De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Reverendo in Christo patri ac domino D. Theodorico Hezio, theologo, etc., cathedralis ecclesiae S. Lamberti Leodiensis canonico, etc., longe dignissimo, f. Theodoricus Loer a Stratis, ordinis et domus Cartusiensis in Colonia humilis monachus et vicarius, S. P. D.

Pontificis maximi, Romani (inquam) praesulis, super universalem Ecclesiam unica summaque potestas, mi Hezi, cognate coniunctissime, tot tantisque utriusque Testamenti exemplis, auctoritatibus et rationibus firmata et comprobata est priscorumque patrum eruditissimorum iuxta et sanctissimorum sententiis asserta, argumentis efficacissimis defensa, ut communis omnium vere orthodoxorum consensus subrepserit, et hactenus universi populi Christiani consuetudo habeat, credat et observet, ipsum summum Ecclesiae antistitem, Petri successorem, Christi in terris vicarium a Deo ipso institutum, plenam in omnes gentes et nationes ac super universum clerum et populum gerere potestatem: adeo ut nemo sanae mentis et compos rationis infitiari queat, ipsum unicum esse principem qui cuncta moderetur, ad quem inferiores episcopi recurrant, cuius auctoritate concilia (si quae fieri debeant legitima) convocentur et quae ad bonum reipublicae, Christianae fidei et Ecclesiae defensionem morumque correctionem spectent, salubriter statuantur. Quae omnia etsi ex sacris Litteris prodita sint, plurimi tamen huius nostri saeculi pene ferrei perfricta fronte nihil reformidant omnibus viribus ad hoc eniti, ut hanc pontificiam maiestatem labefactent et penitus evertant. Ad quod errores, non modo Graecorum, sed et Latinorum, nempe Hussitarum et Wicleffistarum, atque id genus plurium haereticorum olim publice cum suis auctoribus damnatos, excitare satagunt. Porro nunc omnes episcopos et sacerdotes pares inter se esse facultate contendunt; nunc vero, veluti sui ipsius et assertorum obliti, continuo eos omni auctoritate privant, laicos eisdem non inferiores esse asserentes, quos et generatim omnes hoc honore dignantur; rursus summum sacerdotium nihil nisi meram tyrannidem blasphemantes, multis calumniis et iniuriis afficiunt. Hi tamen nullam assertorum rationem qua fulciantur, afferre queunt, nullumve ex sacris Litteris locum cui nitantur, indicant; sed sua temeritate impudenter asserunt quae nunquam probare poterunt. Quin potius contra, rationi consentaneum est ut sit unus aliquis monarcha unumve aliquod caput primarium in populo Christiano, ad quod causae magis ambiguae et difficiliores referantur: quemadmodum olim Iudaeis constitutum erat, ut veteris legis historia recenset, arduiora ad summum sacerdotem referre, cuius iudicio et decreto standum erat. Christus proinde, viventis Dei Filius, legifer noster et summus secundum ordinem Melchisedech sacerdos, ubi corporalem praesentiam suam mundo subtrahere statuisset, noluit tamen [eum] sine capite vicario relinquere, ut nobiscum maneret eius auctoritas cunctis diebus usque ad consummationem saeculi. Hinc iure optimo et benigna sua providentia actum est ut nobis de opportuno provideret vicario: quem Petrum constituit, eidem claves regni caelorum promittens ob fidei confessionem, ac tandem post multiplicis caritatis protestationem tribuens, ad Ecclesiae utilitatem et necessitatem.

