De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine

De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine (1542–1621)

First published 1599

Robert Bellarmine’s Controversies on the Word of God (Controversiae de Verbo Dei) is a systematic defense of the Catholic doctrine of divine revelation and Sacred Scripture. Across four books, Bellarmine examines the inspiration and authority of Scripture, the canon of the Old and New Testaments, the Hebrew, Greek, Syriac, and Latin textual traditions, and the authority of the Latin Vulgate. He then addresses the interpretation of Scripture and the proper judge of doctrinal controversies, before concluding with an extensive defense of apostolic Tradition and its relationship to the written Word of God. Written in direct engagement with the theological disputes of the Reformation, the work combines biblical argument, patristic testimony, conciliar authority, and historical analysis in presenting the Catholic understanding of Scripture and Tradition.


Liber I: Ubi agitur de libris sacris in genere

Caput I: Sitne Scriptura Verbum Dei

Caput II: Libris, qui Canonici nominantur, verbum Dei contineri

Caput III: Refellitur objectio ex verbis B. Pauli: Littera occidit, spiritus autem vivificat

Caput IV: Qui sint libri Sacri

Caput V: De haereticis, qui libros Testamenti veteris primi ordinis oppugnarunt

Caput VI: De haereticis, qui libros Testamenti novi supra numeratos oppugnarunt

Caput VII: De libro Esther

Caput VIII: De libro Baruch

Caput IX: De quibusdam capitibus Danielis

Caput X: De libris Tobae, Judith, Sapientiae, Ecclesiastici, et Machabaeorum

Caput XI: De libro Tobae

Nunc de singulis libris seorsim agemus, eosque et propriis argumentis communemus, et peculiares objectiones, quae adversus eos fiunt, breviter diluemus. Jam igitur liber Tobae praeter communia testimonia Conciliorum et Patrum paulo ante adducta, testimonium insigne habet a S. Cypriano, qui in sermone de eleemosyna: «Loquitur, inquit, in Scripturis Spiritus sanctus, et dicit, eleemosynis et Fide delicta purgantur.» Callixtus Papa I. in epist. 2. Tobiam allegans: «Bene, inquit, sacra ait Scriptura;» et S. Ambrosius in libro De Tobia cap. 1. librum hunc propheticam Scripturam esse dicit. Item S. Basilius in Oratione de avaritia sententiam ex Tobia descriptam divinum praeceptum appellat. Sanctus quoque Augustinus in Speculo praefatur, ex canonicis libris se sententias collecturum, nec tamen omittit Tobiam.

Contra vero objici solet, quod hic liber secum ipse alicubi pugnare videatur. Nam in cap. III. dicitur Sara, quam in uxorem habiturus erat Tobias junior, habitasse in Rages civitate Medorum: ubi etiam fuisse Gabelum habemus, Tob. IV. Postea tamen c. IX. cum Tobias pervenisset ad locum ubi erat Sara inde misit Angelum ad Gabelum in Rages; falsum est igitur domum Sarae fuisse in Rages.

Michael Medina lib. VI. De recta in Deum Fide cap. XIV, vitio Scriptorum cap. III. legi arbitrat. in Rages cum in Graeco sit ἐν ἐκβατάνοις. Sed vix credibile est talem errorem contingere potuisse, cum nulla sit inter Rages et Ecbatane similitudo. Alii, ut Lyranus, dicunt, vel duas fuisse Rages in Media, vel certe in c. III. vocari Rages, non ipsam civitatem, sed locum aliquem vicinum: dicitur enim habitare Romae, qui Tusculi, vel alibi in agro Romano habitat. Haec sententia communior est, et verior.

Caput XII: De libro Judith

Caput XIII: De libro Sapientiae

Caput XIV: De Ecclesiastico

Caput XV: De libris Machabaeorum

Caput XVI: De quibusdam partibus librorum Marci, Lucae, Joannis

Caput XVII: De epistola ad Hebraeos

Caput XVIII: De epistola Jacobi, Judae, secunda Petri, secunda et tertia Joannis

Caput XIX: De Apocalypsi

Caput XX: De libris Apocryphis

Liber II: De variis editionibus

Caput I: Ostenditur, editionem Hebraicam Mosis, et Prophetarum nunquam periisse

Caput II: Num Hebraica editio sit corrupta

Caput III: De editione Chaldaica

Caput IV: De editione Syriaca

Caput V: De variis Graecis editionibus

Caput VI: De interpretatione LXX. Seniorum

Caput VII: De editione Graeca Testamenti novi

Caput VIII: De Latinis editionibus

Caput IX: De auctore vulgatae editionis

Caput X: De auctoritate Latinae editionis vulgatae

Caput XI: Solvuntur objectiones haereticorum contra vulgata Latinam editionem

Caput XII: Defenduntur loca, quae Kemnitius depravata esse dicit in editione vulgata

Caput XIII: Defenduntur loca, quae in Psalmis male reddita fuisse a Latino interprete Calvinus contendit

Caput XIV: Defenduntur loca, quae haeretici aiunt esse corrupta in editione Latina Testamenti novi

Caput XV: De editionibus vulgaribus

Caput XVI: Solvuntur objectiones haereticorum

Liber III: De interpretatione scripturae

Caput I: Scripturam non esse tam apertam per se, ut sine explicatione sufficiat ad controversias Fidei terminandas

Caput II: Solvuntur objectiones adversariorum

Caput III: Proponitur quaestio de judice controversiarum, et simul disseritur de sensibus Scripturarum

Caput IV: Adferuntur testimonia ex Testamento veteri pro sententia Catholicorum

Caput V: Idem probatur ex Testamento novo

Caput VI: Idem probatur ex consuetudine Ecclesiae

Caput VII: Idem probatur testimoniis Pontificum et Imperatorum

Caput VIII: Idem probatur testimoniis Patrum

Caput IX: Idem probatur ex ratione

Caput X: Solvuntur objectiones

Liber IV: Ubi de traditione

Caput I: Qui potissimum defenderint vel oppugnaverint non scriptas Traditiones

Caput II: Quid sit, et quotuplex Traditio

Caput III: Explicatur status quaestionis, et mendacia quaedam adversariorum deteguntur

Caput IV: Ostenditur necessitas Traditionum

Caput V: Esse aliquas veras Traditiones demonstratur ex Scripturis

Caput VI: Idem ostenditur testimoniis Pontificum et Conciliorum

Caput VII: Idem probatur ex Patribus

Caput VIII: Idem probatur quatuor aliis Argumentis

Caput IX: Explicantur regulae quinque, quibus in cognitionem verarum Traditionum devenimus

Caput X: Solvuntur objectiones adversariorum, quae ex Scripturis petuntur

Caput XI: Solvuntur objectiones ex Patribus

Caput XII: Solvuntur rationes adversariorum

↑ Top of work