De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo

Octavum argumentum. Per Incarnationem id factum est, ut esset una persona Deus et homo: persona autem est individua substantia; ergo non potest una pars personae ab altera ullo modo divelli; ergo ubicumque est una, ibi est altera. Confirmatur primo ex Concilio Chalcedonensi, act. 5. et Concilio VI, act. 17, et Leone epist. 83. ad Monach. Palaest., ubi habemus, Incarnationem factam esse ex duabus naturis indivisis inseparabiliter, et inconfuse; ergo ubi una est, etiam altera: alioqui quomodo sunt indivisae et unitae inseparabiliter, si una est in caelo, et altera est in terra? Et confirmatur iterum ex Damasceno lib. III, cap. 3. qui non solum dicit, naturas in Christo unitas esse inseparabiliter, sed etiam ἀδιαστάτως, id est, indistanter; ergo una numquam distat ab altera: at quomodo non distant, si una non est ubi est altera? Confirmatur ultimo, si caro Christi non est ubique cum Verbo; sequitur, Verbum alicubi esse hominem, alicubi non esse hominem, quod sane absurdissimum est.

Respondeo: cum dicitur in definitione personae individua substantia, non significatur talis indivisio, ut ubi est una pars personae, ibi sit altera: id enim patet esse falsum; nam nostrae manus et pedes, et caetera membra occupant diversa loca, et tamen unam personam faciunt. Dicitur igitur persona individua substantia, quia est unum subsistens non divisum in se ratione subsistentiae, et divisum ab omnibus aliis: et talis est Christus Deus et homo.

Ad primam et secundam confirmationem dico: unionem inseparabilem, et indistantem non requirere, ut unum sit ubicumque est aliud, sed tantum ut alicubi simul sint: nam si nusquam simul essent, tunc vere inter se distarent. Exemplo existat globus Solis. Is unitus est inseparabiliter, et indistanter suo orbi, et tamen orbis Solis totum orbem inferiorem ambit, et est simul in Occidente et Oriente, quod Solis globo non convenit.

Instant: Sol non est unitus suo orbi secundum totum, sed secundum partem tantum: at humanitas est unita toti Verbo. Respondeo: humanitas est quidem unita toti Verbo, quia Verbum est indivisibile: tamen non propterea adaequat ejus immensitatem. Itaque sicut stella, quia minor est molis quantitate, quam sit suus orbis, non potest simul esse ubicumque est ipsius orbis: ita humanitas Christi, quia est minor Verbo quantitate virtutis, non potest esse ubicumque est Verbum, licet ab eo non separetur, nec distet.

Ad ultimam confirmationem dico: illam propositionem Verbum alicubi non est homo esse falsam, si significet Verbum alicubi deseruisse humanitatem. Licet enim alicubi sit Verbum ubi non est humanitas; tamen etiam ibi Verbum est homo, quia Verbum ibi existens sustentat humanitatem ut suam et propriam, licet alibi existentem. Quemadmodum anima rationalis in pede existens unita est cum capite, et informat caput, licet caput ibi non sit ubi sunt pedes.