De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Supra, articulo sexto, ex Raimundo atque ex Summa confessorum et Summa Pisana praehabitum est quod solus papa convocat aut celebrat generale concilium: potest ergo illud dissolvere, nec compelli aut invitus iudicari potest ab illo. Hinc Anacletus papa testatur: Electionem summorum pontificum sibi Dominus reservavit.1 Et Bonifacius papa ac martyr: Si papa suae ac fraternae salutis oblitus, innumerabiles populos secum catervatim ducat ad gehennam cum ipso plagis multis aeternaliter vapulaturos, huius culpas istic redarguere nullus praesumat2 mortalium: quoniam cunctos ipse iudicaturus, a nemine est iudicandus.3
Praeterea, concilia generalia publica exordium habuisse scribuntur4 temporibus S. Silvestri et Constantini Magni.5 Sed non instituebantur nisi iubente Romano pontifice, quoniam ipsorum conciliorum caput est ipse pontifex et Petri successor, ut habetur in capitulo Firmiter,6 et causa 7, quaestione 1, capitulo Novatianus.7 Nec aliter concilium congregari potest nisi per sententiam Romani pontificis, causa 3, quaestione 6, capitulo Dudum.8 Hinc dicitur in capitulo Significasti, De electione,9 quod concilia non possunt praefigere legem Romanae Ecclesiae, cum omnia concilia eius auctoritate sint celebrata et inde robur sumpserint, atque in eorum statutis Romana patenter excipiatur auctoritas.
Ideo contra regentem superbire non debent subiecti, transumptive, distinctione 21, capitulo Inferior.10 Et subditur eadem distinctione, capitulo Nolite,11 quod filii erga spiritualem patrem ita devoti ac sobrii esse debent, ut nulla penitus temeritate ad eius vitam nedum iudicandam, sed nec reprehendendam prosiliant. Denique, de hoc videtur expressus textus eiusdem distinctionis, capitulo Nunc autem divina:12 ubi habetur quod cum Marcellinus papa tempore Diocletiani compulsus idolis thurificasset, convenerunt patres de concilio: quibus sciscitantibus an verum esset, confessus est cum lacrimis, asserens se paratum obedire, quidquid sibi ab eis iniungeretur. Qui dixerunt: Nobis adversum te non est iudicium, sed causam tuam in sinu tuo collige et te ipsum iudica. Legitur quoque in Chronicis Martini quod dixerint: Absit quod summus pontifex ab aliquo iudicetur. Et tunc Marcellinus tulit sententiam contra se. Iterum hoc probatur eadem distinctione, capitulo In tantum,13 ubi patres de concilio damnaverunt Chalcedonensem Dioscorum, Alexandrinum patriarcham, tanquam haereticum, quia praesumpsit Leonem papam excommunicare.
Porro Dionysius14 vel Symmachus de adulterio diffamatus, coram quadraginta duobus episcopis se purgavit. Patres vero contra eum in synodo congregati dixerunt: Symmachus quantum ad homines pertinet, sit immunis; cuius causam totam Dei iudicio reservamus. Horumque ratio est, quoniam papa est vicarius Dei, et omnibus praeest in mundo. Cum ergo sit vice Dei in terris, a nemine est iudicandus, nisi a solo Deo, causa 2, quaestione 6, capitulo Anteriorum,15 et causa 9, quaestione 3, capitulo Cuncta per mundum,16 ubi textus dicit quod Romana Ecclesia fas habet iudicandi, neque cuiquam de eius licet iudicare iudicio. Rursus eadem causa 9, quaestione 3, capitulo Nemo,17 dicitur quod nemo iudicabit primam Sedem. Itemque eadem causa 9, quaestione 3, capitulo Aliorum,18 dicitur: Aliorum causas Deus voluit per homines terminari; sed Sedis istius praesulem suo sine quaestione reservavit arbitrio. Postremo, lege divina in omni dubio ad apostolicam Sedem recurrendum est, ut habetur in capitulo Per venerabilem, etc.19
Itaque, cum par in parem potestatem non habeat et papa totius Ecclesiae pastor et pontifex sit, caputque concilii, iuxta praeallegata, non videtur a generali concilio posse deponi, nec legibus eius stringi, praesertim quoniam in praeallegato capitulo Nemo, asseritur: Neque enim ab Augusto, neque ab omni clero, neque a regibus, neque a populo iudex iudicabitur. Ubi et Glossa fatetur quod si totus mundus sentiret in aliquo negotio contra papam, videretur sententiae papae standum. Verumtamen, ut aliqui dicunt, Glossa hoc dicit argumentando, non determinando.