De Sacrificio Missae
Giovanni Bona (1609–1674)
First published 1658
Cardinal Giovanni Bona’s De Sacrificio Missae is an ascetical guide to the worthy celebration of the Holy Sacrifice of the Mass. Addressed particularly to priests, it combines an account of the sacrifice, its efficacy, fruits, and application with practical instruction on priestly holiness, intention, devotion, preparation, the celebration itself, and thanksgiving afterward. Bona’s purpose is not merely ceremonial: the work seeks to form the interior dispositions by which the priest may celebrate attentively, devoutly, and reverently. The work first appeared in 1658. This transcription follows the 1810 Waterford edition and contains the author’s Praemonitio and Chapters I–VII, including the prayers and devotional exercises represented in the submitted sections; other appended matter is omitted.
Praemonitio I: Ad Sacerdotes de Usu et Scopo Huius Libelli
Caput I: Quedam praemittuntur de ipso Missae Sacrificio
Section I: Quale Sacrificium sit Missa
Section II: De his qui offerunt hoc Sacrificium
Section III: De vi effectiva huius Sacrificii
Section IV: De valore et fructibus Sacrificii
Section V: Quae praxis servanda in applicatione Missae
Caput II: De requisitis in Sacerdote ad rite et pie celebrandum.
Section I: De Puritate vitae
Section II: De rectitudine intentionis
Section III: De actuali devotione
Caput III: Variae considerationes ante Missam.
Section I: Quanta sit Sacerdotum dignitas, et quanta debeat esse sanctitas
Section II: De excellentia huius Sacrificii
Section III: De eiusdem necessitate
Section IV: Qua reverentia celebrandum sit
Section V: Aliae considerationes ad pios affectus in celebrante excitandos
Caput IV: De his quae Missae celebrationem Proxime antecedunt.
Section I: De necessitate praeparationis
Section II: De praemittenda Confessione sacramentali
Section III: Modus confitendi
Section IV: Oratio ante confessionem, et actus contritionis
Section V: Oratio post confessionem
Section VI: Directio intentionis ante Missam
Section VII: Deprecatio pro omnium necessitatibus
Section VIII: Specialis oblatio sacrificii quatenus est Latreuticum
Section IX: Oblatio sacrificii quatenus est Eucharisticum
Section X: Oblatio Sacrificii quatenus est Propitiatorium
Section XI: Oblatio Sacrificii quatenus est Impetratorium
Section XII: Actus diversarum virtutum ante Missam
Section I: FIDEI
Quis mihi det suavissime Iesu, ut sub candido specierum sacramentalium velamine vultum tuum intueri possim, in quem desiderant Angeli prospicere? Quis mihi det ut pateant fontes saluberrimi quinque vulnerum tuorum, quae oculis fidei in tuo corpore cerno, fontes aquarum viventium in ablutionem peccatricis animae meae? O venae salientes in vitam aeternam, effundite super me aquam gratiae, quae sitim meam satiet, ut gaudio repletus, et fide viva imbutus exclamem cum Thoma Apostolo. Dominus meus, et Deus meus! Credo enim firmissima fide, te in augustissimo sacramento Corporis et Sanguinis tui vere praesentem esse Deum meum et Dominum meum; et pro hac assertione millies mori paratus sum. Credo, inquam, quod in hoc sacramento Corpus tuum gloriosissimum vere adest, sole splendidius, electum ex millibus, cum ea integritate, pulchritudine, maiestate, qua in coelo existit, et qua nulla maior concipi potest. Ibidem est Sanguis olim pro nostra omniumque salute effusus. Ibi est anima omni gratia et sapientia plena, in qua sunt omnes thesauri virtutum et scientiae Dei. Ibi denique latet Divinitas tua, verbum scilicet omnipotens, per quod Pater dicit omnia: et quia tu in Patre, et Pater in te est, adest etiam Pater te Verbum suum generans; adest et Spiritus Sanctus utriusque nexus et amor. Hoc est compendium omnium mirabilium tuorum, hoc summum prodigium omnium creatarum mentium captum excedens, haec veritas infallibilis, quam te largiente per gladios et ignes profitebor.
