De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Liber Primus

Prooemium

Articulus I: De motivo editionis huius tractatus

Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos

Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur

Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum

Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex

Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum

Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci

Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi

Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare

Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa

Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam

Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo

Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum

Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum

Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur

Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi

Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum

Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa

Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis

Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia

Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum

Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius

Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae

Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter

Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam

Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra

Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta

Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus

Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem

Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere

Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato

Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi

Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium

Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo

Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum

Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita

Articulus XXXVII: Qualiter admonendus et (si opus fuerit) etiam reprehendendus sit papa a viris sanctis seu familiaribus sibi ad hoc idoneis; et de exhortatione facienda summo pontifici

Teste s. Hieronymo, quo praelatus in altiori est gradu seu maiori officio, eo in periculosiori est statu; et quo pluribus praeest, eo (nisi diligens fuerit) maior ei damnatio erit. Ideo s. Augustinus obtestatur subiectos ut praelatum suum non solum debite revereantur, sed etiam eidem propter magnitudinem oneris sui misereantur. Cum itaque papa universo praesideat orbi omniumque fidelium cura sibi commissa sit et totius Ecclesiae generalis gubernatio atque praecipua sollicitudo; certum est quod in periculosissimo statu sit constitutus, et quo reverentialius obediendum, eo et cordialius compatiendum sit animae eius. Ipsius demum est adimplere quod in Ecclesiastico scriptum est: Quanto maior es, humilia te in omnibus. Admonendus est ergo cum humilitate et reverentia maxima et cum diligentia quoque praecipua. Quod si ex negligentia aut pravitate ipsius, bono communi aut fidei immineret periculum, reprehendendus esset publice et instanter.

Porro, ut innotescat lucidius exemplariterque patescat qualiter agenda sint ista, breviter commemorabo quaedam verborum s. Bernardi, quibus ipse in libro De consideratione Eugenium, sui temporis papam, virum utique religiosum et virtuosum, hortatur et increpat. Nempe obiiciens illi quod de sui licentia abbates subtraherentur episcopis, episcopi archiepiscopis, archiepiscopi patriarchis, inter cetera ait increpando illum sanctum pontificem summum: Bonane species haec? Mirum si excusari queat vel opus. Quid tam bestiale quam non pro ratione, sed pro libitu agere? Et si indignum est unicuique homini ratione utenti, vivere ut pecus seu brutaliter se habere, quis in te rectore omnium tantam naturae contumeliam tantamque honoris ferat iniuriam? Sic degenerando, quod absit, generale opprobrium fecisti proprium tibi. Quid tam indignum tibi, quam ut totum tenens, non sis contentus toto? Quae utilitas in sanguine isto? Si namque extollitur qui subtrahitur et is cui subtrahitur uritur, qui subtrahit quomodo innocens erit? Hoc est quod dicitur: Occidisti et possedisti. Adde quod qui audiunt, scandalizantur, indignantur, detrahunt et blasphemant, hoc est, vulnerantur ad mortem. Non est arbor bona faciens fructus tales, utputa insolentias, dissolutiones, dilapidationes, simultates, scandala, odia, quodque magis dolendum, inimicitias graves. Tune licitum tibi censes, Ecclesias suis mutilare membris, confundere ordinem, perturbare terminos quos posuerunt patres tui? Si iustitiae est unicuique ius suum servare, auferre cuique sua quomodo iusto poterit convenire? Mihi in promptu est (ut multa et innumera praetermittam quae passim neglecta iacent) nonnulla etiam ex his quae plantavit dextera tua, monstrare convulsa. Nonne os tuum in Remensi concilio quaedam capitula promulgavit? Quis ea tenuit? Quis tenet? Falleris, si teneri putas; si non putas, ipse peccasti, aut statuens quae non tenentur, aut quod non tenentur dissimulans.

Ecce sanctus ille Bernardus quam fiducialiter, quam audacter reprehendit Eugenium papam pro re praefata sub specie boni admissa. Non ergo indigne ferre debet pontifex summus, si caritative admoneatur aut fervide increpetur a viris virtutum ad hoc magis idoneis; multoque minus generalis concilii exhortationem aut reprehensionem abiicere debet: imo totius humilitatis, longanimitatis ac corrigibilitatis seu docibilitatis praebere se debet exemplum cunctis fidelibus, ut docet Bernardus. Unde et beatissimus archiapostolus Petrus non solum Pauli reprehensionem seriosam et publicam patientissime tulit, imo et Paulum in secunda epistola sua evidenter laudavit. Qui etiam a conversis Iudaeis, sed iudaizantibus, acriter interrogatus atque iniuste increpatus quod ad Cornelium centurionem fuit ingressus, mansuetissime atque humillime respondit eis ac satisfecit.

Postremo, Bernardus exhortans Eugenium: Superest (inquit) ut generaliter super universum Ecclesiae statum intendat consideratio tua: si plebes clericis, si clerici sacerdotibus, si sacerdotes Deo in ea qua oportet humilitate subiecti sint; si in monasteriis et religiosis locis servetur ordo ac vigilet disciplina; si supra prava opera et dogmata vigeat censura ecclesiastica; si vestra ipsorum apostolica mandata ac instituta, ea qua dignum est sollicitudine observentur, ne quid in agro Domini tui aut neglectu incultum, aut fraude subreptum inveniatur. Itaque, iuxta haec verba Bernardi, papa ab his quorum interest, affectuosissime est monendus ut circa singulos Ecclesiae status exsistat sollicitus faciatque ut potest unumquemque fidelium digne ambulare vocatione qua vocatus est; ipsos quoque maiores praelatos, puta episcopos atque consimiles, per se et suos legatos sive per scripta hortetur ut in primis se ipsos reforment, deinde sacerdotes et clericos, sive collegia atque coenobia, praesertim quatuor ordines mendicantium, quorum est evangelizare: ex quorum reformatione fructus praecipuus sequeretur.

Articulus XXXVIII: De his in quibus papa dispensare aut non potest aut debet; et an papa possit simoniam committere

Articulus XXXIX: Demonstratio quod papa est supra totam Ecclesiam simul seu collective acceptam, tanquam caput, pastor et pontifex eius

↑ Top of work