De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine

De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine (1542–1621)

First published 1599

Robert Bellarmine’s Controversies on the Word of God (Controversiae de Verbo Dei) is a systematic defense of the Catholic doctrine of divine revelation and Sacred Scripture. Across four books, Bellarmine examines the inspiration and authority of Scripture, the canon of the Old and New Testaments, the Hebrew, Greek, Syriac, and Latin textual traditions, and the authority of the Latin Vulgate. He then addresses the interpretation of Scripture and the proper judge of doctrinal controversies, before concluding with an extensive defense of apostolic Tradition and its relationship to the written Word of God. Written in direct engagement with the theological disputes of the Reformation, the work combines biblical argument, patristic testimony, conciliar authority, and historical analysis in presenting the Catholic understanding of Scripture and Tradition.


Liber I: Ubi agitur de libris sacris in genere

Caput I: Sitne Scriptura Verbum Dei

Caput II: Libris, qui Canonici nominantur, verbum Dei contineri

Caput III: Refellitur objectio ex verbis B. Pauli: Littera occidit, spiritus autem vivificat

Caput IV: Qui sint libri Sacri

Caput V: De haereticis, qui libros Testamenti veteris primi ordinis oppugnarunt

Caput VI: De haereticis, qui libros Testamenti novi supra numeratos oppugnarunt

Caput VII: De libro Esther

Caput VIII: De libro Baruch

Caput IX: De quibusdam capitibus Danielis

Caput X: De libris Tobae, Judith, Sapientiae, Ecclesiastici, et Machabaeorum

Caput XI: De libro Tobae

Caput XII: De libro Judith

Caput XIII: De libro Sapientiae

Caput XIV: De Ecclesiastico

Caput XV: De libris Machabaeorum

Caput XVI: De quibusdam partibus librorum Marci, Lucae, Joannis

Caput XVII: De epistola ad Hebraeos

Caput XVIII: De epistola Jacobi, Judae, secunda Petri, secunda et tertia Joannis

Caput XIX: De Apocalypsi

Caput XX: De libris Apocryphis

Liber II: De variis editionibus

Caput I: Ostenditur, editionem Hebraicam Mosis, et Prophetarum nunquam periisse

Caput II: Num Hebraica editio sit corrupta

Caput III: De editione Chaldaica

Caput IV: De editione Syriaca

Caput V: De variis Graecis editionibus

Caput VI: De interpretatione LXX. Seniorum

Caput VII: De editione Graeca Testamenti novi

Caput VIII: De Latinis editionibus

Caput IX: De auctore vulgatae editionis

Caput X: De auctoritate Latinae editionis vulgatae

Caput XI: Solvuntur objectiones haereticorum contra vulgata Latinam editionem

Caput XII: Defenduntur loca, quae Kemnitius depravata esse dicit in editione vulgata

Caput XIII: Defenduntur loca, quae in Psalmis male reddita fuisse a Latino interprete Calvinus contendit

Caput XIV: Defenduntur loca, quae haeretici aiunt esse corrupta in editione Latina Testamenti novi

Caput XV: De editionibus vulgaribus

Caput XVI: Solvuntur objectiones haereticorum

Liber III: De interpretatione scripturae

Caput I: Scripturam non esse tam apertam per se, ut sine explicatione sufficiat ad controversias Fidei terminandas

Caput II: Solvuntur objectiones adversariorum

Caput III: Proponitur quaestio de judice controversiarum, et simul disseritur de sensibus Scripturarum

Caput IV: Adferuntur testimonia ex Testamento veteri pro sententia Catholicorum

Caput V: Idem probatur ex Testamento novo

Caput VI: Idem probatur ex consuetudine Ecclesiae

Caput VII: Idem probatur testimoniis Pontificum et Imperatorum

Caput VIII: Idem probatur testimoniis Patrum

Caput IX: Idem probatur ex ratione

Caput X: Solvuntur objectiones

Liber IV: Ubi de traditione

Caput I: Qui potissimum defenderint vel oppugnaverint non scriptas Traditiones

Caput II: Quid sit, et quotuplex Traditio

Caput III: Explicatur status quaestionis, et mendacia quaedam adversariorum deteguntur

