De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Secundo libro De consideratione devotissimus ille Bernardus ad Eugenium papam loquitur: Parem super terram non habes. Si ergo papa super terram parem non habet, quem habet maiorem? Sed hoc infra magis tractandum est.
Insuper scribit Bernardus Eugenio papae: Indagemus diligentius quis sis, quam geras pro tempore personam in Ecclesia Dei. Quis es? Sacerdos magnus, summus pontifex. Tu princeps episcoporum, tu heres apostolorum; tu primatu es Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, iudicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii caeli ianitores et gregum pastores; sed tu tanto gloriosius quanto et differentius utrumque prae ceteris nomen hereditasti. Habent illi assignatos sibi greges, singuli singulos; tibi universi sunt crediti. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium es pastor. Unde id probem quaeris? Ex verbo Domini. Cui enim, non dico episcoporum, sed etiam apostolorum, sic absolute et indiscrete totae commissae sunt oves? Si amas me, Petre, pasce oves meas.1 Quas? Illius vel illius populos civitatis aut regionis, aut certe regni? Oves meas, inquit. Cui non planum non designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes condiscipuli ceteri erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret et in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea.2 Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Iacobus, qui videbatur columna Ecclesiae,3 una contentus est Ierosolyma, Petro universitatem cedens: quo cedente, quis alter ingerat se Petri praerogativae? Ergo, iuxta canones tuos, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es.4 Aliorum potestas certis limitibus coarctatur; tua extenditur in ipsos qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo caelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere et etiam Satanae tradere potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi, tam in datis clavibus quam in ovibus commendatis.
Accipe aliud quod nihilo minus praerogativam confirmat. Discipuli navigabant, et Dominus apparebat in littore.5 Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus. Quid istud? Nempe signum est singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut ceteri quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum: mare enim saeculum est; naves, Ecclesiae. Inde est quod altera vice instar Domini gradiens super aquas,6 unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet. Siquidem aquae multae, populi multi.7 Ita, cum quisque ceterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis facta ex omnibus, ipsa universalis Ecclesia toto orbe diffusa; tibi mundus est creditus et omnium Ecclesiarum sollicitudo relicta est tibi.
Nonne ex his beatissimi illuminatissimique Bernardi eloquiis luce clarius constat quod totius Ecclesiae pariter sumptae papa sit pastor, praelatus et pontifex, habens eam dirigere, gubernare, illuminare, perficere, atque eidem pro viribus per se et coadiutores suos sollicite providere?
Elucescit demum ex dictis quod universae principales dignitates ac potestates ecclesiasticae, utputa primatus, patriarchatus, episcopatus, ordo, auctoritas iudiciaria et papatus, in summo pontifice continentur. Sed de hoc infra clarius est tractandum.