De Controversiis, Secunda Controversia Generalis: De Christo

Igitur prima objectio Transylvanorum l. I, cap. 1. talis est. Christus et Apostoli praedixerunt statim venturum Antichristum fuisse post Christi obitum, et aboliturum Fidem veram Christi: sed videmus post Christi mortem toto orbe terrarum adoratum Deum trinum in personis et unum in essentia: igitur aut Fides Trinitatis, est Fides Antichristi, aut certe mentiti sunt Christus et Apostoli.

Propositionem his testimoniis probant. Jo. V. Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me: si alius venerit in nomine suo, illum recipietis. Item Joan. IX. Me oportet operari, donec dies est, venit autem nox, in qua nemo potest operari: quamdiu in Mundo sum, lux sum Mundi. Luc. XXI. Videte ne seducamini, multi enim venient in nomine meo dicentes, quia ego sum, et tempus appropinquavit, nolite ergo ire post eos. Vide, inquirunt, quomodo Christus dicat tempus suae abolitionis in proximo fuisse. Actor. XX. Scio quoniam intrabunt post discessionem meam lupi rapaces in vos, non parcentes gregi. Coloss. II. Videte ne quis vos decipiat per Philosophiam, etc. Quae major Philosophia, quam disputationes de essentia, hypostasi, relationibus? II. Thessal. II. Mysterium jam operatur iniquitatis, etc. I. Joan. IV. Omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, et hic est Antichristus, de quo audistis quoniam venit, et nunc jam in Mundo est.¹ Ubi notant non esse dictum in carnem venisse, ne forte putarem aliquam personam divinam descendisse, et carnem assumpsisse: sed in carne, ut intelligeremus Christum nihil esse aliud, quam carnem, id est, hominem. Denique in epistola Judae dicuntur jam ipso tempore ejus introgressi impii, qui negarent Deum et Christum.

Respondeo: miram esse Diaboli astutiam, qui argumentum Catholicorum ab antiquitate, et consensu totius orbis terrarum petitum, in nos retorquere conatur. Sed facile erit objectionem hanc primam diluere: constat enim, propositionem, qua totum argumentum nititur, esse falsissimam: nam si statim a morte Christi vera Fides ejus penitus abolenda erat, cur venit Christus? cur laboravit? cur mori voluit? Ut nihil faceret? at haec stultitia fuisset, quae in summam sapientiam cadere non poterat. Deinde, si omnino ita futurum erat, quid opus fuit praemonere, ut caveremus a seductoribus, qui nullo modo impediri poterant, ne totum Mundum perverterent? Denique ubi essent illae promissiones Danielis II. et Lucae I. Et regni ejus non erit finis? Et illa Christi Matth. XVI. Portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et Matth. ult. Ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. Ubi etiam illae promissiones manerent, quae omnes gentes in Christum credituras testantur? Genes. XXII. Benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae. Psal. II. Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam, terminos terrae. Psalm. LXXI. Adorabunt eum omnes Reges, omnes gentes servient ei.² Haec enim omnia necesse est falsa esse, si Christi regnum vix dum exortum destruendum erat: nec testimonia ab adversariis allata quidquam probant.

Ad primum locum dico: Ibi non haberi statim venturum Antichristum, nec abolendam esse omnino Fidem Christi: sed venturum suo tempore Antichristum, videlicet, prope finem Mundi, et venturum in nomine suo, non in nomine Patris. At noster Christus, quem totus Mundus colit, Patrem habet, Patrem agnoscit, et in nomine Patris venit. Denique ibi Christus alloquitur solos Judaeos, nam cum dixisset: Propterea quaerebant eum Judaei interficere, subjungit, dixit ergo eis Jesus etc..³ At Judaei Christum nostrum non receperunt, sed totis viribus oppugnant, nec Deum et hominem suum Messiam futurum credunt, sed purum hominem; ille igitur de quo Christus loquitur, non est noster Christus verus Deus, quem gentes receperunt, sed est Antichristus, quem Judaei pro Messia aliquando recipient et sic exponunt hunc locum omnes Interpretes, ut Chrysostomus, Augustinus, Cyrillus, et caeteri.

