De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Liber Primus

Prooemium

Articulus I: De motivo editionis huius tractatus

Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos

Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur

Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum

Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex

Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum

Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci

Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi

Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare

Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa

Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam

Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo

Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum

Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum

Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur

Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi

Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum

Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa

Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis

Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia

Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum

Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius

Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae

Ut clarius innotescat quomodo papa dicatur caput Ecclesiae, primo videndum qualiter Christus sit caput Ecclesiae. Itaque, sicut in tertia parte Summae suae, quaestione octava, Thomas, et Durandus super tertium Sententiarum, testantur quemadmodum tota Ecclesia dicitur unum corpus mysticum per similitudinem ad corpus hominis naturale, eo quod sicut in corpore naturali sunt multa membra diversos actus habentia, sic in Ecclesia sunt multae personae habentes diversa dona atque officia, prout in multis locis docet Apostolus; sic in Ecclesia dicitur esse aliquod caput ad similitudinem capitis humani. Porro in capite hominis duo considerantur. Primum est naturalis convenientia eius cum ceteris membris. Secundum est differentia eius ab illis. Quae differentia consistit in tribus, puta: in ordine, quoniam caput est prima pars hominis, incipiendo a superiori; item in perfectione, quoniam in capite vigent omnes sensus exteriores et interiores, cum in ceteris membris solus sit tactus; et in virtute, quoniam virtus et motus ceterorum membrorum, et gubernatio quaedam in actibus eorum, est a capite, propter vim sensitivam atque motivam in eo dominantem.

Igitur Christo secundum quod homo est, convenit esse caput Ecclesiae secundum omnes has proprietates seu conditiones: quia ut homo, est eiusdem naturae cum ceteris hominibus sicque naturalem convenientiam habet cum eis. Differt quoque ab eis in tribus praedictis, puta: in ordine, eo quod gratia eius sit altior et prior dignitate, quamvis non tempore et alii acceperint gratiam per respectum ad gratiam eius, dicente Apostolo ad Romanos: Quos praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui; et ad Ephesios: Deus elegit nos in Christo ante mundi constitutionem. Differtque ab aliis in perfectione, quoniam plenitudinem gratiae habet, iuxta illud Ioannis: Vidimus eum plenum gratiae et veritatis. Et Ioannis tertio ait Ioannes Baptista de homine Christo: Non ad mensuram dat Deus Spiritum. Rursus, tanta est gratia Christi, quod influit de plenitudine eius in membra Ecclesiae, sicut Ioannes ait: De plenitudine eius nos omnes accepimus.

Porro Christus ut homo, influit membris Ecclesiae gratiam seu spiritualem motum et sensum, non auctoritative, sed instrumentaliter et per modum causae meritoriae; sed ut Deus, influit auctoritative. Unde etiam secundum quod Deus, magis ipsi competit esse caput Ecclesiae, quantum ad tria haec ultima quibus caput differt a membris: quia ut Deus, magis ipsi competunt prioritas, perfectio et virtus influendi, quam secundum quod homo est. Sed quantum ad primum, quod est convenientia naturalis, non competit ei secundum quod Deus est, ratio capitis.

Denique, sicut Christus ut homo, est caput Ecclesiae, sic Deus secundum naturam divinitatis, est caput Christi in quantum est homo, quia a Deo humanitas Christi omne quod habet bonum accepit. Propter quod ad Corinthios loquitur Paulus: Caput Christi Deus.

Praeterea, secundum praeallegatos aliosque doctores quamplures, ista est differentia inter corpus hominis naturale et mysticum corpus Ecclesiae quod membra corporis naturalis sunt omnia simul; membra autem corporis mystici non sunt omnia simul: neque quantum ad esse naturae, quoniam corpus Ecclesiae constituitur ex omnibus qui fuerunt a principio mundi et nunc sunt et usque ad finem saeculi erunt, sicut Gregorius in homilia ait quod sancta Ecclesia, quae dicitur vinea, ex omnibus constans electis ab Abel iusto usque ad ultimum electum qui in fine saeculi nasciturus est, quot electos habuit, tot quasi uvas produxit, vel tot palmites misit. Nec etiam simul sunt quantum ad esse gratiae, quia etiam eorum qui in eodem sunt tempore, quidam ad horam gratia carent, postea gratiam habituri, aliis contemporaneis iam eam habentibus. Itaque membra corporis mystici non solum accipiuntur secundum quod sunt in actu, sed etiam secundum quod sunt in potentia: quaedam tamen secundum quod sunt in potentia quae aliquando reducetur ad actum; quaedam vero secundum quod sunt in potentia nunquam ad actum reducenda. Quorum primum est secundum triplicem gradum: primus est secundum unionem per fidem, secundus penes unionem per caritatem et gratiam viae, tertius secundum unionem beatificam patriae.

Itaque generaliter accipiendo secundum omne tempus saeculi huius, Christus est caput omnium hominum secundum gradus diversos. Primo enim et principaliter est caput eorum qui actualiter uniti sunt ei per gloriam; secundo, eorum qui actu uniuntur ei per caritatem et gratiam viae; tertio, eorum qui actualiter uniuntur ei per fidem; quarto, eorum qui uniuntur ipsi in potentia ad actum aliquando reducenda secundum praedestinationem divinam, quamvis nondum reducta per adimpletionem; quinto, eorum qui ei uniuntur in potentia nunquam ad actum reducenda, ut praesciti seu reprobi nunc viventes: qui cum ex hoc saeculo discedunt, totaliter desinunt esse membra Christi, quia de cetero non sunt in potentia ut Christo uniantur.

Ex his innotescit non usquequaque verum dicere, eos qui dicunt illos solum esse membra Christi qui ei per caritatem coniuncti sunt, eo quod illis dumtaxat Christus influit sensum intelligentiae spiritualis et motum caritatis atque virtutum. Nec enim tales tantummodo ad Ecclesiam pertinent militantem, quae bonos malosque continet, secundum quod Christus in Evangelio apertissime docet, comparans eam sagenae missae in mare et ex omni genere piscium congreganti. Sed et mali in Ecclesia explent officia ecclesiastica. Quotidie quoque contingit quosdam praedestinatos extra caritatem et gratiam esse, tandem perducendos ad eas, quosdam vero praescitos seu reprobos esse in caritate et gratia, tandem has perdituros, quemadmodum super Ioannem Augustinus diffuse pertractat.

Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter

Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam

Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra

Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta

Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus

Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem

Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere

Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato

Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi

Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium

Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo

Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum

Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita

Articulus XXXVII: Qualiter admonendus et (si opus fuerit) etiam reprehendendus sit papa a viris sanctis seu familiaribus sibi ad hoc idoneis; et de exhortatione facienda summo pontifici

Articulus XXXVIII: De his in quibus papa dispensare aut non potest aut debet; et an papa possit simoniam committere

Articulus XXXIX: Demonstratio quod papa est supra totam Ecclesiam simul seu collective acceptam, tanquam caput, pastor et pontifex eius

↑ Top of work