De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo
Robert Bellarmine (1542–1621)
First published 1599
In this five-book theological work, Robert Bellarmine presents a systematic exposition and defense of the principal Catholic doctrines concerning Christ. He examines Christ’s divinity, the Trinity, the Incarnation and hypostatic union, the soul and knowledge of Christ, His descent into hell, and His office as Mediator. Drawing extensively on Scripture, the Fathers, councils, and scholastic theology, Bellarmine also refutes Arian, Socinian, Protestant, and other Christological errors, offering a comprehensive defense of Catholic Trinitarian and Christological doctrine.
Praefatio I: De duplici genere hostium Divinitatis Christi
Liber I: Ubi agitur de ejus divinitate
Caput I: Explicatur sententia novorum Samosatenorum
Caput II: Explicatur sententia novorum Arianorum
Caput III: Deum unum numero esse, ex Scripturis et Patribus demonstratur
Caput IV: Divinitas Filii Dei asseritur
Caput V: Secunda Classis ex veteri Testamento
Caput VI: Tertia classis ex Testamento novo
Caput VII: Quarta Classis ex nominibus veri Dei
Caput VIII: Quinta Classis ex attributis
Caput IX: Sexta Classis ex operibus
Caput X: Septima Classis ex Patribus
Caput XI: Octava Classis ex Sibyllis
Caput XII: Nona classis ex divinis testimoniis visionum et miraculorum
Caput XIII: Demonstratur Divinitas Spiritus sancti
Caput XIV: Solvitur primum argumentum haereticorum
Caput XV: Solvitur argumentum Secundum
Caput XVI: Solvitur argumentum Tertium
Caput XVII: Solvitur argumentum Quartum
Caput XVIII: Solvitur argumentum Quintum
Caput XIX: Solvitur argumentum Sextum
Caput XX: Solvuntur objectiones contra Divinitatem Spiritus sancti
Liber II: De distinctione personali a Patre et Spiritu Sancto
Caput I: De distinctione personarum in eadem essentia
Caput II: De vocibus, quibus utimur in hoc mysterio explicando
Caput III: De vocibus Essentia et Homousios
Caput IV: De vocibus Hypostasis et substantia
Caput V: De caeteris vocibus
Caput VI: Ostenditur distinctio personarum
Caput VII: Diluitur argumentum primum contra distinctionem personarum in eadem essentia
Caput VIII: Diluitur argumentum secundum
Caput IX: Diluitur argumentum tertium
Caput X: Diluitur argumentum quartum
Caput XI: Diluitur argumentum quintum
Caput XII: Diluitur argumentum sextum
Caput XIII: Diluitur argumentum septimum
Caput XIV: Diluitur argumentum octavum
Caput XV: Diluitur argumentum nonum
Caput XVI: Diluitur argumentum decimum
Caput XVII: Diluitur argumentum undecimum
Caput XVIII: Diluitur argumentum duodecimum
Caput XIX: An Filius Dei sit autotheos
Caput XX: De processione Spiritus sancti a Filio
Restat pars postrema disputationis de distinctione personarum, in qua explicanda est distinctio, et processio Spiritus sancti a Filio, quae controversia necessario tractanda est, tum propter Armenos, Graecos, Ruthenos, Moscos, et alios qui adhuc in errore perseverant; tum etiam propter novos Arianos. Nam Valentinus Gentilis prothesi 36 et 37. solum Patrem vult esse essentiatorem Filii et Spiritus sancti.
Et quoniam Graeci non solum non credunt Spiritum sanctum a Filio procedere, sed etiam conqueruntur, Latinos ad Symbolum addidisse particulam Filioque sine consensu ipsorum; tria tractanda erunt. Primo, de origine hujus haeresis et schismatis, et de tempore illius additionis factae. Secundo, an Spiritus sanctus a Filio procedat. Tertio, an potuerint et debuerint Latini addere ad Symbolum illam particulam.
Vide de tota re Magistrum cum Doctoribus lib. I, d. 11. Anselmum in lib. de process. Spiritus sancti. B. Thomam in Opusc. de error. Graec.: et de pot. q. X art. 4, et 5. Richardum Armachanum lib. VI quaest. Armenicarum. Gennadium Scholarium in Opusc. pro Latin. cap. 1. et Hugonem Etherianum de process. Spir. S. Denique Bessarionem in Orat. dogmat. et Concilium Florentinum.