De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Liber Primus

Prooemium

Articulus I: De motivo editionis huius tractatus

Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos

Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur

Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum

Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex

Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum

Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci

Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi

Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare

Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa

Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam

Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo

Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum

Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum

Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur

Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi

Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum

Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa

Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis

Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia

Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum

Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius

Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae

Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter

Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam

Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra

Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta

Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus

Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem

Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere

Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato

Superius, articulo octavodecimo, tactum est quemadmodum secundum Thomam atque Durandum, potestas superior et inferior dupliciter se habent ad invicem. Primo sic, quod inferior potestas a superiori potestate totaliter oritur et descendit; tuncque simpliciter magis obediendum est in omnibus potestati superiori quam inferiori. Et ita se habet potestas papae ad omnem spiritualem potestatem in Ecclesia. Hinc magis obedire tenemur papae quam alicui inferiori praelato: imo et monachus magis obedire tenetur illi quam suo abbati, absque ulla distinctione. Secundo ita se habent, quod una non oritur ex alia, sed ambae oriuntur ex quadam potestate suprema, quae unam alteri subdit secundum quod vult: et tunc una non est superior alia nisi in illis in quibus una supponitur alii a potestate suprema; et in illis dumtaxat magis obediendum est potestati superiori quam inferiori. Sicque habent se potestates archiepiscopi et episcopi, descendentes a potestate papae.

Verumtamen, sicut nono Ethicorum ait Philosophus, in quibusdam plus obediendum est patri carnali quam duci exercitus, in quibusdam vero magis obediendum est duci exercitus quam patri carnali: quia inconveniens non est patrem esse superiorem in rebus familiaribus atque domesticis, ducem vero in bellicis rebus. Sed ei qui in omnibus exsistit superior, scilicet Deo et ei qui vices eius gerit plenarie, scilicet papae, est magis obediendum simpliciter. – Porro monachus magis tenetur obedire abbati quam episcopo in his quae ad statuta regulae pertinent; in his autem quae ad ecclesiasticam pertinent disciplinam, magis tenetur obedire episcopo, quia in illis abbas est episcopo subditus. Sed papae magis quam alicui alii praelato obedire tenetur. – Insuper, tam spiritualis quam saecularis potestas a potestate divina procedit. Idcirco saecularis potestas in tantum est sub spirituali in quantum ei a Deo supposita est, puta in his quae ad salutem animae pertinent: idcirco in his magis obediendum est potestati spirituali quam saeculari. In his autem quae ad bonum spectant civile, magis obediendum est potestati saeculari quam spirituali, prout ait Salvator, Reddite quae sunt Caesaris, Caesari: nisi potestati spirituali saecularis potestas coniuncta sit, sicut in papa, qui utriusque potestatis apicem tenet, illo sic disponente qui est sacerdos et rex, unigenito scilicet Filio Dei. – Porro, quod ait Apostolus, Filii, obedite parentibus per omnia, non est intelligendum de omnibus absolute, sed de omnibus quae ad praelationem patris super filium pertinent.

Quamvis autem Durandus Thomae consentiat in praefata distinctione potestatis superioris ac inferioris, tamen in hoc contradicit ei quod asserit monachum in omnibus, etiam et in his quae pertinent ad statuta vel regulam suae religionis, magis debere obedire summo pontifici quam abbati: quia licet omnis potestas iurisdictionis ecclesiasticae derivetur a papa quoad illa ad quae Christiani tenentur etiam si propria sponte se ad ea non obligarent; tamen ubi tota potestas praelati super subditum oritur ex spontanea obligatione subditi, quoad illa in quibus subditus est ita liber quod contra praeceptum papae potest ea facere licite, non videtur quod talis potestas dependeat aliquo modo ex potestate papae. Ex quo enim adeo liber sum, quod contra praeceptum papae possum licite hoc facere vel omittere, possum me obligare prout volo uni ita quod non alteri. Sed potestas praelati religiosi super subditum suum quoad vota religionis et observantias regulae, oritur ex spontanea obligatione subditi, quoad illa in quibus subditus est ita liber quod contra praeceptum papae potest licite ea facere vel omittere, ut sunt paupertas, castitas et cetera similia quae Christus suadet. Ergo videtur quod talis potestas in nullo dependeat a potestate papae. Propter quod in talibus si abbas aliquid praecipiat monacho, puta quod non comedat carnes et papa praecipiat contrarium, videtur quod abbati esset obediendum, regulariter loquendo: quia in casu posset contingere contrarium. Verbi gratia, si papa propter utilitatem Ecclesiae indiget pro aliqua legatione discreto monacho et praecipiat ei ut vadat, tenetur ire, non obstante praecepto abbatis dicentis quod resideat in claustro iuxta statuta ordinis sui: quia spontanea obligatio eius ad statuta suae religionis non absolvit eum ab obligatione qua erat prius obligatus Ecclesiae. Sed si papa volens solum ostendere potestatem suam, dicat, Volo quod vadas ad forum et possis ire per villam sine licentia quotiescumque volueris et similia quae sunt contra statuta ordinis et abbas dicat contrarium, videtur probabiliter quod abbati esset obediendum. Haec Durandus. – Verumtamen positio Thomae videtur conformior his quae supra, articulo sexto, dicta sunt ex Raimundo et ex Summa confessorum atque ex Summa Pisana, ubi ad hoc iura varia allegantur: ubi inter cetera dictum est quod papa potest monachum de claustro extrahere invito abbate invitoque monacho.

Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi

Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium

Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo

Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum

Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita

Articulus XXXVII: Qualiter admonendus et (si opus fuerit) etiam reprehendendus sit papa a viris sanctis seu familiaribus sibi ad hoc idoneis; et de exhortatione facienda summo pontifici

Articulus XXXVIII: De his in quibus papa dispensare aut non potest aut debet; et an papa possit simoniam committere

Articulus XXXIX: Demonstratio quod papa est supra totam Ecclesiam simul seu collective acceptam, tanquam caput, pastor et pontifex eius

↑ Top of work