia; et cum illa non sit accidens, erit substantialis perfectio in una, et non in alia. Si vero persona ut persona non dicit perfectionem; ergo perfectior erit persona humana, quam divina: nam humanam certum est dicere perfectionem. Respondeo: personam divinam ut talem esse infinitam, et proinde dicere summam perfectionem. Ad argumentum autem respondeo: non posse inde colligi; ergo una tantum est persona: sed hoc solum; ergo una est perfectio omnium personarum: est enim una et eadem infinita perfectio in omnibus personis, sed non eodem modo; in Patre enim illa perfectio est paternitas, in Filio filiatio etc.
Ad secundum dico: multiplicari supposita in divinis, non ad conservationem speciei, nec ad perficiendum unum ex alio, sed quia id postulat natura rei intelligentis, quae duos habet modos producendi aliquid intra seipsam, videlicet, cognitionem, et amorem. Quae etiam est ratio cur sint tres personae tantum, et non plures, nec pauciores: una enim esse debet producens, non producta: alia producta per cognitionem: alia producta per amorem.
Ad tertium dico: eandem perfectionem dicere omnes personas, sed alio modo.
Quaeres fortasse: an ille modus, id est, an illa relatio dicat perfectionem. Respondeo: relationem in genere sumptam non dicere perfectionem, cum abstrahat ab ente reali, et rationis; tamen relationem realem perfectionem dicere, et relationem divinam infinitam perfectionem: non tamen aliam perfectionem dicere hanc divinam relationem, aliam illam, sed omnes eandem, quae est divina essentia.