De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine

De Controversiis, Prima Controversia Generalis: De Verbo Dei

Robert Bellarmine (1542–1621)

First published 1599

Robert Bellarmine’s Controversies on the Word of God (Controversiae de Verbo Dei) is a systematic defense of the Catholic doctrine of divine revelation and Sacred Scripture. Across four books, Bellarmine examines the inspiration and authority of Scripture, the canon of the Old and New Testaments, the Hebrew, Greek, Syriac, and Latin textual traditions, and the authority of the Latin Vulgate. He then addresses the interpretation of Scripture and the proper judge of doctrinal controversies, before concluding with an extensive defense of apostolic Tradition and its relationship to the written Word of God. Written in direct engagement with the theological disputes of the Reformation, the work combines biblical argument, patristic testimony, conciliar authority, and historical analysis in presenting the Catholic understanding of Scripture and Tradition.


Liber I: Ubi agitur de libris sacris in genere

Caput I: Sitne Scriptura Verbum Dei

Caput II: Libris, qui Canonici nominantur, verbum Dei contineri

Caput III: Refellitur objectio ex verbis B. Pauli: Littera occidit, spiritus autem vivificat

Caput IV: Qui sint libri Sacri

Caput V: De haereticis, qui libros Testamenti veteris primi ordinis oppugnarunt

Caput VI: De haereticis, qui libros Testamenti novi supra numeratos oppugnarunt

Caput VII: De libro Esther

Caput VIII: De libro Baruch

De libro Baruch controversia fuit, et est; tum quia non invenitur in Hebraeis codicibus, tum etiam quia nec Concilia antiqua, neque Pontifices, neque Patres, quos supra citavimus, qui catalogum librorum sacrorum texunt, hujus Prophetae disertis verbis meminerunt. Itaque propterea ex Catholicis, Joannes Driedo hunc librum negat esse canonicum, lib. I. De Scripturis et dogmatibus Ecclesiasticis, cap. ult. ad argumentum ultimum; ex haereticis Joannes Calvinus lib. III. Institut. cap. 20. §. 8., et Kemnitius in exam. IV sessionis Concilii Tridentini.

Caeterum nobis contrarium persuadet Ecclesiae Catholicae auctoritas, quae in Concil. Trident. sess. IV, Prophetam Baruch inter sacros libros numerat: et in profesto Pentecostes palam lectionem ex libro Baruch cum lectionibus aliorum sacrorum librorum legi jubet.

Nec desunt etiam veterum Patrum testimonia, quae adversariis opponamus. Cyprian. lib. II. Contra Judaeos, c. 5. «Item apud Baruch, inquit, hic est Deus noster, etc.» et Ser. de orat. Dominica citat epistolam Hieremiae, quae est ultimum cap. Baruch: «Per Hieremiam, inquit, Spiritus sanctus suggerit, et docet dicens, in sensu autem tibi debet adorari Deus.» S. Hilarius praef. Comm. in Psal. nominatim ponit in canone epistolam Hieremiae. B. Cyrill. lib. X. in Julianum, nominatim citat Baruch. Clem. Alexand. lib. II. paedagogici, cap. 3. «Pulchre, inquit, dicit alicubi divina Scriptura,» etc. citans cap. III. Baruch. B. Amb. lib. I. de fide, cap. 2. citans illa verba Baruch III. Hic est Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum, inquit: «Unum Deum dicit Scriptura,» etc. Et infra: «Quid discutimus eum, de quo tantus Propheta dicit, Spiritus sanctus dicit, quod ad eum non possit alius aestimari?» Theod. totum hunc librum exponit, et in cap. 2. scribens, aperte vocat divinam Scripturam. Euseb. lib. VI. Demon. Evang. cap. 19. citat cap. III. Baruch, et postea, «Nihil oportet, inquit, addere divinis vocibus.»

