De Sacrificio Missae
Giovanni Bona (1609–1674)
First published 1658
Cardinal Giovanni Bona’s De Sacrificio Missae is an ascetical guide to the worthy celebration of the Holy Sacrifice of the Mass. Addressed particularly to priests, it combines an account of the sacrifice, its efficacy, fruits, and application with practical instruction on priestly holiness, intention, devotion, preparation, the celebration itself, and thanksgiving afterward. Bona’s purpose is not merely ceremonial: the work seeks to form the interior dispositions by which the priest may celebrate attentively, devoutly, and reverently. The work first appeared in 1658. This transcription follows the 1810 Waterford edition and contains the author’s Praemonitio and Chapters I–VII, including the prayers and devotional exercises represented in the submitted sections; other appended matter is omitted.
Praemonitio I: Ad Sacerdotes de Usu et Scopo Huius Libelli
Caput I: Quedam praemittuntur de ipso Missae Sacrificio
Section I: Quale Sacrificium sit Missa
Section II: De his qui offerunt hoc Sacrificium
Section III: De vi effectiva huius Sacrificii
Section IV: De valore et fructibus Sacrificii
Section V: Quae praxis servanda in applicatione Missae
Caput II: De requisitis in Sacerdote ad rite et pie celebrandum.
Section I: De Puritate vitae
Section II: De rectitudine intentionis
Section III: De actuali devotione
Caput III: Variae considerationes ante Missam.
Section I: Quanta sit Sacerdotum dignitas, et quanta debeat esse sanctitas
Section II: De excellentia huius Sacrificii
Section III: De eiusdem necessitate
Section IV: Qua reverentia celebrandum sit
Duplex est reverentia, interna et externa. Interna in timore et tremore, in humilitate et compunctione cordis consistit. Ad externam pertinent totius hominis compositio et gravitas, omniumque caeremoniarum ac praescriptorum rituum observantia.
Quanta vero cura adhibenda sit, ut hoc augustissimum sacrificium omni veneratione ac reverentia celebretur, facile intelliget sacerdos, si ex una parte consideraverit nullum opus sanctius ac divinius a Christi cultoribus tractari posse, quam hoc ipsum tremendum mysterium: ex altera vero perpendat maledictum vocari in sacris litteris qui facit opus Dei negligenter.1 Quod si Regem allocuturus magno metu stat coram illo, nec audet oculos ab eo divertere, quanto maiori trepidatione, humilitate ac sollicitudine in conspectu divinae maiestatis adstare oportet, tota mente in ipsum Deum intenta, qui non solum externum aspectum, sed intima etiam animi penetralia intuetur? Quid turpius et poena dignius, quam quod peccator sacro altari irreverenter assistat, ubi Sancti metuunt, pavent Angeli, tremunt Potestates, et supremi Spiritus faciem suam velant prae verecundia et confusione? Accedit nox ad lucem, infirmus ad omnipotentem, servus ad Dominum, creatura ad Creatorem, et non formidat, non contremiscit?
Proderit etiam ad excitandum reverentiae affectum, consideratio gaudii quod Sancta Trinitas et omnes Coelites ex devota et reverenti Missae celebratione percipiunt: tum quia id sacrificium testamenti loco a Christo relictum est, in pignus amoris quo suos infinem dilexit: tum quia est mortis illius commemoratio, qua intercedente peccata nostra deleta sunt, homines redempti, sancti salvati, et nos qui vivimus innumeris beneficiis cumulamur. Cavendum ergo ne quid sacrificans admittat, quod istam minuat laetitiam Dei et Sanctorum, quae ex huius sacrificii suavissimo odore promanat.
Ad eandem denique reverentiam comparandam debet sacerdos solerter praemeditari quam sapienter et exacte Sancta Ecclesia divinitus edocta, totius sacrificii ordinem, modum et apparatum praescripserit et instituerit. Nam primo culpas veniam precando confitetur; tum Deum laudat et adorat, eique de acceptis beneficiis gratias agit: opem divinam sibi et aliis implorat, nec ullum officii genus praetermittit, quod possint mortales sancte cum Deo exercere. Iungit autem cum his externam conformationem, habitumque corporis maxime decentem, et religiosum; vel stat, vel flectit genua aperto semper capite, manibus modo iunctis, modo protentis, et in coelum sublatis; quae omnia aptissima sunt ad reverentiam in ipso celebrante, et in astantibus conciliandam.
Nec quocunque modo, sed praestantissimo Deum alloquitur: secreto enim loquitur et veluti ad aurem, sicut amicus cum amico. Loquitur non suo, sed totius Ecclesiae nomine, et a Deo auditur tanquam gerens personam publicam, nulla habita sui ratione, sive bonus, sive malus sit Loquitur in publica celebritate coram universa coeli curia, et hominibus qui adstant: atque ideo in solemni confessione, quae Missae praemittitur, et Sanctos et populum appellat; et in Praefatione Deum precatur, ut voces suas cum Angelorum vocibus admitti iubeat. Loquitur cum Christo Domino, qui in sacramento praesens est, eiusque preces simul cum ipso AEterno Patri praesentat. Verba tandem quae loquitur, non ipse suo ingenio composuit; sed vel a Christo tradita sunt, vel in sacris litteris a Spiritu Sancto dictata, vel SS. Patrum et Conciliorum auctoritate comprobata: quare nihil proferre potest quod non sit Deo gratissimum et summe acceptum. Totis itaque viribus conari debet, ut tam sanctum ministerium quam maxima fieri potest reverentia et sanctitate exequatur: et depositis terrae sordius, Angelica puritate elucescat.
: Ed. digenius, manifesto mendo typographico pro dignius.