De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum
Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa
Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis
Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia
Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum
Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius
Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae
Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter
Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam
Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra
Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta
Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus
Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem
Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere
Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato
Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi
Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium
Universitati studii Montis Pessulani quondam dominus Eugenius direxit epistolam, in qua contra Basileensem congregationem terribiliter loquitur, volens probare quod papa absolute sit supra concilium et maioris potestatis quam illud simpliciter; quod item ipse de plenitudine suae potestatis possit transferre concilium et ipsum concilium a papa auctoritatem et firmitatem accipiat.
Itaque inter cetera scribit: Una est vera fides, una est Ecclesia catholica unaque est plenitudo ecclesiasticae potestatis in b. Petro apostolorum principe collata, quae eadem, nec maior nec minor, in suis successoribus usque in finem saeculi perseverat. Quod potuit Petrus, hoc Silvester, hoc Leo, hoc ceteri potuere pontifices; et quod illi potuerunt, nos possumus. Nec si in praedecessoribus nostris apostolica Sedes conciliis auctoritatem dare consuevit et legitime facta firmare, perperam vero et inique actitata damnare, temporibus nostris debet ab hac auctoritate cecidisse. Nam etsi sumus impares meritis, non tamen imparis potestatis. Aliud enim (inquit beatissimus Leo) sunt merita praesulum, aliud iura et privilegia sedium. Dedit Nicaenae synodo auctoritatem beatissimus Silvester, synodum convocando, praesidentes vice sua ibidem destinando, gestis conciliariis firmitatem roburque praestando. Exstant ad ipsum Nicaenae synodi litterae quibus patres cum summa humilitate deposcunt ut ibidem gesta apostolicae Sedis auctoritate confirmet. Exstant ipsius litterae quibus in synodo Romae celebrata, habito diligenti discussionis examine, Nicaenae synodi gesta confirmat. Pariter beatae memoriae Coelestinus papa primam Ephesinam synodum apostolica auctoritate firmavit, nomine suo certos ibi statuens praesidere.
Cum vero Nestoriana peste damnata, Eutychiana insurrexisset impietas et ad illam funditus abluendam secundo apud Ephesum Theodosii iunioris tempore synodus vocaretur, eam beatissimus Leo apostolica auctoritate firmavit, missis Iulio episcopo, Renato presbytero, Hilario diacono, qui suo nomine praesiderent. Quumque Dioscorus Alexandrinus antistes eam synodum ad approbationem Eutychiani erroris vi et arte traxisset et apostolicis praesidentibus vim ut subscriberent inferre voluisset, ac fugam eos inire coegisset; beatissimus Leo dictam synodum universalem atque plenariam et apostolica auctoritate convocatam, sed a vera fide et ecclesiasticis regulis deviantem, eadem auctoritate submovit, et damnatis impiae factionis auctoribus, Chalcedonensem synodum in correctionem illius convocavit: in qua eliminata Eutychiani erroris insania, Dioscorus pro sua temeritate et impietate mulctatus est. Verum, cum terminato concilio, acta synodalia confirmari auctoritate apostolica patres synodi humiliter postulassent, beatissimus Leo ea dumtaxat censuit confirmanda quae ad materiam fidei pertinerent. Quod autem Constantinopolitanae sedi in Alexandrinae et Antiochenae sedis praeiudicium fuisset indultum, quamvis in ea re praesidentes suo nomine subscripsissent, tanquam indignum iniustumque reiecit, asserens eam synodum ad exstinguendam solam haeresim ad conformitatem fidei catholicae congregatam et praesidentibus suis facultatem in ea sola re fuisse concessam. Exstant ipsius beatissimi Leonis litterae quae haec omnia ita se habere testantur. Ex quibus evidenter elucet, concilia plenariam semper auctoritatem a Sede apostolica suscepisse, nec sine illa aliquid virtutis aut roboris habuisse et de ipsis iudicandi apud eamdem semper facultatem iudiciumque resedisse.
Multa insuper his similia allegat Eugenius, asserens synodos multas magnis simultatibus ac dissensionibus laborasse, atque in multis errasse, ita quod apostolica Sedes, nulla synodo praesidente, propria auctoritate absolvit quos synodus inique damnavit. Et ponit exemplum de b. Athanasio, quem orientalis synodus damnavit, sed apostolica Sedes suscepit et iustificavit; similiter de Ioanne Chrysostomo, quem catholicorum praesulum synodus condemnavit, sed apostolica Sedes sola absolvit. Insuper scribit quod a Christianae religionis exordio semper apud apostolicam Sedem mansit auctoritas declarandi, interpretandi ac dispensandi omnia decreta synodalia, non ex potestate sibi per synodum quacumque concessa, sed ex sola plenitudine potestatis in b. Petro Christi voce collata.
Itaque Eugenius asserit se transtulisse Basileense concilium et Ferrariense substituisse, propter causas tales ac tantas, quod maiores in Dei Ecclesia esse non potuerunt. Et ex hac translatione ac substitutione concilii dicit maximum Ecclesiae Dei honorem et fructum iam provenisse. Secuta est quippe, ut ait, Graecorum unio, et Armeniorum diuturnum schisma sublatum est, cum Graeci quasi quingentis annis et Armenii fere mille annis a Romanae Ecclesiae obedientia devotioneque recesserunt.