Quamvis itaque de Petri eiusque successorum potestate plenissima illi a Christo collata apertissimae sint Scripturarum auctoritates non paucae, quibus identidem fiendum praefiguraretur, promitteretur et iam factum testaretur; varie tamen de hac pro ingeniorum varietate disceptatum est. At quoties haec quaestio in dubium et controversiam revocata fuit, toties, imo semper determinatum est pro sancta Sede apostolica et eius auctoritate: adversariorum assertis reprobatis et prorsus reiectis; machinis, arietibus et tormentis quibus hanc Sedem impetere et subruere statuebant, divulsis et amotis, ut perpetuo inconcussa permaneat, nempe contra quam nec potestates aeriae in caelestibus nec portae inferi praevalebunt. Et ne propugnatorum huius sanctae Sedis omnium omnia vetustissima in medium afferam monumenta, instituti mei est, mi cognate, tibi non modo nostri Dionysii a Rickel libros De vita et regimine praesulum et Officio archidiaconorum, De vita canonicorum et curatorum cum reliquis omnibus subsequentibus in hoc primo tomo nuncupatim dedicare; sed (quod praecipuum est) quam maxime doctissimos tres libros De summi pontificis et conciliorum generalium iurisdictione et auctoritate: quos hocce tempore tuo nomini consecratos, evulgandos opportune censuimus commendare, nihil subdubitans eos tum liberiores fore a Theoninis dentibus, si tam rabidi canes tui patrocinii virga arceantur. Neque erit admodum grave tibi consummato theologo et iurium perito, protonotario et scriptori apostolico, sanctissimi domini nostri papae acolytho in Romana curia diu versato, eius doctrinam tueri, quae nihil habet quod non ex sacris Litteris aut priscorum patrum decretis et doctorum scriptis profectum sit. Cuius rei mecum testes sunt tres eruditissimi in theologia et iuribus summi, quorum examini, ne quid temere agerem, commissa est. Et argumentum quod tractat, a neotericis haud est neglectum. Ubi equidem libros hos Dionysii nostri, ut multos alios pertranseam, cum reverendissimi patris et domini D. Thomae Caietani cardinalis S. Sixti, ex Ordine Praedicatorum, libro De comparatione auctoritatis papae et concilii seu Ecclesiae universalis contuleris, absque negotio intelliges hunc ab illius sententia non abesse: nisi quod quisque suo tempori, stilo, phrasi, modo et ratione tractandi, inservierit. Veluti etiam causa et occasio alia et alia fuit, licet eadem utrique intentio, nempe defensandi veram, unicam summamque Romani pontificis super universalem Ecclesiam maiestatem, dignitatem et potestatem. In quo si tum ille errasse diceretur, hic iam acerrimus defensor, utriusque communem sententiam tutabitur. Promptiorem vero animum defensandi Dionysium in te non desidero, quam hactenus in me et totum ordinem nostrum multiplici benevolentia et largissimis declarasti beneficiis, quibus nos totos tibi devinxisti. Possem hic quoque non paucas assignare rationes cur hic honor quam maxime tibi a me deferri debuerit, ut inter plurimos nobilitate, dignitate, animae et corporis dotibus praeclarissimos viros Dionysio faventes, te impraesentiarum delegerim Maecenatem et horum praefatorum librorum patronum, nisi vererer rursus abs te inculpari ac [si] plus satis te commendasse velim, qui mavis reipsa omnibus honoribus dignus esse, quam verbis ampullosis praeconizari et extolli. Cur alioqui subticerem tuum amicum sincerumque in me animum et pium affectum, quem multiplicibus beneficiis dulcissimisque ad me epistolis saepe declarasti multoque tuo consilio, quo ut non rarenter ita quoque prudenter mihi meisque profuisti? Ne interim, quod semper pro tua humilitate vitas, nimius sim mortalium laudator, hoc unico omnia involvam verbulo, te tanti abs me aestimari tantumque amari, ut reer nunquam satis te commendari posse: siquidem per publicam famam non ignoremus te sic laude dignis praecellere, ut facile sis extra laudis aleam collocandus: in quo sic ex aequo virtus cum scientia pugnet, ut in re neutra parem habere videaris. Atque hinc est quod te docti et indocti, nobiles et ignobiles, saeculares et spirituales, non modo infimi et medii, verum etiam summates et principes, non secus atque unum ex paucissimis colant, ament et observent; imo quem perinde habent de quo vere dici queat, σοφός: qui sic prudentiae eruditionem et mirae vitae candorem, divino munere (cui omnia accepta referre debes) undecumque copulasti, ut sis in quem solum, in solatium multorum, longa desideretur vita. Vale, felix mi omnium amantissime cognate et perge promovere Dionysium tuumque amare pauperem cognatum, ut hactenus solitus es. Ex Agrippinensi nostra Cartusia, ipsis S. Barbarae, nostrae domus singularis patronae, feriis, anno MDXXXI.

Liber Primus

↑ Top of work