De Sacrificio Missae

Nulla est inter homines dignitas, nulla excellentia, cui possit sacerdotalis sublimitas comparari. Omnium Principum fulgorem superat, omnium Regum potestatem excedit; illorum enim auctoritas circa temporalia et terrena versatur, sacerdotis autem potentia etiam ad aeterna et coelestia extenditur, pro quibus comparandis omnes Principes et Reges ad sacerdotes confugere, opem eorum implorare, seque illis subiicere non erubescunt. Ideo ab Apostolo dictus est sacerdos ab hominibus assumi, ut offerat dona et sacrificia; ac si super alios elevatus communem hominum conditionem antecellat, quasi mediator Dei et hominum in his quae sunt ad Deum constitutus. A Malachia item Propheta Angelis aequiparatur his verbis: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore eius, Angelus enim Domini exercituum est. Imo ex potestate quam habet absolvendi a peccatis, et conficiendi corpus et sanguinem Christi, etiam Angelis superior est; et ut ait Nazianzenus, orat. I. Quaedam illi divinitas inest, aliosque efficit Deos. Haec te sedulo considerare oportet, quicumque es Christi sacerdos, ne ad te pertineat Psalmographi sententia dicentis; Homo cum in honore esset, non intellexit comparatus est iumentis insipientibus, et similis factus est illis. Nihil in te terenum sit, nihil commune cum populo. Sit Angelica conversatio tua, vita divina, mores illibati. Quid turpius quam honor sublimis, et vita deformis; sancta professio et illicita actio? Vide igitur quam digne actio respondeat nomini, mores dignitati. Quod si sacerdotes antiquae legis iussit Deus sanctos esse, ut incensum et panes propositionis convenienter offerrent; quanto maiorem sanctitatem inesse tibi oportet, qui Filium Dei quotidie offers et suscipis? Et si solet corpus ciborum quibus nutritur qualitatibus imbui, aequum sane est, ut Christi in Eucharistia existentis, quo singulis diebus vesceris, conditiones imiteris, et virtutes perfecte exprimas. Latet Christus sub exiguis speciebus, nec ullo se specioso indicio manifestat: tu quoque Dei dona absconde, et amanesisci, ac pro nihilo reputari. Ille ibi manet peccatorum, infidelium, ac etiam bestiarum iniuriis expositus: tu similiter cunctis subiectus esto, atque in omni contemptu et opprobrio patientiam serva. Ille enim seipso pascit sine ulla personarum acceptione: et tu erga omnes liberalis esto, sitque sincerus in te animarum zelus sine ullo humano respectu. Ille divisis speciebus nec laeditur, nec dividitur: tu etiam pacatum animum ac omnino imperturbabilem in omni difficultate conserva. Ille nullum detrectat locum, et in eo stat, in quo collocatur a quovis sacerdote quantumvis scelerato: tu pari ratione ad omnia loca et officia indifferens esto, nec ullum onus recuses quod tibi a superioribus imponatur. In hoc denique Sacramento substantia panis et vini desinit esse, et sola remanent accidentia: et tu eodem modo in te debes annihilare omnem terrenam substantiam, omnes scilicet affectus inordinatos, gloriae appetitum, prava desideria, dictamina huius mundi, et quidquid perfectioni contrarium est.

Cum sacrificium sit primarium Religionis munus, plane decebat ut Christiana Religio, qua nulla perfectior et sublimior esse potest, nobilissimum haberet sacrificium, cuius excellentia ex multis capitibus colligi potest.

Primo ex eo quod in illo offertur, qui est Christus Dominus, verus Deus et verus homo: et quia nihil excelsius illo est, ideo ratione ipsius actio ipsa sacrificandi omnes humanas actiones excedit, etiam actus Sanctorum in coelis Deum amantium. Cavendum ergo ne nostra irreverentia et in devotione tam magnae rei oblationem dehonestemus. Et si Deus olim sacerdotibus praecepit,¹ Mundamini qui fertis vasa Domini, quanto maiori puritate nos enitere debemus, qui purissimum Christi corpus, et pretiosissimum sanguinem Deo offerimus?

Secundo, ex persona cui offertur, qui est solus Deus. Nulli enim Sanctorum, nec ipsi Beatae Virgini offerri potest, sed ex ipsa intrinseca rei natura convenit soli Deo, quia per sacrificium testificamur Deum esse primum principium et ultimum finem nostrum, et supremum Dominum omnium rerum, cui in signum nostrae subiectionis aliquod sensibile offerimus ad significandum per rem sensibilem oblatam sacrificium internum, quo anima se offert Deo, sicut principio suae creationis, et sicut fini suae beatificationis. Hoc autem nec ipse Deus per absolutam suam potentiam efficere potest, ut alicui creaturae conveniat.

