De Sacrificio Missae
Giovanni Bona (1609–1674)
First published 1658
Cardinal Giovanni Bona’s De Sacrificio Missae is an ascetical guide to the worthy celebration of the Holy Sacrifice of the Mass. Addressed particularly to priests, it combines an account of the sacrifice, its efficacy, fruits, and application with practical instruction on priestly holiness, intention, devotion, preparation, the celebration itself, and thanksgiving afterward. Bona’s purpose is not merely ceremonial: the work seeks to form the interior dispositions by which the priest may celebrate attentively, devoutly, and reverently. The work first appeared in 1658. This transcription follows the 1810 Waterford edition and contains the author’s Praemonitio and Chapters I–VII, including the prayers and devotional exercises represented in the submitted sections; other appended matter is omitted.
Praemonitio I: Ad Sacerdotes de Usu et Scopo Huius Libelli
Caput I: Quedam praemittuntur de ipso Missae Sacrificio
Section I: Quale Sacrificium sit Missa
Section II: De his qui offerunt hoc Sacrificium
Section III: De vi effectiva huius Sacrificii
Section IV: De valore et fructibus Sacrificii
Section V: Quae praxis servanda in applicatione Missae
Quia diximus sacrificii fructum debere a sacerdotibus applicari, operae pretium erit ex communi et magis receptae Theologorum sententia praxim aliquam sive methodum huius applicationis praescribere, quae ipsis sacerdotibus usui sit, ne eos labi in re tanti momenti, et muneri suo deesse contingat. Et primo quidem observandum est sacerdotem multiplici nomine hoc sacrificium offerre, nomine Christi primi et praecipui offerentis ex cuius meritis sacrificii valor emanat, et ex cuius voluntate maxime pendet eiusdem applicatio: nomine item Ecclesiae, cui meritorum suorum et satisfactionum dispensationem Christus commisit: deinde nomine proprio, quatenus libera sua voluntate offert, sibique aut aliis pro suo arbitrio applicat: nomine tandem aliorum fidelium, qui simul cum ipso, sive per ipsum interno affectu offerre dicuntur; illorum videlicet, qui Missae inserviunt et assistunt, vel pro ea celebranda eleemosynam largiti sunt. Porro Christus et Ecclesia sacrificii fructuum, quoties offertur, participes esse volunt omnes fideles dummodo capaces sint, et nullus in eis obex reperiat, nec ulla requiritur ex parte sacerdotis celebrantis applicatio, ut communis hic fructus in omnes diffundatur. Omnium autem fructuum pars quaedam notabilis, Christo sic volente et determinationi tam ipsius sacerdotis celebrantis tanquam Ministri et mysteriorum eius dispensatoris, quam aliorum simul cum eo offerentium, quod ex communi Ecclesiae consensu morem fidelium approbantis, quo expectant hoc sacrificium pro se peculiariter offerri, manifestum est: frustra enim id facerent, si omnis eius fructus iam applicatus esset, nec ullus per sacerdotis intentionem applicandus superesset. Sacerdos vero in huius sacrificii actione aliis cum ipso offerentibus superior est, et ideo fructuum applicatio ab eius intentione praecipue pendet: nam cum sit actus potestatis ordinis, eius subiacet voluntati. Sed quanta et qualis sit portio fructus, quam Christus Dominus voluit sive generatim ad omnes fideles, sive speciatim ad hos vel illos secundum intentionem particularem sacerdotis celebrantis derivari, incertum omnino est: neque enim sacra Scriptura, nec Ecclesiae traditio, nec Concilia, aut Patres quidquam de hac re tradiderunt, aut definierunt. Ideo satis est quod sacerdos tantum de fructu sacrificii iuxta devotionem, sive obligationem suam his aut illis applicare velit, quantum Christus Dominus ipsi applicandum concessit.
Observandum secundo quod ut sacerdos sacrificii fructum valide applicet, necessaria est eius intentio, qualem requiri aiunt Theologi ut aliquod sacramentum valide conficiatur. Quapropter habitualis sufficiens non est; actualis optima atque laudabilis, sed non necessaria; sufficit enim virtualis, illa nimirum quae ab actuali proveniens et non revocata, adhuc remanet secundum suam virtutem. Debet autem haec intentio ipsam sacrificii actionem concomitari, et esse certa et determinata, nec effectum suspensum relinquere, quia non potest a futura conditione dependere. Quod si sacerdos fructum sacrificii nemini applicet, vel ille pro quo offert eius capax non est, aut eo non indiget, manet fructus in Thesauro Ecclesiae. Unde in tali casu optimum fore censent Theologi conditionatam habere voluntatem, et alium substituere, qui eo fructu potiat. Optimum quoque aliquibus visum est quod sacerdos, qui pro pluribus offerre intendit, eos specialiter et nominatim exprimat, non generaliter et in confuso, quia singulis minus prodesset; suum enim effectum producit, secundum modum quo applicatur: perfectior autem applicatio est, cum omnes sigillatim nominantur. Ad scrupulos denique evitandos, qui circa applicationem oriri possunt; debet sacerdos, reiectis incertis opinionibus, sacrificii fructus primo et principaliter illi applicare, pro quo celebrare tenetur ratione beneficii, eleemosynae, promissionis, aut specialis obligationis. Tum sine eius praeiudicio et in quantum licite potest, aliis item applicare poterit sibi charitate aut alia quavis razione peculiariter coniunctis, seu commendatis, suam intentionem intentioni Christi summi sacerdotis perfecte conformando, et submittingo: sic enim poterit tuta conscientia ex infinito et nunquam exhauriendo thesauro meritorum et satisfactionum Christi, cuius dispensator est constitutus, partem aliquam in plures derivare, quae ex summa et ineffabili Dei misericordia non nisi uberrima sperari potest.