De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei
Robert Bellarmine (1542–1621)
First published 1599
Robert Bellarmine’s Controversies on the Word of God (Controversiae de Verbo Dei) is a systematic defense of the Catholic doctrine of divine revelation and Sacred Scripture. Across four books, Bellarmine examines the inspiration and authority of Scripture, the canon of the Old and New Testaments, the Hebrew, Greek, Syriac, and Latin textual traditions, and the authority of the Latin Vulgate. He then addresses the interpretation of Scripture and the proper judge of doctrinal controversies, before concluding with an extensive defense of apostolic Tradition and its relationship to the written Word of God. Written in direct engagement with the theological disputes of the Reformation, the work combines biblical argument, patristic testimony, conciliar authority, and historical analysis in presenting the Catholic understanding of Scripture and Tradition.
Liber I: Ubi agitur de libris sacris in genere
Caput I: Sitne Scriptura Verbum Dei
Caput II: Libris, qui Canonici nominantur, verbum Dei contineri
Caput III: Refellitur objectio ex verbis B. Pauli: Littera occidit, spiritus autem vivificat
Caput IV: Qui sint libri Sacri
Scripturam Propheticam et Apostolicam, sacram divinamque esse, satis, ut arbitror, demonstratum est disputatione superiore. Sequitur, ut qui sint vere Prophetici et Apostolici libri deinceps explicemus. Est autem omnis haec de numero sacrorum librorum disputatio divisa in partes tres. Primum enim de iis libris agendum erit, de quorum auctoritate nulla unquam fuit inter Catholicos homines disceptatio. Deinde de iis qui tametsi vere Prophetici, aut Apostolici sint, non tamen semper aeque certa et explorata eorum auctoritas fuit. Postremo de iis, qui quamquam a nonnullis clarissimis doctissimisque viris aliquando in numero divinorum voluminum haberentur, publico tamen totius Ecclesiae judicio nunquam approbati sunt.
Primi ordinis librorum haec sunt nomina: Pentateuchus Mosis, liber Josue, Judicum, Ruth, Regnum quatuor, Paralipomenon duo, Esdrae et Nehemiae duo, Job, Psalterium CL Psalmorum, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica, Prophetae maiores quatuor, Prophetae minores duodecim, Evangeliorum libri quatuor, Acta Apostolorum, Epistolae Pauli numero XIII, omissa videlicet sola Epistola ad Hebraeos, Epistolae Canonicae duae, Petri una, Joannis altera.
Secundus ordo hos libros continet: Esther, Baruch, Danielis partem, Tobiam, Judith, Sapientiam, Ecclesiasticum, Machabaeorum primum et secundum, Marci, Lucae, Joannis partes quasdam, Epistolam ad Hebraeos, Epistolam Jacobi, posteriorem Petri, primae Joannis particulam, secundam et tertiam Joannis, Epistolam Judae, Apocalypsim.
Tertius ordo illa omnia comprehendit, quae recensentur ab Innocentio epist. III ad Exuperium, Gelasio dist. XV. can. Sancta Romana, Athanasio in Synopsi, Eusebio l. III hist. cap. 25 ex quibus haec pauca videntur exstare, oratio Manassae III et IV, lib. Esdrae III, item et IV Machabaeorum. Psalmus CLI, Appendix libri Job, liber Hermetis qui inscribitur Pastor.
Ac primi quidem ordinis libros in Ecclesia Catholica divinam auctoritatem semper habuisse, testes sunt omnes summi Pontifices, omnia Concilia, omnes Patres, qui quacumque de causa libros enumerare studuerunt. Vide ex Pontificibus Innocentium I. in epist. III ad Exuperium c. ult. Gelasium I in decreto de libris sacris, quod exstat in II Tomo Conciliorum. Ex Conciliis Laodicenum can. LIX, Carthaginense III, can. 47, Florentinum in Institut. Armenorum juxta fidem summae Conciliorum, Tridentinum sess. IV.
Ex Graecis Patribus, Origenem apud Eusebium lib. VI hist. cap. 18. Ipsum vero Eusebium lib. III hist. c. 25. Athanasium in Synopsi, Gregorium Nazianzenum in lib. de Genuinis Scripturis carmine conscripto, Epiphanium in lib. de mensuris et ponderibus, Item eundem adversus haeresim Anomaeorum, Cyrillum Hierosolymit. catechesi IV, Joannem Damascenum libr. IV, de Fide, cap. 18.
Ex patribus Latinis, Hieronymum, cum in prologo Galeato, tum in epist. ad Paulinum de studio sanctarum Scripturarum, Ruffinum in explicatione symboli, Augustinum lib. II de Doctrina Christiana capite 8. Isidorum lib. VI Etymologiarum, c. 1. His adde tres alios scriptores, qui solius Testamenti veteris libros recensent, Josephum lib. I adversus Appionem, Melitonem Sardensem apud Eusebium lib. IV hist. c. 26.,1 et Hilarium praefatione in Psalmos.
Porro caeteri Patres Justinus, Irenaeus, Basilius, Tertullianus, Cyprianus, Ambrosius, omnesque alii, tum Graeci, tum Latini, quamvis divinorum librorum seriem non describant, passim tamen eorum testimoniis sic utuntur, ut eos omnes in sacris divinisque libris a se habitos non obscure testentur.