Tertio, ex ipsa consecratione, qua panis et vinum in corpus et sanguinem Christi transsubstantiantur, manentibus accidentibus sine subiecto. Est autem haec actio omnino supernaturalis, quae nullo modo pendere potest ab aliqua potentia creata tanquam a causa principali, quia solus Deus efficit transsubstantiationem.

Quarto, ex valore ipsius sacrificii, qui est infinitus sicut merita et passio Christi, ac proinde aeque placet Deo, ac mors eius in cruce, licet effectus finitus sit.

Quinto, ex fine propter quem caeteris omnibus abolitis institutum fuit, ut nimirum per ipsum Deo creatori nostro cultum latriae tribuamus, nostramque servitutem et subiectionem humillime testificemur: ut dignas ei gratias perpetuo agamus pro universis beneficiis eius: ad auxilia divinae gratiae, eiusque protectionis, excitationis, et directionis impetranda: ad obtinendam peccatorum veniam: ad iram Dei placandam, et imminencia flagella avertenda: ad succurrendum omnium vivorum et defunctorum necessitatibus; quae sunt pene infinitae. Porro ex his clarissime constat nullam posse maiorem in hac vita, aut praestabiliorem actionem a mortalibus exerceri, quam offerre Deo hoc sacrificium. Ideo nullus seu Rex, seu Pontifex esset, qui sacerdotem celebrantem quacunque ex causa accersere, coeptumque sacrificium interrumpere auderet. Quia vero sacerdos hoc sacrificium peragit in persona Christi, ita se gerere debet, ne quid in ipso sit quod Christi personam dedecbeat: sicut legatus Regis personam sustinens summopere cavet, ne quid indecorum, et suo munere indignum committat.

Debet sacerdos sollicite considerare quam sit necessarium hoc sacrificium, quo summopere indigent et qui sunt in hoc mundo, et qui in Purgatorio: hi ut citius liberentur, et ad perennem felicitatem perveniant: illi ut continuis Dei praesidiiis adiuventur. Ad ipsum enim spectat, tanquam ad legatum totius orbis, omnium petitiones ad Deum ferre, omnium necessitates spirituales et corporales eidem exponere, et singulis obtinere quod singulis prosit ad salutem. Sunt autem necessitates spirituales, primum peccata, quibus plenissima sunt omnia regna mundi in quovis fere hominum statu et conditione. Deinde sunt tentationes internae et externae a corrupta natura, a sensibus et membris, ab extrinsecis obiectis rerum et personarum a volubilitate liberi arbitrii, a daemonibus oriri solitae, eaeque innumerae et superatu difficiles. Sunt denique occasiones extrinsecae malorum ad peccata allicientes domi et foris, et hinc perpetua pericula aeternae damnationis. Necessitates corporales sunt etiam innumerabiles, quibus omnes vel premuntur, vel sunt obnoxii: morbi videlicet, bella, persecutiones, lites iniustae, odia, calumniae, contumeliae, paupertas, mendicitas, amissiones bonorum, exilia, carceres, insidiae, doli, fraudes, pugnae civiles et domesticae, iurgia, detractiones, et multiplices iniuriae dominorum, servorum, vicinorum, aequalium, quae passim inferri solent manifeste vel occulte. Sunt igitur in magna necessitate Catholici male viventes, qui peccati mortalis nexibus irretiti computrescunt in faecibus suis: omnes quoque Infideles, Haeretici, Schismatici, Iudaei, Pagani, et Turcae qui veri Dei cognitione carentes in tenebris vivunt: neque hi omnes a statu adeo infelici naturae viribus emergere possunt, nisi respiciens desuper Pater misericordiarum, potenti virtute eos excitet et praeveniat. Iustitii item tepidi, et imperfecti, et alii etiam ferventes quibus continuum imminet periculum cadendi in peccatum mortale et gratiam divinam amittendi, cum sit tanta depravatae naturae fragilitas, tanta carnis rebellio, tanta daemonis rabies, tanta vis pravorum habituum, tanta mundi corruptela. Sunt et alii sine numero suprascriptis calamitatibus pressi; Quidam enim ope divina indigent ad aliquam tentationem superandam, alii ad aliquam virtutem acquirendam, sive ad aliquem actum supernaturalem eliciendum. Quidam in mari sunt, alii in via non satis tuta. Hic vexatur inimicitiiis, ille calumniam patitur, nonnulli paupertate, alii morbis, scrupulis, litibus, aere alieno, aliisque calamitatibus affliguntur. Multi sunt in periculo mortis constituti; a qua pendet aeternitas, quos modo prorsus inexplicabili torquent et cruciant peccata commissa, bona omissa, temporalia quae relinquunt, aeterna ad quae properant.