Ad secundum locum dic: ibi per noctem non intelligi tempus quod fuit, et est ab ascensione Christi; quasi dies tantum fuerit tempus illud, quo Christus corporaliter in Mundo vivebat: deinceps autem semper fuerit nox. Nam si ita esset, post ejus ascensionem nemo potuisset operari, et proinde nemo posset converti et credere: Hoc est opus Dei, Joann. VI. ut credatis in eum, quem misit ille.⁴ At si nemo potest credere: quare tantum laborant Ministri Transylvani, ut fidem suam nobis persuadeant?

Diem ergo ibi Christus vocavit totum tempus hujus vitae, et cursum omnium saeculorum usque ad Mundi consummationem, in quo licet salubriter operari; noctem vero, tempus vitae futurae: Quia nec opus, nec ratio erunt apud inferos, ut Sapiens ait Eccles. IX. Nec obstat illud: Quamdiu sum in Mundo, lux sum Mundi: nam Christus etiam modo est in Mundo, quia Matth. ult. ait: Ecce ego vobiscum sum usque ad Mundi consummationem. Et vere nunc est in Mundo, quia adest nunc per gratiam omnibus, et lucet justis et impiis: at post judicium non erit amplius in Mundo, quia non lucebit impiis. Unde Isaias cap. LV. Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est. Et David in Psalm. XCIV. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra.⁵ Atque haec quidem explicatio est Augustini, et Chrysostomi in Commentario hujus loci.

Ad tertium posset dici cum Cajetano, illud Tempus appropinquavit non asseri a Christo, sed referri ut verbum seductorum, qui dicturi essent jam instare diem judicii. Unde Paulus monet II. Thessal. II. Neque terreamini, quasi instet dies Domini etc..⁶ Dico praeterea: Christum asserere, quidem tempus appropinquasse, non quidem judicii, aut Antichristi, aut abolitionis Fidei suae, sed multorum seductorum, qui sibi nomen Christi usurparent, talis enim fuit Simon Magus tempore Apostolorum, et post eum Menander: uterque enim se Christum dixit, teste Irenaeo lib. 1, cap. 20 et 21. Et Josephus lib. XX, antiquitat. cap. 4, 11, 12 et 14 meminit multorum, qui suo tempore Judaeos seduxerunt, seque ipsos praedicarunt, ac si essent Salvatores Israel.

Ad quartum dico: Paulum loqui de haereticis, qui non diu postea ex ipsa Asia prodituri erant; sic enim ait: Ex vobis ipsis (alloquebatur autem Asianos) exurgent viri loquentes perversa, ut abducant discipulos post se.⁷ Id vero impletum esse in Montano, et Montani discipulis, aliisque haereticis Asiaticis non dubium est. Vide Eusebium ex versione Ruffini lib. V. hist cap. 14 et seq.

Ad quintum dico: Paulum alloqui homines illius temporis, quia nondum nati erant Scholastici, qui disputant de Trinitate. Praeterea Philosophia non docet unum Deum in tribus personis; nec enim solo lumine naturali tam sublimia mysteria unquam investigari, aut persuaderi potuissent: et nostri Doctores non disputant philosophice, ut ostendant Trinitatem, sed ut solvant sophismata Philosophorum. Paulus ergo loquitur de Philosophia Ethnicorum, qui tunc vigebant, qui negabant resurrectionem, et pollicebantur vitam beatam sine Christo.

Ad reliqua dico: Apostolos praedixisse haereticos, qui fuerunt paulo post illa tempora, ut Ebionitas, Marcionistas, et caeteros, quos etiam vocant Antichristos, non quod essent eximius ille Antichristus, qui in fine Mundi veniet, sed quia erant praecursores illius, et illi similes in oppugnando Christo: sicut unus est Christus summus et eximius, et tamen omnes Prophetae, et Reges dicti sunt Christi in Testamento veteri, juxta illud: Nolite tangere Christos meos⁸ I. Paral. Et hoc est mysterium iniquitatis quod coepit tempore Pauli, quia tunc coepit haeresis Simonis Magi, et similium.