Denique Veteres passim allegant hunc librum sub nomine Hieremiae, propterea quod Baruch Notarius et discipulus fuerit Hieremiae, ut patet ex libro Hieremiae, cap. 36. quae causa fuit, cur Concilia antiqua, et Patres non posuerint Baruch nominatim in canone, quia nimirum hunc librum partem esse judicabant Hieremiae vaticiniorum. Clemens Alexandrinus, libro I. Paedagogici, cap. 10. citat nomine Hieremiae illud Baruch: Audi Israel mandata vitae, et illud Baruch: Beati sumus Israel, quia quae Deo placent, manifesta sunt nobis. Beatus Ambrosius lib. I. de Poenitentia, capite 8. recitat nomine Hieremiae quaedam ex capite III., et quaedam ex cap. V. hujus libri; et lib. III. Hexam. cap. 14. ponit alia ex cap. IV. S. Basilius lib. 4. in Eunomium non procul a fine, et S. Joannes Chrysostomus in oratione, quod Christus sit Deus, contra gentes adducunt locum illum Baruch: Hic est Deus noster, nomine Hieremiae. S. Augustinus lib. XVIII. de Civitate Dei, cap. 33. eundem locum dicit ab aliquibus citari nomine Baruch, sed a pluribus nomine Hieremiae. Denique eundem locum nomine Hieremiae citant Sixtus Papa I. in epist. ad omnes Fideles, Felix IV. in epist. ad Petrum Antiochenum, et Pelagius I. in epist. ad Vigilium.

Quae cum ita sint, non poterit certe Baruch repudiari, nisi Hieremias etiam repudietur. Ut enim nulla fuit unquam apud Veteres controversia de libro Hieremiae, ita quoque censendum est de libro Baruch nullum apud eos controversiam extitisse.

Caput IX: De quibusdam capitibus Danielis

Caput X: De libris Tobae, Judith, Sapientiae, Ecclesiastici, et Machabaeorum

Caput XI: De libro Tobae

Caput XII: De libro Judith

Caput XIII: De libro Sapientiae

Caput XIV: De Ecclesiastico

Caput XV: De libris Machabaeorum

Caput XVI: De quibusdam partibus librorum Marci, Lucae, Joannis

Caput XVII: De epistola ad Hebraeos

Caput XVIII: De epistola Jacobi, Judae, secunda Petri, secunda et tertia Joannis

Caput XIX: De Apocalypsi

Caput XX: De libris Apocryphis

Liber II: De variis editionibus

Caput I: Ostenditur, editionem Hebraicam Mosis, et Prophetarum nunquam periisse

Caput II: Num Hebraica editio sit corrupta

Caput III: De editione Chaldaica

Caput IV: De editione Syriaca

Caput V: De variis Graecis editionibus

Caput VI: De interpretatione LXX. Seniorum

Caput VII: De editione Graeca Testamenti novi

Caput VIII: De Latinis editionibus

Caput IX: De auctore vulgatae editionis

Caput X: De auctoritate Latinae editionis vulgatae

Caput XI: Solvuntur objectiones haereticorum contra vulgata Latinam editionem

Caput XII: Defenduntur loca, quae Kemnitius depravata esse dicit in editione vulgata

Caput XIII: Defenduntur loca, quae in Psalmis male reddita fuisse a Latino interprete Calvinus contendit

Caput XIV: Defenduntur loca, quae haeretici aiunt esse corrupta in editione Latina Testamenti novi

Caput XV: De editionibus vulgaribus

Caput XVI: Solvuntur objectiones haereticorum

Liber III: De interpretatione scripturae

Caput I: Scripturam non esse tam apertam per se, ut sine explicatione sufficiat ad controversias Fidei terminandas

Caput II: Solvuntur objectiones adversariorum

Caput III: Proponitur quaestio de judice controversiarum, et simul disseritur de sensibus Scripturarum

Caput IV: Adferuntur testimonia ex Testamento veteri pro sententia Catholicorum

Caput V: Idem probatur ex Testamento novo

Caput VI: Idem probatur ex consuetudine Ecclesiae

Caput VII: Idem probatur testimoniis Pontificum et Imperatorum

Caput VIII: Idem probatur testimoniis Patrum

Caput IX: Idem probatur ex ratione

Caput X: Solvuntur objectiones

Liber IV: Ubi de traditione

Caput I: Qui potissimum defenderint vel oppugnaverint non scriptas Traditiones

Caput II: Quid sit, et quotuplex Traditio

Caput III: Explicatur status quaestionis, et mendacia quaedam adversariorum deteguntur

Caput IV: Ostenditur necessitas Traditionum

Caput V: Esse aliquas veras Traditiones demonstratur ex Scripturis

Caput VI: Idem ostenditur testimoniis Pontificum et Conciliorum

Caput VII: Idem probatur ex Patribus

Caput VIII: Idem probatur quatuor aliis Argumentis

Caput IX: Explicantur regulae quinque, quibus in cognitionem verarum Traditionum devenimus

Caput X: Solvuntur objectiones adversariorum, quae ex Scripturis petuntur

Caput XI: Solvuntur objectiones ex Patribus

Caput XII: Solvuntur rationes adversariorum

↑ Top of work