Gravissimam denique necessitatem patiuntur animae defunctorum in carcere Purgatorii detentae, quarum tota spes in suffragiis nostris sita est, cum ipsae pro se nec satisfacere, nec quicquam possint impetrare. Horum omnium infinita multitudo supplices manus extendit ad sacerdotem miserabili eiulatu clamans et deprecans, ut partem aliquam divini auxilii singulis impetret, porrectis in Missa supplicibus eorum libellis, quos ferventer, magnoque affectu aeterno Patri commendare debet. Turpe enim esset in conspectu tantae maiestatis, distractione vel haesitazione insulsam reddere legationem, et tanti ponderis negotia frigide ac perfunctorie pertractare.

Duplex est reverentia, interna et externa. Interna in timore et tremore, in humilitate et compunctione cordis consistit. Ad externam pertinent totius hominis compositio et gravitas, omniumque caeremoniarum ac praescriptorum rituum observantia.

Quanta vero cura adhibenda sit, ut hoc augustissimum sacrificium omni veneratione ac reverentia celebretur, facile intelliget sacerdos, si ex una parte consideraverit nullum opus sanctius ac divinius a Christi cultoribus tractari posse, quam hoc ipsum tremendum mysterium: ex altera vero perpendat maledictum vocari in sacris litteris qui facit opus Dei negligenter.¹ Quod si Regem allocuturus magno metu stat coram illo, nec audet oculos ab eo divertere, quanto maiori trepidatione, humilitate ac sollicitudine in conspectu divinae maiestatis adstare oportet, tota mente in ipsum Deum intenta, qui non solum externum aspectum, sed intima etiam animi penetralia intuetur? Quid turpius et poena dignius, quam quod peccator sacro altari irreverenter assistat, ubi Sancti metuunt, pavent Angeli, tremunt Potestates, et supremi Spiritus faciem suam velant prae verecundia et confusione? Accedit nox ad lucem, infirmus ad omnipotentem, servus ad Dominum, creatura ad Creatorem, et non formidat, non contremiscit?

Proderit etiam ad excitandum reverentiae affectum, consideratio gaudii quod Sancta Trinitas et omnes Coelites ex devota et reverenti Missae celebratione percipiunt: tum quia id sacrificium testamenti loco a Christo relictum est, in pignus amoris quo suos infinem dilexit: tum quia est mortis illius commemoratio, qua intercedente peccata nostra deleta sunt, homines redempti, sancti salvati, et nos qui vivimus innumeris beneficiis cumulamur. Cavendum ergo ne quid sacrificans admittat, quod istam minuat laetitiam Dei et Sanctorum, quae ex huius sacrificii suavissimo odore promanat.

Ad eandem denique reverentiam comparandam debet sacerdos solerter praemeditari quam sapienter et exacte Sancta Ecclesia divinitus edocta, totius sacrificii ordinem, modum et apparatum praescripserit et instituerit. Nam primo culpas veniam precando confitetur; tum Deum laudat et adorat, eique de acceptis beneficiis gratias agit: opem divinam sibi et aliis implorat, nec ullum officii genus praetermittit, quod possint mortales sancte cum Deo exercere. Iungit autem cum his externam conformationem, habitumque corporis maxime decentem, et religiosum; vel stat, vel flectit genua aperto semper capite, manibus modo iunctis, modo protentis, et in coelum sublatis; quae omnia aptissima sunt ad reverentiam in ipso celebrante, et in astantibus conciliandam.

Nec quocunque modo, sed praestantissimo Deum alloquitur: secreto enim loquitur et veluti ad aurem, sicut amicus cum amico. Loquitur non suo, sed totius Ecclesiae nomine, et a Deo auditur tanquam gerens personam publicam, nulla habita sui ratione, sive bonus, sive malus sit Loquitur in publica celebritate coram universa coeli curia, et hominibus qui adstant: atque ideo in solemni confessione, quae Missae praemittitur, et Sanctos et populum appellat; et in Praefatione Deum precatur, ut voces suas cum Angelorum vocibus admitti iubeat. Loquitur cum Christo Domino, qui in sacramento praesens est, eiusque preces simul cum ipso AEterno Patri praesentat. Verba tandem quae loquitur, non ipse suo ingenio composuit; sed vel a Christo tradita sunt, vel in sacris litteris a Spiritu Sancto dictata, vel SS. Patrum et Conciliorum auctoritate comprobata: quare nihil proferre potest quod non sit Deo gratissimum et summe acceptum. Totis itaque viribus conari debet, ut tam sanctum ministerium quam maxima fieri potest reverentia et sanctitate exequatur: et depositis terrae sordius, Angelica puritate elucescat.

