De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei
Robert Bellarmine (1542–1621)
First published 1599
Robert Bellarmine’s Controversies on the Word of God (Controversiae de Verbo Dei) is a systematic defense of the Catholic doctrine of divine revelation and Sacred Scripture. Across four books, Bellarmine examines the inspiration and authority of Scripture, the canon of the Old and New Testaments, the Hebrew, Greek, Syriac, and Latin textual traditions, and the authority of the Latin Vulgate. He then addresses the interpretation of Scripture and the proper judge of doctrinal controversies, before concluding with an extensive defense of apostolic Tradition and its relationship to the written Word of God. Written in direct engagement with the theological disputes of the Reformation, the work combines biblical argument, patristic testimony, conciliar authority, and historical analysis in presenting the Catholic understanding of Scripture and Tradition.
Liber I: Ubi agitur de libris sacris in genere
Caput I: Sitne Scriptura Verbum Dei
Caput II: Libris, qui Canonici nominantur, verbum Dei contineri
Caput III: Refellitur objectio ex verbis B. Pauli: Littera occidit, spiritus autem vivificat
Caput IV: Qui sint libri Sacri
Caput V: De haereticis, qui libros Testamenti veteris primi ordinis oppugnarunt
Caput VI: De haereticis, qui libros Testamenti novi supra numeratos oppugnarunt
Caput VII: De libro Esther
Caput VIII: De libro Baruch
Caput IX: De quibusdam capitibus Danielis
Caput X: De libris Tobae, Judith, Sapientiae, Ecclesiastici, et Machabaeorum
Caput XI: De libro Tobae
Caput XII: De libro Judith
Caput XIII: De libro Sapientiae
Caput XIV: De Ecclesiastico
Caput XV: De libris Machabaeorum
Caput XVI: De quibusdam partibus librorum Marci, Lucae, Joannis
Caput XVII: De epistola ad Hebraeos
Caput XVIII: De epistola Jacobi, Judae, secunda Petri, secunda et tertia Joannis
Caput XIX: De Apocalypsi
Caput XX: De libris Apocryphis
Liber II: De variis editionibus
Caput I: Ostenditur, editionem Hebraicam Mosis, et Prophetarum nunquam periisse
Caput II: Num Hebraica editio sit corrupta
Caput III: De editione Chaldaica
Chaldaica lingua editi sunt libri Tobiae et Judith, et ex parte libri Esdrae et Danielis. Praeterea tota Scriptura vetus translata est paraphrastica ex Hebraeo in Chaldaeum, quam paraphrasim ipsi Targum vocant. Et quidem Pentateuchum transtulisse fertur R. Aquila, qui Chaldaice Onkelus dicitur. Prophetas priores et posteriores, id est, Josue, Judices, et Regum libros. Item Isaiam, Hieremiam, et caeteros Prophetas, R. Jonathan Uzielis filius. Psalmos, Job, Ruth, Esther, et Salomonis opera, R. Joseph caecus.
Quae paraphrasticae translationes apud Hebraeos magnae sunt auctoritatis, et idcirco nobis etiam utiles, ut ex iis convicamus Hebraeos. Alioqui ab Ecclesia non usque adeo magni fiunt, neque ex iis argumentum firmum duci potest. Siquidem (ut recte ait Franciscus Ximenius Cardinalis praefat. Compluten. Biblior.) Chaldaicae paraphrases, illa excepta quae est in Pentateuchum, Judaicis fabulis et Thalmudistarum nugis conspersae sunt. Idque verissimum esse experimento suo comprobabit quicumque paraphrasim in Threnos, in Cantica, in Job, in Psalmos, et in Prophetas omnes legere voluerit.
Certe cap. LIII. Isaïae, ubi de Christi passione apertissime Propheta concionatur, totum paraphrasis detorquet ad calamitates populi Judaeorum. In ea vero paraphrasi quae est in Cantica et Threnos, passim leguntur libri Thalmudi, tertium templum, duo Messiae, liberatio a captivitate Titi et Vespasiani, minae adversus Christianos et Mahumetanos, quos per Esau et Ismael more suo significant. Denique fabulae permultae de lamentatione Dei, de ascensione Mosis in caelum, de tabulis Legis ex saphyro throni divini excisis, deque aliis rebus generis ejusdem. Sed neque paraphrasis Aquilae in Pentateuchum omnino integra et incorrupta censeri debet. Habet enim etiam illa suos errores, tametsi pauciores et leviores, quam ceterae et Josephi paraphrases habeant.
Ac, ut ex libris singulis aliquid exempli gratia proponamus. In Genesi cap. IV. vers. 23. ubi textus Hebraeus habet: כֹּל אוֹשׁ הָרָחֵתִי, et concordat Graecus: ὅτι ἄνδρα ἀπέκτεινα, et Latinus: Quoniam occidi virum: Chaldaea paraphrasis addit negationem רַא גַּלְּךָ קְטִילוֹתִי non occidi virum, et contrarium sensum reddit. Item cap. XII. num. 18. et cap. XXVI. num. 4. et cap. XXVIII. nu. 14. textus Hebraeus habet, Benedicentur בְּרֵעֲךָ in semine tuo omnes gentes terrae: et concordat Graecus ἐν τῷ σπέρματι σου: et Latinus In semine tuo. Et Apostolus Paulus ad Galat. III. observari jubet promissiones Abrahae factas et semini ejus, nec esse dictum, et seminibus quasi in multis, sed quasi in uno, et semini tuo, qui est Christus.1 Paraphrasis vero Chaldaica in his omnibus locis redditit numerum multitudinis, benedicentur בְּרוּל בְּנֶךָ propter filios tuos omnes populi terrae.
In Exodo cap. XII. num. 44. ubi legimus in textu Hebraeo כָּל בֵּן נָבָר Omnis filius alienigena non comedet ex eo: et concordat Graecus πᾶς ἀλλογενὴς: et Latinus Omnis alienigena. Chaldaea paraphasis in odium Neophytorum posuit; כָּל בֵּר וְשָׂרָא לֹא שְׁתַּבְרָה omnis filius Israel destructus. Sic enim passim Judaei eos appellant, qui ad Fidem Christianam, relicto Judaismo, convertuntur.
In Levitico cap. X. num. 6. et cap. XXI. num. 10. ubi textus Hebraeus habet לֹא תַפְרִיעַ רְאֹשֵׁיכֶם Capita vestra non radetis seu nudabitis, et concordat Graecus et Latinus: Chaldaea paraphrasis contrarium reddidit פְּרִיעַ לֹא תַדְבִּין non multiplicabitis comam.
In Numerorum lib. cap. XXI. num. 19. ponitur fabula de puteo, quem fingunt Hebraei descendisse cum filiis Israel ad torrentes, et de torrentibus ascendisse cum eis ad colles, et de collibus rursum descendisse ad valles: et cap. XXVIII. num. 9. ubi textus Hebraeus habet: Populus solus habitabit, hoc est, cum aliis gentibus non miscebitur: paraphrasis Chaldaea more Judaico reddidit: Ecce populus solus possidebit seculum; id enim illi exspectant, ut soli dominentur in orbe terrarum.
Denique in Deuter. cap. IV. num. 28. et cap. XXVIII. num. 64. ubi Scriptura Hebraica, Graeca et Latina praecidit fore, ut Hebraei serviant Diis alienis, quod etiam impletum novimus non semel fuisse: Chaldaica paraphrasis derivat hoc scelus Idololatriae ab Hebraeis ad Gentes. Vertit enim: Servietis populis servientibus idolis. Nunc pauca quaedam de Syriaca editione addenda sunt.