De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Doctor devotus, dominus Bonaventura, in Breviloquio suo, sexta parte, duodecimo capitulo, ait: Excellentia quanto magis descendit, tanto plus dilatatur; et quanto magis ascendit, tanto magis unitur. Hinc est quod plures sunt episcopi, pauciores archiepiscopi, paucissimi patriarchae et unus pater patrum, qui papa merito appellatur, tanquam unus, primus et summus pater spiritualis omnium patrum, imo omnium fidelium et hierarcha praecipuus, sponsus unicus, caput indivisum, pontifex summus, Christi vicarius, fons, origo et regula cunctorum principatuum ecclesiasticorum, a quo tanquam a summo derivatur ordinata potestas usque ad infima Ecclesiae membra, secundum quod exigit praecellens dignitas in ecclesiastica hierarchia.
Denique, Durandus de S. Portiano, doctor et frater Ordinis Praedicatorum, super secundum Sententiarum inter cetera scribit:1 Omnis potestas iurisdictionis ecclesiasticae derivatur a papa, praesertim quantum ad illa ad quae Christiani tenentur etiam si propria sponte non obligarent se ad ea. Iterum ait: A potestate papae dependet omnis potestas ecclesiastica, sicut a potestate imperatoris in imperio dependet omnis potestas saecularis. Itemque: Philosophus primo Politicorum dicit quod in omni pluralitate ordinata naturale est atque expediens quod unus omnibus principetur et ceteri sint subiecti; in hoc autem consistit ordo et ratio praelationis: ergo praelatio est in hominibus secundum debitum rationis ac divinae ordinationis.
His verbis Durandi concordant quae alter Durandus asserit in sua Summa, distinctione prima circa principium, dicendo: Christus singulariter dixit Petro, Tibi dabo claves regni caelorum,2 ad denotandum Ecclesiae unitatem et ut omnes a Petro et a quolibet eius successore acciperent suae potestatis originem eique in omnibus tanquam membra capiti obedirent. Et hoc patet causa 24, quaestione 1, capitulo Quicumque et in capitulo Loquitur.3 Rursus testatur prima distinctione: Solus papa habet plenitudinem potestatis plene liberam, quantum ad omnes homines qui sunt vel esse possunt et quantum ad omnia peccata quae possunt ab homine perpetrari; praelati vero inferiores habent potestatem liberam, sed aliqualiter limitatam, tam quantum ad personas quam quoad peccata. Insuper dicit: Thesaurum Ecclesiae, de quo dantur indulgentiae, nullus dispensare potest nisi illi qui vice Christi spirituale matrimonium contrahunt cum Ecclesia: ut papa, qui est sponsus universalis totius Ecclesiae, et fratres sui episcopi, qui contrahunt spirituale matrimonium cum aliqua particulari Ecclesia. Papa quoque potest ubique indulgentiam dare: quoniam habet potestatem plenariam super thesaurum Ecclesiae et ad ipsum pertinet totius universalis Ecclesiae cura.
Praeterea, ex doctoribus istis possem utique multo plura hanc materiam concernentia allegare, sed brevitati studendum est. Unde ex omnibus iam inductis certissime innotescit quod dominus papa habet totam militantem Ecclesiam pariter sumptam gubernare ac iudicare, purgare, illuminare, perficere, atque eidem praecipere legemque condere, tanquam summus pastor, pater et pontifex, praeses et iudex ipsius in terra, plenam habens super ipsam auctoritatem, potestatem et iurisdictionem in his in quibus Petro succedit et in quibus Christus suas ei vices commisit, hoc est secundum mensuram et exigentiam sui officii, seu in his quae magisterium suum concernunt; et istud asserere, in nullo, prout infra Deo praestante ostendam, derogat aut obviat auctoritati generalium conciliorum.
Hinc nempe Alanus ad Clementem papam scribit quod habet totum mundum illuminare. Et Nicolaus de Lyra super illud, Sequere me,4 asserit: Committitur Petro super Ecclesiam universale regiminis officium. Et denuo super illud, Sic eum volo manere,5 loquitur exponendo: Non volo eum, puta Ioannem, sequi me quantum ad praelationis officium in regimine universalis Ecclesiae tecum. Plura demum similia super evangelistas scribit Nicolaus de Gorra. Quid autem est universalis Ecclesia, nisi tota et una communis Ecclesia ex omnibus particularibus Ecclesiis constans, resultans seu congregata? Non ergo dumtaxat quamcumque particularem Ecclesiam habet papa purgare, illuminare, perficere: quod hucusque specialiter volui demonstrare. Et qui aliter dicunt, dispositionem et ordinem ecclesiasticae hierarchiae iuxta divini Dionysii documenta, non satis subtiliter considerasse censentur.