De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum
Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa
Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis
Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia
Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum
Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius
Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae
Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter
Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam
Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra
Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta
Quoniam in moralibus magis informant exempla quam generalia documenta, eo quod actiones sint suppositorum; ea quae dixi, exemplariter declarabo.
Ista ergo (ut dixi) stant simul quod papa praeest ac praesidet toti Ecclesiae simul acceptae, et tamen in aliquibus magis est standum ordinationibus, decretis atque sententiis universalis Ecclesiae, seu generalis concilii illam repraesentantis, quam papae, secundum modum in praecedenti articulo explanatum. Cuius exemplum est quod in claustris collegiisque contingit. Nam quamvis abbas, decanus seu prior praesit toti collegio sive conventui, habens potestatem et iurisdictionem super totam congregationem simul acceptam, quantum ad suae praelationis spectat officium; nihilo minus in variis causis et casibus occurrentibus, imo in cunctis quae conventualiter et conciliariter proponuntur, quilibet habet libere vocem suam, et praelatus propriam habet vocem; nec congregatio tenetur eius iudicio acquiescere, aut eius sententiae stare: imo potius ipse maiori et saniori parti congregationis acquiescere obligatur. Nec hoc repugnat obedientiae quam religiosi ex voto suo tenentur superiori impendere. Nempe, cum dicitur, In omnibus obediendum est praelato, intelligendum est per modum distributionis accommodae, puta in omnibus quae praelationem eius concernunt, prout s. Thomas et Durandus aliique doctores circa secundum Sententiarum conscribunt.1
Denique, quoniam in conciliis speratur directio Spiritus Sancti, imo in generalibus conciliis indubitanter pie praesumitur, hinc rationabile est in eis maiorem vocum sequi partem. Spiritus namque ubi vult spirat,2 ut Christus testatur; et plerumque inferiori et simpliciori revelat quod maiori ac doctiori non manifestat, quia, ut Salomon loquitur, cum simplicibus est sermocinatio eius.3 Hinc in Nicaeni concilii gestis habetur: Vincat plurima vel plurimorum sententia sacerdotum.
Praeterea, cum consilium sit actus prudentiae sitque probabile plus prudentiae aut considerationis esse in multis quam in uno aut paucis (nam et multi oculi vident quod unus non videt et quod a pluribus quaeritur, facilius invenitur); hinc rationabiliter accidit ut in conciliativis tractatibus secundum voces procedatur, nec praelatus coercivam habeat potestatem, ne impediatur libertas concilii et divinae inspirationi obex ponatur: quia, ut ait Apostolus, ubi Spiritus Domini, ibi libertas.4 Nihilo minus in tractatibus illis habet praelatus potestatem et iurisdictionem super congregationem consulentem in aliis: ita quod possit ei prohibere ea quae bono concilii ingerunt impedimenta, illa quoque ei iniungere seu iubere quae bono concilii exstant accommoda.