Caput IV: Ostenditur necessitas Traditionum

Caput V: Esse aliquas veras Traditiones demonstratur ex Scripturis

Caput VI: Idem ostenditur testimoniis Pontificum et Conciliorum

Ad loca Scripturarum addemus pauca quaedam veterum sanctorum Pontificum et Conciliorum testimonia. Ac primum, S. Fabianus Papa et Martyr. in epist. 2. ad Episc. Orien. ut habetur de consecr. dist. 3, c. Litteris, posteaquam docuerat, singulis annis sacrum Chrisma renovandum esse, ita subjunxit: «Ista a sanctis Apostolis, et successoribus eorum accepimus, et vobis te nenda mandamus.» Haec ille. Et XI, certe de Chrismate renovando nihil in sacris Litteris legimus.

S. Innocentius I, in epist. I, quae est ad Decentium: «Si instituta», inquit, «Ecclesiastica, ut sunt a beatis Apostolis tradita, integra vellent servare Domini Sacerdotes, nulla varietas in ipsis Ordinibus et consecrationibus haberetur.» Haec ille. Ubi de Traditionibus non scriptis agit, ac praesertim cap. 3, cum docet, Confirmationem etiam parvulis conferendam, et a solo Episcopo, et sub certa forma verborum; atque adeo non scriptas ejusmodi Apostolicas Traditiones esse testatur, ut nec in ea epistola formam illam verborum adscribere voluerit: «Verba», inquit, «dicere non possum, ne magis prodere videar, quam ad consultationem respondere.»

Sanctus Leo I, serm. 6, de Quadrag.: «Apostolica», inquit, «institutio quadraginta dierum jejuniis impleatur.» Et serm. 2, de jejun. Pentec.: «Dubitandum non est dilectissimi, omnem observantiam Christianam eruditionis esse divinae, et quidquid ab Ecclesia in consuetudinem est devotionis receptum, de Traditione Apostolica et de S. Spiritus prodire doctrina.» Vide etiam ser. 8 et 9, de jejun. sept. mens.

Jam vero Concilium antiquissimum et celeberrimum Nicaenum I, ex doctrina non scripta damnavit haeresim Arii, ut disertè testatur Theodoretus lib. I, hist. cap. 8. etsi enim quaedam Scripturae poterant adferri contra Arium, tamen quia Arius etiam proferebat Scripturas; ex doctrina non scripta, sed tradita per manus Patrum sibi in Ecclesia succedentium eum damnaverunt.

Nicaenum II, act. VI, tom. 4. «Praeterea», inquit, «cum multis, quae nobis sine scripto tradita sunt, etiam imaginum factio in Ecclesia ab Apostolorum praedicatione dilatata est. Et act. VII. in fine sic habet: Si quis omnem Traditionem Ecclesiasticam, sive scriptam, sive non scriptam irritam facit, anathema sit.» Idem reperitur in Concilio VIII generali, act. VIII, et post act. ult. can. I, profitentur Patres, se servaturos omnes Traditiones, non solum Apostolicas, sed etiam Ecclesiasticas. Ex quo mirum videri non deberet Lutheranis, si tale aliquid etiam docuit Concil. Trident. sess. IV, nihil enim novi statuit.

Caput VII: Idem probatur ex Patribus

Caput VIII: Idem probatur quatuor aliis Argumentis

Caput IX: Explicantur regulae quinque, quibus in cognitionem verarum Traditionum devenimus

Caput X: Solvuntur objectiones adversariorum, quae ex Scripturis petuntur

Caput XI: Solvuntur objectiones ex Patribus

Caput XII: Solvuntur rationes adversariorum

↑ Top of work