De Sacrificio Missae
Giovanni Bona (1609–1674)
First published 1658
Cardinal Giovanni Bona’s De Sacrificio Missae is an ascetical guide to the worthy celebration of the Holy Sacrifice of the Mass. Addressed particularly to priests, it combines an account of the sacrifice, its efficacy, fruits, and application with practical instruction on priestly holiness, intention, devotion, preparation, the celebration itself, and thanksgiving afterward. Bona’s purpose is not merely ceremonial: the work seeks to form the interior dispositions by which the priest may celebrate attentively, devoutly, and reverently. The work first appeared in 1658. This transcription follows the 1810 Waterford edition and contains the author’s Praemonitio and Chapters I–VII, including the prayers and devotional exercises represented in the submitted sections; other appended matter is omitted.
Praemonitio I: Ad Sacerdotes de Usu et Scopo Huius Libelli
Caput I: Quedam praemittuntur de ipso Missae Sacrificio
Section I: Quale Sacrificium sit Missa
Section II: De his qui offerunt hoc Sacrificium
Section III: De vi effectiva huius Sacrificii
Section IV: De valore et fructibus Sacrificii
Section V: Quae praxis servanda in applicatione Missae
Caput II: De requisitis in Sacerdote ad rite et pie celebrandum.
Section I: De Puritate vitae
Section II: De rectitudine intentionis
Section III: De actuali devotione
Caput III: Variae considerationes ante Missam.
Section I: Quanta sit Sacerdotum dignitas, et quanta debeat esse sanctitas
Section II: De excellentia huius Sacrificii
Section III: De eiusdem necessitate
Section IV: Qua reverentia celebrandum sit
Section V: Aliae considerationes ad pios affectus in celebrante excitandos
Caput IV: De his quae Missae celebrationem Proxime antecedunt.
Section I: De necessitate praeparationis
Section II: De praemittenda Confessione sacramentali
Section III: Modus confitendi
Section IV: Oratio ante confessionem, et actus contritionis
Section V: Oratio post confessionem
Section VI: Directio intentionis ante Missam
Section VII: Deprecatio pro omnium necessitatibus
Section VIII: Specialis oblatio sacrificii quatenus est Latreuticum
Section IX: Oblatio sacrificii quatenus est Eucharisticum
Section X: Oblatio Sacrificii quatenus est Propitiatorium
Section XI: Oblatio Sacrificii quatenus est Impetratorium
Section XII: Actus diversarum virtutum ante Missam
Section I: FIDEI
Section II: SPEI
Section III: CHARITATIS
Section IV: DESIDERII
Section V: GRATITUDINIS
Section VI: TIMORIS
Section VII: HUMILITATIS
Section XIII: Commemoratio Dominicae Passionis ante Missam
Section I: ORATIO
Section XIV: Oratio ante Missam ad Patrem
Section XV: Oratio ante Missam ad Dominum Iesum Christum
Section XVI: Alia Oratio ad eundem
Section XVII: Oratio ad Spiritum Sanctum
Section XVIII: Oratio ad Beatam Virginem
Section XIX: Oratio ad Sanctos Angelos
Section XX: Invocatio omnium Sanctorum
Caput V: De Missae celebratione.
Section I: De proxima dispositione ad Missam
Section II: De sacris Vestibus et earum significatione
Section III: De accessu Sacerdotis ad Altare
Section IV: De initio Missae usque ad Introitum
Section V: De Introitu usque ad Epistolam
Section VI: De Epistola, Evangelio et Symbolo
Section VII: De Offertorio usque ad Canonem
Section VIII: De canone usque ad Consecrationem
Section IX: De Consecratione usque ad Orationem Dominicam
Section X: De Oratione Dominica usque ad Communionem
Section XI: De Communione
Section XII: De postrema parte Missae usque ad finem
Caput VI: Quid agendum Post Missam.
