De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Legitur in gestis magni illius Nicaeni concilii contra Arii blasphemias celebrati: Haec est fides quam exposuerunt patres primo adversus Arium blasphemantem et contra omnem haeresim extollentem se contra catholicam Ecclesiam. Quam cum auctoribus suis damnant apud Nicaenam civitatem trecenti decem et octo in unum congregati episcopi. Quod concilium cum quosdam excommunicasset: Hos, inquit, anathematizat sancta, catholica et apostolica Ecclesia. In eodem quoque concilio fuit sancitum quos synodus illa excommunicaret, ne Romanus pontifex ad se venientes reciperet. Ex quibus verbis diligenter pensatis tria patescunt: primo quod ad generalem synodum pertinent iudiciaria potestas atque definitiva sententia; secundo quod generale concilium universalem Ecclesiam repraesentat; tertio quod papae legem praefigere potest. Et idem scripsit Africanum concilium ad Coelestinum papam.
Denique in gestis Chalcedonensis concilii scribitur: Non licet illum qui damnatus est ab omni synodo episcopum nominare; definitio omnibus placet; haec est fides patrum; qui praeter eam sapit, haereticus est. Et rursus: Ab electa synodo non licet appellare; haec est fides patrum; qui praeter eam sapit, haereticus est. Ex quo infertur quod in generali concilio est summa sedes iudicii.
Insuper in verbis Constantinopolitani concilii continetur: Si synodus universalis fuerit congregata et facta fuerit de sancta Romanorum Ecclesia quaevis ambiguitas et controversia, oportet venerabiliter et cum convenienti reverentia de proposita quaestione sciscitari et solutionem accipere, non autem audacter sententiam contra senioris Romae summos pontifices ferre. Quibus verbis innuitur quod papa a generali concilio iudicatur, non solum de haeresi, sed et de quavis ambiguitate et controversia: quamvis reverenter hoc fieri debeat. Hinc litterae Martini papae interrogari iubent suspectos de haeresi an credant quodlibet generale concilium repraesentare universalem Ecclesiam; et nisi hoc credant, haeretici iudicentur.
At vero in Africano concilio legitur quod dum eidem concilio legati papae ostendissent litteras eius dicentes competere papae cognoscere de appellationibus episcoporum iuxta deliberata in primo Nicaeno concilio, respondit Africanum concilium, inquirendum esse an ista in Nicaeno concilio continerentur. Sicque ad Graeciam missum est pro veris exemplaribus Nicaeni concilii; et quoniam ibi repertum non est quod papa asseruit in litteris suis, responsum fuit, standum non esse in eo quod petebatur litteris papae. Unde elicitur quod si papa volebat disponere sive asserere contra canones generalium conciliorum, non praebebatur ei assensus. Adhuc, lex Marciani imperatoris per canones confirmata, affirmat: Iniuriam facit iudicio religiosissimae synodi, si quis semel iudicata ac recte disposita revolvere et publice disputare contendit. Constantinus etiam imperator, ut in Nicaeno fertur concilio, fassus est se concilii illius venerari sententias quasi caelitus latae fuissent.
Postremo, de hac re in gestis Constantiensis concilii plura clarissime determinata et scripta habentur, ut est illud: Generale concilium potestatem immediate habet a Christo, cui concilio quilibet, cuiuscumque status, conditionis dignitatisve fuerit, etiam si papalis sit dignitatis, obedire tenetur in his quae pertinent ad fidem et schismatis exstirpationem, ac generalem Ecclesiae reformationem in capite et in membris; itemque illud: Quicumque, cuiuscumque gradus, status aut dignitatis fuerit, etiam si papalis exsistat qui mandatis, statutis seu ordinationibus aut praeceptis huius sanctae synodi et cuiuscumque alterius concilii legitime congregati, super praemissis aut ad alia pertinentibus factis vel faciendis obedire contumaciter contempserit, nisi resipuerit, condignae poenitentiae subiiciatur et debite puniatur, etiam ad alia iuris subsidia, si opus fuerit, recurrendo. Idem quoque concilium deposuit Ioannem papam ob scelera de quibus fuit delatus concilio; fecitque decretum de perpetua generalium conciliorum celebratione in posterum de decennio in decennium, atque ut papa iuret se servare fidem iuxta decreta generalium conciliorum.