De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Dicentes concilium esse super papam, asserunt concilium immediate habere potestatem et auctoritatem a Christo, ipsum quoque concilium immediate atque infallibiliter dirigi a Spiritu Sancto in his quae sunt de integritate fidei et necessitate salutis. Quod probant ex eo quod ait Salvator: Si duo ex vobis consenserint de omni re quamcumque petierint, fiet illis a Patre meo; ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum.1 Quod Coelestinus papa ad synodum Ephesinam de celebratione generalium conciliorum exponit, ut Isidorus in libro De conciliis recitat. Isidorus quoque affirmat sic exponendum. Sed et Thomas circa verba illa evangelica protestatur, indubitanter esse credendum generalia concilia infallibiliter regi a Spiritu Sancto, ex illa Christi promissione certissima. Christus vero in medio suorum fidelium non est absque auctoritate et potestate, cum sine eo nulla creatura aliquid posse dicatur.2
Praeterea, Christus promisit Ecclesiae adsistentiam indesinentem seu gratiosam praesentiam usque ad finem saeculi duraturam, dicens apostolis: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi.3 Quae promissio non solum apostolis, sed toti Ecclesiae facta est, ut Augustinus et Beda ceterique expositores testantur. Nec enim apostoli fuerunt usque ad consummationem saeculi in hoc mundo victuri. Simili modo repromittit: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum.4 De quo Spiritu iterum profitetur: Cum venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem.5 Unde elicitur quod circa veritates necessarias ad salutem, utputa fidei bonorumque morum, Ecclesia infallibiliter dirigatur a Spiritu Sancto. Cum ergo generale concilium in Spiritu Sancto legitime congregatum, repraesentet universalem Ecclesiam, secundum doctores concorditer; sequitur quod infallibiliter dirigatur a Spiritu Sancto, nec possit errare. Quo dato, patet quod papam posset iudicare atque deponere, si rationabile ac iustum hoc viderit: imo, quia hoc fecit et fieri posse dictavit, apparet quod bene et iuste.
Insuper, Christus praeceptum fraternae correptionis tradens, generaliter est locutus: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum: si te audierit, lucratus es fratrem tuum; si autem te non audierit, adhibe tecum unum vel duos, ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum: quod si non audierit, dic Ecclesiae; si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus.6 Itaque ab hoc praecepto et a lege hac non excipitur papa: imo, secundum doctores, huic correptioni fraternae omnis Christianus subdi tenetur. Si ergo papa Ecclesiam seu generale concilium audire noluerit, videtur tanquam infidelis reprobandus ac diiudicandus ab eo. Ad idem allegatur quod praeallegato capitulo loquitur Christus: Si manus tua vel pes tuus seu oculus scandalizat te, erue et proiice abs te.7 Unde, cum papa dicatur membrum Ecclesiae, si publice et intolerabiliter scandalizaverit eam, videtur ab ea per depositionem abiiciendus.
Postremo, Christus promisit Ecclesiae: Portae inferi non praevalebunt adversus eam.8 Ut autem sanctus ait Hieronymus, per portas inferi intelliguntur errores, scilicet haereses et schismata, atque peccata per quae itur atque introitur ad inferos. Ex quo trahitur quod Ecclesia ipsa sit confirmata in gratia, neque in peccata ruere possit mortalia. Propter quod de ipsa dicit Apostolus: Christus dilexit Ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret et exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam.9 Tales autem promissiones non sunt summo pontifici factae, nec ei ista conveniunt: propter quod magis standum videtur iudicio Ecclesiae et quod illa sit dignior atque potentior itemque quod ipsa immediate a Christo iudiciariam potestatem sortita sit, seu claves regni caelorum. Sed de hoc necesse est infra inquisitionem facere pleniorem.