De Auctoritate Summi Pontificis et Generalis Concilii
Denis the Carthusian (1402–1471)
Treatise on the authority of the pope and the general council. Divided into three books, it examines the scriptural, patristic, and canonical foundations of papal primacy, defends the universal jurisdiction of the Roman Pontiff, and addresses conciliarist arguments concerning the relationship between papal and conciliar authority.
✦ This work is being completed — add a section.
Epistola nuncupatoria
Liber Primus
Prooemium
Articulus I: De motivo editionis huius tractatus
Articulus II: De universali auctoritate ac praesidentia papae super totam Ecclesiam, seu universos fideles simul acceptos, secundum sanctos catholicosque doctores, tam Graecos quam Latinos
Articulus III: De mirabili excellentia et plenitudine potestatis domini papae, ex verbis s. Bernardi ad Eugenium papam, ex quibus praehabita confirmantur
Articulus IV: De potestate, dignitate ac praesidentia papae, secundum Thomam in Summa contra gentiles et super secundum Sententiarum
Articulus V: De dispositione ecclesiasticae hierarchiae instar hierarchiae angelicae, secundum divum Dionysium, s. Bernardum, b. Thomam et Hugonem de S. Victore: ex quibus probatur quod in tota Ecclesia unus summus praesideat pontifex
Articulus VI: De potestate et excellentia papae, atque de casibus ad ipsum specialiter pertinentibus, ex Raimundo et ex Summa Pisana, item ex Summa confessorum
Articulus VII: De excellentia, potestate ac praesidentia papae, secundum Bonaventuram et Durandum de S. Portiano itemque secundum Durandum qui fuit Ordinis s. Francisci
Articulus VIII: De subordinatione, limitatione et subiectione potestatis seu auctoritatis papalis sub voluntate, lege atque imperio Christi
Articulus IX: Qualiter liceat summo pontifici dispensare
Articulus X: De praecipua difficultate in negotio Ecclesiae iam versante, videlicet an papa sit super generale concilium, vel econtra, hoc est an maior sit potestas concilii quam papae, an vice versa
Articulus XI: Probatio per Scripturam canonicam qua aliqui probant quod concilium generale sit supra papam
Articulus XII: Quid obiici possit contra praedicta in articulo proximo
Articulus XIII: Probatio qua aliqui probant concilium esse super papam, ex verbis sanctorum patrum atque doctorum
Articulus XIV: De auctoritate generalium conciliorum, ex dictis summorum pontificum
Articulus XV: De auctoritate conciliorum generalium, ex his quae in gestis conciliorum leguntur
Articulus XVI: Introductio obiectionum contra praedicta, ex quibus apparet quod papa a concilio non possit iudicari neque deponi
Articulus XVII: Solutio obiectionum istarum
Articulus XVIII: An omnis seu tota potestas et auctoritas generalis concilii sive Ecclesiae sit a papa
Articulus XIX: Solutio quaestionis istius et de sex potestatibus ecclesiasticis
Articulus XX: De rationibus propter quas quidam iam temporis asserunt concilium esse super papam et de modo loquendi aliquorum in ista materia
Articulus XXI: Solutio sive discussio rationum istarum
Articulus XXII: Quomodo summus pontifex dicatur filius et minister Ecclesiae et ipsa Ecclesia mater ac domina eius
Articulus XXIII: Quomodo competat Christo esse caput Ecclesiae
Articulus XXIV: An papa sit caput totius militantis Ecclesiae et qualiter
Articulus XXV: De modo loquendi quorumdam circa materiam istam
Articulus XXVI: Determinatio difficultatis praecipuae, an scilicet papa sit super concilium, an econtra
Articulus XXVII: Declaratio exemplaris eorum quae in praecedenti articulo sunt inducta
Articulus XXVIII: Quod universae potestates et dignitates ecclesiasticae virtualiter concurrunt et simul exsistunt in summo pontifice, etiam perfectiori sublimiorique modo quam in ceteris praelatis atque principibus
Articulus XXIX: Quae sunt illa in quibus potestas atque auctoritas concilii generalis dicitur esse super potestatem et auctoritatem papalem
Articulus XXX: An et quomodo ad summum pontificem pertineat Symbolum fidei edere
Articulus XXXI: An summo pontifici sit magis obediendum in omnibus quam cuicumque alteri inferiori potestati seu praelato
Articulus XXXII: Quomodo papa possit a generali concilio iudicari atque deponi
Articulus XXXIII: De rationibus et auctoritatibus quas dominus Eugenius in quadam epistola allegat contra Basileense (ut fertur) concilium
Articulus XXXIV: Responsio quorumdam ad recitata in praecedenti articulo
Articulus XXXV: De utilitate generalium conciliorum
Articulus XXXVI: Qualia decet esse generalium conciliorum supposita
Quamvis, ut tactum est,1 generali concilio praesidens principalis sit Spiritus Sanctus, a quo speratur dari directio in definiendis, etiam si ipsi qui concilium celebrant, gratia careant gratum faciente et vitiosi consistant; nihilo minus pie et rationabiliter est credendum quod quanto supposita ipsius concilii fuerint Deo cariora, seu magis devota, atque divinae directionis, illuminationis et gratiae capaciora, eo exuberantius et copiosius illuminabuntur, ungentur et dirigentur a Spiritu Sancto in conciliaribus factis. Hinc omnino decentissimum saluberrimumque consistit ut non solum studeant esse in statu salutis, sine peccato mortali vivendo, imo etiam satagant esse perfecte devoti abundanterque virtuosi, ut in primis reforment se ipsos et tam copiosa sint gratia adimpleti, ut de plenitudine sua aliis communicent ac diffundant. Quid enim proficit homo, si lucretur universum mundum, se ipsum autem perdat et detrimentum sui faciat?2 Rursusque in Ecclesiastico scriptum est: Qui sibi nequam est, cui bonus erit?3 Et item: Miserere animae tuae placens Deo.4
Denique, cum ad prudentiam, cuius actus est consilium, pertineat de hominum actibus seu agendis idonee iudicare, apta quoque media invenire ad obtinendum seu conservandum debitum finem, qui praecipue est bonum commune; hinc, secundum Aristotelem ceterosque philosophos atque theologos, vera prudentia non nisi virtuosis inest hominibus, praesertim cum virtutes concatenatae dicantur et peccata passionesque animae rationem obtenebrent ne efficaciter iudicet. Prudentia autem praecipue ad consiliantes noscitur pertinere: idcirco, ut in ea abundent, in primis nitantur purgare et reformare se ipsos.
Postremo, inter septem dona Spiritus Sancti unum est donum consilii,5 sumendo consilium pro habitu supernaturali infuso, quo homo fit bene docilis ac faciliter mobilis a Spiritu Sancto ad inspiciendum expedientia media ad finem optatum et ut sciat aliisque notificet quid sit potius eligendum ac faciendum. Dona autem nullis insunt nisi habentibus caritatem et gratiam. Idcirco, ut supposita conciliorum hoc supernaturali dono consilii impleantur sicque a Spiritu Sancto plenius dirigantur ac illustrentur, satagere debent ne alicui subiaceant mortali peccato, sed caritate et gratia Dei prae ceteris decorentur.