De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Liber Primus

Prooemium

Articulus I: De motivo editionis huius tractatus

Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos

Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur

Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum

Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex

Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum

Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci

Doctor devotus, dominus Bonaventura, in Breviloquio suo, sexta parte, duodecimo capitulo, ait: Excellentia quanto magis descendit, tanto plus dilatatur; et quanto magis ascendit, tanto magis unitur. Hinc est quod plures sunt episcopi, pauciores archiepiscopi, paucissimi patriarchae et unus pater patrum, qui papa merito appellatur, tanquam unus, primus et summus pater spiritualis omnium patrum, imo omnium fidelium et hierarcha praecipuus, sponsus unicus, caput indivisum, pontifex summus, Christi vicarius, fons, origo et regula cunctorum principatuum ecclesiasticorum, a quo tanquam a summo derivatur ordinata potestas usque ad infima Ecclesiae membra, secundum quod exigit praecellens dignitas in ecclesiastica hierarchia.

Denique, Durandus de S. Portiano, doctor et frater Ordinis Praedicatorum, super secundum Sententiarum inter cetera scribit: Omnis potestas iurisdictionis ecclesiasticae derivatur a papa, praesertim quantum ad illa ad quae Christiani tenentur etiam si propria sponte non obligarent se ad ea. Iterum ait: A potestate papae dependet omnis potestas ecclesiastica, sicut a potestate imperatoris in imperio dependet omnis potestas saecularis. Itemque: Philosophus primo Politicorum dicit quod in omni pluralitate ordinata naturale est atque expediens quod unus omnibus principetur et ceteri sint subiecti; in hoc autem consistit ordo et ratio praelationis: ergo praelatio est in hominibus secundum debitum rationis ac divinae ordinationis.

His verbis Durandi concordant quae alter Durandus asserit in sua Summa, distinctione prima circa principium, dicendo: Christus singulariter dixit Petro, Tibi dabo claves regni caelorum, ad denotandum Ecclesiae unitatem et ut omnes a Petro et a quolibet eius successore acciperent suae potestatis originem eique in omnibus tanquam membra capiti obedirent. Et hoc patet causa 24, quaestione 1, capitulo Quicumque et in capitulo Loquitur. Rursus testatur prima distinctione: Solus papa habet plenitudinem potestatis plene liberam, quantum ad omnes homines qui sunt vel esse possunt et quantum ad omnia peccata quae possunt ab homine perpetrari; praelati vero inferiores habent potestatem liberam, sed aliqualiter limitatam, tam quantum ad personas quam quoad peccata. Insuper dicit: Thesaurum Ecclesiae, de quo dantur indulgentiae, nullus dispensare potest nisi illi qui vice Christi spirituale matrimonium contrahunt cum Ecclesia: ut papa, qui est sponsus universalis totius Ecclesiae, et fratres sui episcopi, qui contrahunt spirituale matrimonium cum aliqua particulari Ecclesia. Papa quoque potest ubique indulgentiam dare: quoniam habet potestatem plenariam super thesaurum Ecclesiae et ad ipsum pertinet totius universalis Ecclesiae cura.

Praeterea, ex doctoribus istis possem utique multo plura hanc materiam concernentia allegare, sed brevitati studendum est. Unde ex omnibus iam inductis certissime innotescit quod dominus papa habet totam militantem Ecclesiam pariter sumptam gubernare ac iudicare, purgare, illuminare, perficere, atque eidem praecipere legemque condere, tanquam summus pastor, pater et pontifex, praeses et iudex ipsius in terra, plenam habens super ipsam auctoritatem, potestatem et iurisdictionem in his in quibus Petro succedit et in quibus Christus suas ei vices commisit, hoc est secundum mensuram et exigentiam sui officii, seu in his quae magisterium suum concernunt; et istud asserere, in nullo, prout infra Deo praestante ostendam, derogat aut obviat auctoritati generalium conciliorum.

Hinc nempe Alanus ad Clementem papam scribit quod habet totum mundum illuminare. Et Nicolaus de Lyra super illud, Sequere me, asserit: Committitur Petro super Ecclesiam universale regiminis officium. Et denuo super illud, Sic eum volo manere, loquitur exponendo: Non volo eum, puta Ioannem, sequi me quantum ad praelationis officium in regimine universalis Ecclesiae tecum. Plura demum similia super evangelistas scribit Nicolaus de Gorra. Quid autem est universalis Ecclesia, nisi tota et una communis Ecclesia ex omnibus particularibus Ecclesiis constans, resultans seu congregata? Non ergo dumtaxat quamcumque particularem Ecclesiam habet papa purgare, illuminare, perficere: quod hucusque specialiter volui demonstrare. Et qui aliter dicunt, dispositionem et ordinem ecclesiasticae hierarchiae iuxta divini Dionysii documenta, non satis subtiliter considerasse censentur.

Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi

Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare

Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa

Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam

Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo

Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum

Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum

Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur

Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi

Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum

Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa

Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis

Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia

Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum

Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius

Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae

Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter

Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam

Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra

Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta

Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus

Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem

Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere

Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato

Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi

Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium

Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo

Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum

Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita

Articulus XXXVII: Qualiter admonendus et (si opus fuerit) etiam reprehendendus sit papa a viris sanctis seu familiaribus sibi ad hoc idoneis; et de exhortatione facienda summo pontifici

Articulus XXXVIII: De his in quibus papa dispensare aut non potest aut debet; et an papa possit simoniam committere

Articulus XXXIX: Demonstratio quod papa est supra totam Ecclesiam simul seu collective acceptam, tanquam caput, pastor et pontifex eius

↑ Top of work