Section I: Discessus Sacerdotis ab Altari, et quaedam exercitia post Missam
Quia finis bonorum operum debet esse gratiarum actio, ab altari post sacrum discessurus Canticum incipis trium puerorum, quo ad gratias pro tanto beneficio Deo agendas omnes creaturas invitas. Ipsum itaque recitabis dum pergis in sacristiam, dum te sacris vestibus exuis, omni possibili devotione atque ardentissimo affectu Deum benedicendi et superexaltandi propter ipsius infinitam bonitatem. Quo absoluto in persona Ecclesiae, quae illo concludi sacrificium praecepit, in locum te recipies ab omni strepitu et distractione remotum, in quo clauso ostio cordis tui, caeterisque cogitationibus exclusis, soli Deo vacabis, nec ab eo recedes donec benedixerit tibi. Sunt quaedam orationes variis affectibus plenae, post Missam recitandae, quas Sancti Doctores Thomas et Bonaventura composuerunt. Has si devote et sedate recitaveris, ponderatis verbis et sensibus, non erunt inutiles et infructuosae. At si eas celeriter percurreris, ut nonnulli solent, statimque recesseris, nulla protracta cum Christo mora, vide et considera quam plene tuae conscientiae satisfacias. Nullum certe pietatis sensum habere convincitur, qui non libenter cum Deo manet. Nec valent praetextus negotiorum vel studii, quibus se tepidi excusant: quod enim gravius et utilius negotium, quam de animae salute cum Deo tractare? Vel quid possunt docere libri, quod non Deus praesens melius doceat? Sicut igitur post prandium necessaria est quies a negotiis et laboribus, ut nativus calor cibum subigat, et in substantiam aliti convertat; ita post hoc convivium quies requiritur ab externis et humanis occupationibus, ut divinum sacramentum vim suam et virtutem in animam diffundat.
Et primo quidem diversarum virtutum actus elices: Fidei, confitendo Christum a te susceptum, esse vere Deum et hominem, cuius divinitati et humanitati ea omnia conveniant, quae credit et docet Ecclesia. Spei, sperando ab eo multa bona, naturae, gratiae, et gloriae. Charitatis, elicito erga illum ferventissimo amoris affectu: gaudendo quod eius Divinitas tantae sit eminentiae, ut nullo modo comprehendi possit: dolendo quod tot peccata contra illum et tu olim commiseris, et passim committantur. Humilitatis, considerando quis venerit, et ad quem: ponderando magnitudinem huius beneficii, attentis peccatis tuis praeteritis, statu praeSENTI, et perfectissimo gradu vitae spiritualis, ad quem tendere debes, et a quo adhuc longissime distas. Desiderii et zeli, optando ut cessent peccata, impii convertantur, iusti multiplicentur et proficiant, et Deus ab omnibus glorificetur.
Deinde quinque sensus internos animae circa Dominum praesentem exercebis. Et primo inspice illum in te, eius maiestatem, et splendorem, manusque, pedes, et latus cum quinque splendidissimis vulneribus: aspice quod ipse sit Deus, splendor paternae gloriae, et figura substantiae eius, tam excellentis pulchritudinis, ut omnes ipsum videntes beatos faciat. Concipe affectus nunc reverentiae et humilitatis, avertens oculos a conspectu tantae maiestatis: mox gaudii et exultationis: tum laudis, et gratiarum actionis. 2. Audi quid loquatur in te, et disce ab eo veram morum emendationem, et veras virtutes. 3. Percipe odorem virtutum eius, et post eum curre, atque illum imitare: considera quoque quanta sit fragrantia oblati sacrificii, quod suavissime olet aeterno Patri. 4. Gusta quam suavis sit Dominus, et dulcissimo convivio corporis et Sanguinis eius recreatus, propone mundi vilissimos cibos nunquam amplius degustare, cumque ipse sit summa iucunditas, statue de caetero non affici erga aliquam creaturam. 5. Tange eum, et ora ut perlustret cor tuum et omnia interiora tua, et virtus de ipso exeat ad sanandum et vivificandum quidquid morbidum et vitiosum in te repererit: Pete etiam humiliter osculum eius, et dic cum sponsa: Osculetur me osculo oris sui; et suspira ad intimam cum ipso unionem. Oscula quoque spiritualia figes pedibus, manibusque transfixis, et caeteris membris, quae gravioribus tui causa doloribus et vulneribus excruciata fuerunt.
His demum alia exercitia adiunges, vel quae infra describuntur, vel quae tibi devotio suggerit; quibus peractis, singulari cura cor tuum et sensus custodire satages, tantam Dei dignationem crebro per diem in memoriam revocabis, piis affectibus et aspirationibus acceptam gratiam conservabis, atque in omnibus te ita geres, ut in Christum, quem suscepisti, omnino transformatus videaris, virtutum ipsius imitatione, morum gravitate, et rerum omnium abdicatione.