De Sacrificio Missae
Giovanni Bona (1609–1674)
First published 1658
Cardinal Giovanni Bona’s De Sacrificio Missae is an ascetical guide to the worthy celebration of the Holy Sacrifice of the Mass. Addressed particularly to priests, it combines an account of the sacrifice, its efficacy, fruits, and application with practical instruction on priestly holiness, intention, devotion, preparation, the celebration itself, and thanksgiving afterward. Bona’s purpose is not merely ceremonial: the work seeks to form the interior dispositions by which the priest may celebrate attentively, devoutly, and reverently. The work first appeared in 1658. This transcription follows the 1810 Waterford edition and contains the author’s Praemonitio and Chapters I–VII, including the prayers and devotional exercises represented in the submitted sections; other appended matter is omitted.
Praemonitio I: Ad Sacerdotes de Usu et Scopo Huius Libelli
Caput I: Quedam praemittuntur de ipso Missae Sacrificio
Section I: Quale Sacrificium sit Missa
Section II: De his qui offerunt hoc Sacrificium
Section III: De vi effectiva huius Sacrificii
Section IV: De valore et fructibus Sacrificii
Section V: Quae praxis servanda in applicatione Missae
Caput II: De requisitis in Sacerdote ad rite et pie celebrandum.
Section I: De Puritate vitae
Section II: De rectitudine intentionis
Section III: De actuali devotione
Caput III: Variae considerationes ante Missam.
Section I: Quanta sit Sacerdotum dignitas, et quanta debeat esse sanctitas
Section II: De excellentia huius Sacrificii
Section III: De eiusdem necessitate
Section IV: Qua reverentia celebrandum sit
Section V: Aliae considerationes ad pios affectus in celebrante excitandos
Caput IV: De his quae Missae celebrationem Proxime antecedunt.
Section I: De necessitate praeparationis
Section II: De praemittenda Confessione sacramentali
Section III: Modus confitendi
Section IV: Oratio ante confessionem, et actus contritionis
Section V: Oratio post confessionem
Section VI: Directio intentionis ante Missam
Section VII: Deprecatio pro omnium necessitatibus
Section VIII: Specialis oblatio sacrificii quatenus est Latreuticum
Section IX: Oblatio sacrificii quatenus est Eucharisticum
Section X: Oblatio Sacrificii quatenus est Propitiatorium
Section XI: Oblatio Sacrificii quatenus est Impetratorium
Section XII: Actus diversarum virtutum ante Missam
Section I: FIDEI
Section II: SPEI
Section III: CHARITATIS
Section IV: DESIDERII
Section V: GRATITUDINIS
Section VI: TIMORIS
Section VII: HUMILITATIS
Section XIII: Commemoratio Dominicae Passionis ante Missam
Section I: ORATIO
Section XIV: Oratio ante Missam ad Patrem
Section XV: Oratio ante Missam ad Dominum Iesum Christum
Section XVI: Alia Oratio ad eundem
Section XVII: Oratio ad Spiritum Sanctum
Section XVIII: Oratio ad Beatam Virginem
Section XIX: Oratio ad Sanctos Angelos
Section XX: Invocatio omnium Sanctorum
Caput V: De Missae celebratione.
Section I: De proxima dispositione ad Missam
Section II: De sacris Vestibus et earum significatione
Section III: De accessu Sacerdotis ad Altare
Section IV: De initio Missae usque ad Introitum
Section V: De Introitu usque ad Epistolam
Section VI: De Epistola, Evangelio et Symbolo
Section VII: De Offertorio usque ad Canonem
Section VIII: De canone usque ad Consecrationem
Section IX: De Consecratione usque ad Orationem Dominicam
Post multas oblationes verbis hactenus expressas, sequitur tandem realis oblatio, qua idem Christus incruente immolatur, qui in ara crucis semel seipsum cruente obtulit. Quod si hactenus necessaria fuit puritas, humilitas, et reverentia; multo maior nunc requiritur, cum ad tremendum mysterium non sine timore et horrore perficiendum appropinquas. Humilia te igitur quantum potes, et recordare quid acciderit Ozae: tum ea Christi verba tibi ad aurem dici existima: Ecce appropinquet hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatoris. Considera te hic Christi personam gerere, totumque hominem internum et externum ad eius maiestatem, et sanctitatem compone: et cura, ne quid sit in te dissonum a persona quam sustines.
