De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum
Quoniam veritati non veritas sed falsitas contrariatur, ideo qui pro concilio scribunt, praeinductas auctoritates quasi unica responsione solvunt, dicendo quod papa a nemine, id est a nullo particulari homine, debeat iudicari, cum omni homine particulari et viatore exstet superior. Iterum dicunt quod in praefatis auctoritatibus non est generalis concilii exclusum iudicium, quia non proprie est humanum, sed divinum, imo iudicium Spiritus Sancti, concilium in his quae concilii sunt, gubernantis: iuxta quod in Actibus apostolus Iacobus cum ceteris qui concilio de quo ibi agitur, interfuerunt,1 in epistola conscripserunt, Visum est Spiritui Sancto et nobis.2
Praeterea, conceditur quod regulariter loquendo, soli papae competit convocare et celebrare generale concilium, tanquam totius Ecclesiae curam gerenti, per comparisonem papae ad quascumque determinatas personas; non tamen concluditur quin si immineret manifesta necessitas celebrandi concilium et papa inexcusabiliter errando nollet cooperari ad hoc, aut etiam prohiberet, tunc ipsa Ecclesia auctoritate sibi a Christo concessa posset celebrare concilium.
Porro, quod concilia dicuntur auctoritatem et robur a papa habere, non est omnifarie intelligendum, sed eo modo intelligi potest quo sacra Scriptura dicitur ab Ecclesia auctoritatem et robur sumpsisse, videlicet quantum ad manifestationem seu declarationem quod ipsa Scriptura esset vere divina et sacra, non autem quantum ad exsistentiam veritatis Scripturae, quam non habet nisi a Deo, cuius increatae veritati innititur.
Insuper, dum generale concilium papam de haeresi aut intolerabili culpa seu a scandalo corripit, iudicat et deponit, non hoc agit superbe aut temere, sed caritative et iuste atque consulte.
Quod vero de Marcellino papa inducitur, non convincit. Ille enim incorrigibilis non fuit, sed vere ac humillime poenitens: idcirco ab aliis non fuerat iudicandus. Nec pontifex ita se habens, ab aliquo iudicandus est homine. – Similiter Symmachus papa se probavit de crimine sibi obiecto immunem: ideo causa eius Deo fuerat committenda.
Postremo, quoniam Paulus apostolus in epistola ad Galatas, toti mundo notificat se Petro principi apostolorum in faciem restitisse,3 utique pro veniali peccato, nequaquam Paulus tam aperte scripsisset hoc, si non liceret summo pontifici resistere pro conservatione fidei ac boni communis. Unde et Thomas in secunda secundae, quaestione tricesima tertia, docet quod praelatus sit manifeste redarguendus, si fidei vel reipublicae ex eius culpa periculum immineat.4 Unde Hieronymus asserit: Sal infatuatum ad nihil utile est, nisi ut eiiciatur foras et conculcetur a porcis.5
Quomodo autem papa secundum quod a concilio iudicatur, non superior sed inferior sit, infra dicetur.