De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum
Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa
Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis
Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia
Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum
Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius
Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae
Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter
Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam
Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra
Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta
Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus
Quemadmodum omnium rerum creaturarum perfectiones in Deo sunt idealiter atque causaliter eminentiorique modo quam in rebus creatis; ita in summo pontifice concurrunt et sunt omnes potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter et valde praeeminenter modoque altiori quam in reliquis qui praesunt aut praesident. Hinc s. Thomas, Romanae et apostolicae Sedis defensor fidelissimus, quem et ego tantillus in hoc sequi cupio et propono, circa finem secundi Sententiarum fatetur quod in papa est plenitudo et apex utriusque potestatis, videlicet spiritualis ac saecularis, ita quod omnium spiritualium praelatorum ac saecularium principum potestas et dignitas, praesidentia atque praelatio, conveniunt et comprehenduntur et sunt in summo pontifice per modum eminentiorem ac potentiorem quam in illis. Hinc, ut in articulo sexto dictum est, potest regem inutilem regno privare illudque alteri dare; potest et imperatorem deponere eiusque electionem cassare et roborare; potest episcopum de episcopatu deiicere et alia plurima agere quae ipsi dumtaxat conveniunt. Nullus autem alteri dat quod ipse non habet. Papae ergo sunt regna et imperium, ducatus et comitatus.
Denique ipse est sacerdos, ipse episcopus episcoporumque princeps, ipse patriarcha et primas atque in omnibus principalis; in ipso plena clavium est potestas. Hinc, ut supra allegatum est,1 s. Bernardus disseruit quod papa ratione sui primatus est Abel, ratione gubernationis est Noe, ratione patriarchatus est Abraham, ratione ordinis Melchisedech, ratione dignitatis Aaron, ratione auctoritatis Moyses, ratione iudiciariae auctoritatis Samuel, ratione potestatis Petrus, ratione unctionis est Christus.
Hinc demum s. Cyrillus, Alexandrinus archiepiscopus, in libro Thesaurorum testatur: Ipsi beati apostoli in Evangeliis atque Epistolis affirmaverunt, in omni doctrina Petrum esse loco Christi in eius Ecclesia, Petro locum praestantes in omni concilio et synagoga, in omni electione et confirmatione. Idcirco ut membra maneamus in capite nostro, apostolico Romanorum pontificum throno, a quo nostrum est quaerere quid credere et quid tenere debeamus, ipsum venerantes et ipsum rogantes prae omnibus: quoniam ipsius solius est reprehendere, corrigere, statuere, disponere, solvere et ligare loco illius qui ipsum aedificavit et nulli alii quod suum est plenum, sed ipsi soli donavit: cui omnes iure divino caput inclinant, et primates mundi tanquam ipsi Domino Iesu Christo obediunt.
His concordat quod in sermone de apostolis loquitur Augustinus: Quis piscatorem crederet apostolorum fieri principem et regibus obsistere, reges sanctificare et regnis omnibus imperare, mundum legibus refrenare, daemones pedibus conculcare? Magna potestas est, quia totius orbis obtinet principatum.
Ex quibus sequi videtur quod absolute et absque distinctione dicendum non sit, potestatem concilii esse super papam atque maiorem potestate ac dignitate papali, quamvis in aliquibus sit super eum, secundum modum praehabitum.2