Haec verba, Qui pridie quam pateretur, proferuntur historice, et recitative, ut inspicias et facias secundum exemplar, quod tibi a Christo Domino monstratum est. Cum dicis, Accepit panem in sanctas ac venerabiles manus suas, considerabis, quam purae debeant esse manus, quae tantum pignus attrectant, et hinc disces hoc opus esse divinae omnipotentiae. Cum oculos in coelum elevas, illuc transferes universas animae vires et cogitationes. Cum dicis, gratias agens, gratias item ages ob huius sanctissimi sacramenti institutionem. Verba consecrationis prolaturus, considera te ea formaliter et enunciative proferre in persona Christi. Ipsis autem prolatis, penetra oculis fidei id quod latet sub speciebus sacramentalibus: tum genua flectens aspice iisdem oculis fidei exercitum Angelorum te circumdantem, et cum illis adeo profunda reverentia Christum adora, ut cor tuum usque ad abyssum humilies. Ad Elevationem, Christum in cruce exaltatum contemplare, et ora ut omnia trahat ad seipsum. Varios etiam virtutum actus, eosque intensissimos elices, nunc hos, nunc illos, fidei, spei, amoris, adorationis, humilitatis, et similium, mente dicendo, Iesus Fili Dei, miserere mei. Dominus meus et Deus meus. Amo te, Deus meus, et adoro toto corde et affectu. Poteris etiam renovare intentionem pro qua celebras, et sacrum offerre secundum quatuor fines. Specialiter vero cum calicem elevas, memor eris cum sensu doloris et lacrymis Sanguinem Christi pro te effusum fuisse, et a te saepe contemptum. ibsumque adorabis veluti in compensationem praeteritorum contemptuum. Sanctus Petrus Martyr in calicis elevatione gratiam petebat martyrii et obtinuit: tu adversitatum incruentum martyrium postulabis.
Ad illa verba, Haec quotiescumque feceritis, passionis et mortis Christi recordaberis, quam consecratio panis a consecratione vini seiuncta repraesentat. Et quia peracta consecratione statim adsunt sancti Angeli, et perseverant venerabundi, donec sacrificium sit consummatum tu horum reverentiam aemulare. Nam si coelum est, ubi est Deus, coelum sine dubio efficitur sacrum altare in quo tantum peragis mysterium, tuque admirabili summi boni participatione quodammodo deificaris. Quoties vero hostiam tanges aut calicem, Christum complectere, et cordi tuo adstringe omni possibili amoris affectu,
Post consecrationem sequitur oratio, Unde et memores: qua Christi passionem, resurrectionem, et gloriosam ascensionem commemoras, quibus mysteriis excitatur fides, spes roboratur. Sperare enim debes per merita tam beatae passionis, e qua omnis beatitudo nostra promanat, te aliquando participem futurum resurrectionis, et ascensionis in coelum, ac gloriae sempiternae. Nec nudam solummodo affers mysteriorum commemorationem, sed simul cum hostia pura, sancta, et immaculata, Corpore scilicet et Sanguine Christi; licet enim propter species sacramentales panem, adhuc nomines, non tamen panem qui prius erat, sed panem vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae. Elicies autem actus gaudii propter Christi glorificationem, et cum dicis, Supra quae propitio, ac sereno vultu, offerres Deo omnia antiqua sacrificia, Cum inclinatus Deum rogas, ut sacrificium perferri iubeat in sublime altare suum per manus sancti Angeli sui, ad summam interiorem humilitatem te excitabis, et ipsos beatissimos spiritus orabis, ac nominatim sanctum Michaelem, ut opem tibi ferant. Cum dicis, Omni benedictione et gratia repleamur, ingens desiderium elices consequendi ex meritis Christi omnia possibilia dona, quibus maxime possis Deum glorificare. In Memento mortuorum, orabis primo pro consanguineis: tum pro iis, qui tibi causa fuerunt alicuius crucis, seu molestiae: deinde pro benefactoribus, postea pro aliquo recente mortuo, aut specialiter commendato: demum pro iis, qui neminem habent, cuius suffragiis nominatim Iuventur.
In illa oratione, Nobis quoque peccatoribus, agnosce te peccatorem esse circumdatum infirmitate, et time: licet enim nihil tibi conscius sis, non tamen in hoc iustificatus es. Spem igitur erige ob multitudinem miserationum Dei, et magno animi ardore partem aliquam et societatem cum sanctis tibi donari humillime pete, atque in eorum consortium admitti, optando eximiam vitae sanctitatem pro maiori Dei gloria in Christo Iesu Domino nostro, Per quem, ais consequenter, haec omnia, Domine, semper bona, panem scilicet et vinum, creas, quia per ipsum omnia facta sunt: sanctificas, cum in prima oblatione sacrificio sunt destinata; vivificas, mediante transsubstantiatione: benedicis, quia per haec sacramenta copiosam acquirimus gratiam; et praestas nobis, in cibum et redemptionem. Porro haec verba valde ferventer pronuntiabis, itemque sequentia, quia per Christum, cum Christo, et in Christo est Deo Patri omnipotenti omnis honor et gloria. Hic autem gratulari poteris toti SS. Trinitati gloriam quam habet per Christum: et dum tenes hostiam super calicem, offeres SS. Eucharistiam, quam sub utraque specie in manibus habes, in laudem et gloriam Dei, pro omnibus beneficiis, in expiationem culparum, et pro omnium bonorum impetratione.