De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian

De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii

Denis the Carthusian (1402–1471)

Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.

This work is being completed — add a section.


Epistola nuncupatoria

Liber Primus

Prooemium

Articulus I: De motivo editionis huius tractatus

Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos

Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur

Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum

Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex

Primo capitulo Angelicae hierarchiae magnus Dionysius ait: Sancta ordinatio Dei dignata est facere nostram sanctissimam hierarchiam imitatricem angelicae hierarchiae. Et denuo: Ordinationes, inquit, congregationum sensibilium ordinate dispositarum, imagines sunt ordinationum quae sunt in caelestibus ordinibus ad Dei imitationem ordinatis. – Itaque, sicut in tota triumphanti Ecclesia atque in tota angelica hierarchia est unus summus omnibus praesidens, scilicet Deus; ita in militanti Ecclesia seu ecclesiastica hierarchia est unus summus Christi et Dei vicarius, universis et singulis fidelibus, utputa toti et universali Ecclesiae, praesidens, scilicet papa.

Porro, ut tertio capitulo Angelicae hierarchiae Dionysius docet, hierarchia est sancta rationalium personarum congregatio, per gradus atque officia ordinate distincta, cum scientia et operatione sibi competentibus, ad Dei conformitatem prout ipsi possibile est assimilata, atque per illuminationes sibi divinitus infusas, iuxta uniuscuiusque capacitatem ad Dei imitationem sursumacta. Eodem autem capitulo testatur: Ordo hierarchiae est, alios purgare, alios purgari; alios illuminare, alios illuminari; alios perficere, alios perfici. Quorum vero sit purgare, illuminare, perficere, quorum item purgari, illuminari, perfici, ibidem docet: Ordo (inquiens) hierarchiae est, ut inferiores purgentur, illuminentur et perficiantur; superiores vero purgent, illuminent atque perficiant inferiores suos. Unde et octavo Angelicae hierarchiae capitulo ait: Generaliter a Deo ordinatum est ut inferiores per superiores participent illuminationibus divinis. –

Itaque ex his certissime innotescit quod eo ipso quo papa toti praeest Ecclesiae simul acceptae, quemadmodum Deus toti caelesti praesidet curiae simul sumptae, competit papae ratione sui officii totam Ecclesiam purgare, illuminare, perficere, gubernare et iudicare, plenam habenti potestatem et iurisdictionem super eam; tamen secundum mensuram et legem sibi divinitus praestitutam, cui subiici debet: a qua si recedat, obediendum est Deo magis quam ipsi.

Praeterea his concordat quod tertio libro De consideratione s. Bernardus ait: Non vilem reputes hanc formam (scilicet ecclesiasticam ordinationem) quia in terris est: exemplar habet e caelo. Neque enim Filius potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, praesertim cum ei sub Moysis nomine dictum sit: Vide omnia facias secundum exemplar quod tibi in monte monstratum est. Videbat hoc qui dicebat (scilicet Ioannes in Apocalypsi): Vidi civitatem sanctam, Ierusalem novam, descendentem de caelo, a Deo paratam. Ego enim propter similitudinem dictum reor quod sicut illic seraphim et cherubim et ceteri qui usque ad archangelos et angelos ordinantur, sub uno sunt capite Deo, ita hic quoque sub uno summo pontifice primates vel patriarchae, archiepiscopi, episcopi et reliqui sunt in hunc modum. Non est parvi pendendum quod et Deum habet auctorem et de caelo ducit originem.

Insuper, s. Thomas quarto libro Summae contra gentiles sic arguit: Ecclesia militans ab Ecclesia triumphanti per similitudinem derivatur (ad quod allegat auctoritates iam in verbis b. Bernardi praehabitas); sed in Ecclesia triumphanti praesidet unus qui etiam praesidet in toto universo, scilicet Deus: ergo et in Ecclesia militanti unus est qui praesidet universis, utputa papa. Hinc Osee primo dicitur: Congregabuntur filii Iuda et filii Israel pariter, et ponent sibi caput unum.

Denique, super Angelicam hierarchiam multa de hac re scribit Hugo de S. Victore, inter cetera dicens: Quia per visibilia convenienter invisibilia demonstrantur, idcirco divina sapientia, quae omnia disposuit, ad similitudinem angelicae hierarchiae, quae invisibiliter ordinata erat in caelis, humanam hierarchiam visibiliter formavit in terris, ut essent in hominibus quoque sicut in angelis potestates et principatus sacri, videlicet convenientissime coordinati sub uno.

Albertus quoque in libro de IV Coaequaevis multa pulchra de hac ipsa conscribit materia: quae brevitati studens omitto, praesertim cum ad demonstrandum propositum ista sufficere et supersufficere videantur. Quibus tamen id adiicio quod sexto Ecclesiasticae hierarchiae capitulo Dionysius loquitur: Nostra hierarchia per ordines divinitus disposita, angelicae hierarchiae conformatur et ad Dei imitationem et deiformes angelicae hierarchiae distinctiones, ut mortalibus congruit, continet.

Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum

Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci

Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi

Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare

Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa

Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam

Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo

Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum

Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum

Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur

Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi

Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum

Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa

Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis

Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia

Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum

Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius

Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae

Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter

Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam

Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra

Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta

Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus

Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem

Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere

Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato

Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi

Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium

Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo

Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum

Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita

Articulus XXXVII: Qualiter admonendus et (si opus fuerit) etiam reprehendendus sit papa a viris sanctis seu familiaribus sibi ad hoc idoneis; et de exhortatione facienda summo pontifici

Articulus XXXVIII: De his in quibus papa dispensare aut non potest aut debet; et an papa possit simoniam committere

Articulus XXXIX: Demonstratio quod papa est supra totam Ecclesiam simul seu collective acceptam, tanquam caput, pastor et pontifex eius

↑ Top of work