: Ed. digenius, manifesto mendo typographico pro dignius.

Vix fieri poterit ut non attente, devote, et reverenter celebres, quisquis es Christi sacerdos; si fide viva hanc veritatem perceperis, et intimo sensu apprehenderis, te ipsum Christum offerre, Unigenitum Dei Filium, Salvatorem et Iudicem tuum. Sed huic veritati magnum momentum ex hoc accedit, quod perfectionem Christi humanitatem nunc in Missa Deo offers, quam ipse obtulerit in ultima coena. Nam primo Christus mortalem obtulit, tu immortalem: ille passibilem, tu impassibilem. Secundo nunc eadem offertur cum plena pro nobis satisfactione, omnia siquidem ipsius merita eiusdem morte completa sunt. Tertio, quia humanitas Christi, etsi a principio sanctificata fuit in unione hypostatica, cum tamen in passione oblata est Deo, novam acquisivit sanctificationem, ut hostia scilicet tunc actualiter exhibita, et nunc offertur in Missa hac nova sanctificatione exornata. Adde quod Christus mirabiliori modo in sacramento exist. quam in coelo. Totum enim eius corpus totis speciebus est: et totum in qualibet minima earum parte sine quantitate coextensa ad locum; ita ut eius praesentia nec quidem a supremis spiritibus per principia naturalia naturaliter videri possit. Sunt et alia innumera mirabilia, quae satius est venerari quam enarrare. Nam ut reliqua praetermittam, quis digne poterit explicare, vel saltem animo concipere, quam magnum beneficium sit, quod mediante hoc sacrificio coelum in terris quadam anticipatione possident homines, dum ante oculos habent, manibusque contrectant ipsum coeli et terrae conditorem? Hoc sedulo contemplare, et erubesce, quod adeo tepide, et irreverenter haec tremenda mysteria audeas celebrare.

Extende cogitationem tuam per universum mundum, quam male ubique Deo serviant homines, quot peccata committant: quam pauci sint Religiosi qui perfectioni sedulo incumbant: quam multi qui in rebus vanis et otiosis iugiter occupati, vix unquam de Deo cogitant et loquuntur. Ideo tactus dolore cordis intrinsecus, ardorem et affectum vehementissimum in te excita erga Dominum Deum, quem plerique mortalium vel non agnoscunt, vel spernunt: tum sacrificium ea devotione offerre satagas, ut Dominus, si fieri possit, eius suavitatem, quam habet etiam ex opere operantis, quodammodo recreatus, eorum omnium obliviscatur, quae contra sanctissimam ipsius voluntatem ab hominibus perpetrantur. Ex altera vero parte in coelum animo ascende, et considera quanto fervore Coelites universi Deum ament, et quam suavi harmonia ipsius laudes uno ore decantent. Iunge te illis, et similes elice amoris ac laudum affectus: sed cave, ne vocis tuae ac morum cacophonia Beatorum dulcissime concinentium concentum perturbes.

Cum hoc sacrificium Christi passionem et mortem repraesentet, veluti quaedam imago et actio tragica est, non verbalis, quales sunt Poetarum tragoediae, sed realis et substantialis, exprimens incruente passionem illam et mortem cruentam, ex qua omnia bona tua et aliorum, omnesque thesauri divinae gratiae profluxerunt. Solerter itaque adverte, quam fervida devotione tanti boni repraesentatio a te fieri debeat. Sunt spectatores huius tragoediae SS. Trinitas, Humanitas Christi in coelo, Angeli, et Animae Beatae: cave ne quid ineptum vel indecens in te appareat, quod Dei ac coelestium civium purissimos oculos possit offendere. Id vero assequeris, si perpetuam in te ipso corporis afflictionem, et passionum mortificationem expresseris, vivamque memoriam in te conservaveris acerbissimorum Christi cruciatuum, quos hoc sacrificio commemoras et repraesentas; et eosdem aliis proposueris morum ac vitae severitate.