Section II: SPEI
In te solo spem meam colloco, dulcissime Iesu, quia tu salus et virtus mea, tu refugium et firmamentum meum, tu fons omnium bonorum. Quomodo enim auderem hoc tremendum sacrificium Deo Patri offerre, teque in eo suscipere, nisi fiduciam tu mihi praeberes, qui me tuo sanguine redemisti? De tua igitur benignitate confisus accedo ad te, ut ovis morbida ad Pastorem, ut infirmus ad Medicum, ut reus morti obnoxius ad Advocatum: ut tu me foveas, protegas, corrobores et sanes. Abyssus nihili mei abyssum invocat bonitatis tuae: nam licet peccata mea plurima et gravissima sint, ea tamen nihil sunt, quamvis plura et graviora forent, si cum misericordia tua et pretio Sanguinis tui conferantur. In ipso reposita est tota fiducia mea, et gaudeo quod nihil in me sit, in quo possim confidere. Miserere mei, et salva me, qui nunquam deseris sperantes in te.
Section III: CHARITATIS
O QUANTA vis amoris cor tuum succendit, amantissime Iesu, cum transiturus de hoc mundo ad Patrem, mensam parasti nobis habentem omne delectamentum, et omnem sapore suavitatis! Grande quidem fuit et admirabile opus amoris tui, quod naturam nostram assumere dignatus sis; sed longe praestantius et mirabilius est, quod Corpus tuum in cibum, et Sanguinem in potum reliqueris; in illo siquidem nostram suscepisti humanitatem, in hoc tuam largiris Divinitatem. Sic totum thesaurum gratiae tuae in nos effudisti, ut immensa hac dilectione praeventi amoris vicem tibi rependere totis viribus satagamus. Amo itaque te unicum meum solatium in hoc exilio, unica spes languentis animae, unica mea felicitas, et summum bonum, quo in terris frui licet. Amo te toto corde, tota mente, tota virtute: atque utinam omni momento te ferventius semper amarem! Hoc est ardens desiderium meum, huc feruntur gemitus mei, et suspiria cordis mei.
Ad te enim trahis omnes vires animae meae, dum teipsum transfundis in me: dum, quantum fieri potest, me similem tui facis: dum esurientem animam meam non cibo aliquo terreno, sed pretioso corpore et sanguine tuo nutris, satias, et saginas. Pro hac tua ineffabili largitate amo te, Deus meus, et ut nunquam cessem amare te, amorem meum teipso inflamma, qui esca et pabulum amoris es. O ignis iugiter ardens, et nunquam deficiens! ure renes meos et cor meum, ut ardeant amore tui. Ignem venisti mittere in terram, accende illum et eventila, ut semper crescat. Te enim amabo, si amandi vires praebueris, et eo amplius amabo, quo uberiorem amandi gratiam infuderis: nunquam tamen te amabo, ut dignus es.
Section IV: DESIDERII
Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Salvator meus Domine Iesu: desiderat, inquam, anima mea accedere ad te, teque offerre Deo Patri, ac de fontibus salvationis tuae vinum laetificans in gaudio haurire. Sitio enim, Domine, lassatus in via iniquitatis, sitio te Deum meum venam aquarum viventium, sitio Sanguinem tuum, quem mihi in potum mirabiliter tribuisti Ad te venio, et clamo post te, liberator meus esuriens et sitiens: Miserere mei, Fili David, et da mihi panem tuum, da vinum quod miscuisti, et refocilletur anima mea. Atque utinam possem omnium Sanctorum affectus et inflammata desideria habere, teque semper sitire fontem vitae, fontem sapientiae, fontem aeterni luminis torrentem voluptatis. Utinam te semper esuriat cor meum panem Angelorum, refectionem animarum sanctarum, et dulcedine saporis tui repleantur viscera animae meae! Renuit consolari anima mea, donec suscipiam te omne bonum meum, Domine Iesu, quem solum ardentissime concupisco cum omni affectu et devotione omnium electorum tuorum tecum epulantium in mensa tua, quorum divitias offero tibi in supplementum inopiae meae. Esto tu solus gaudium meum, tranquillitas mea, refectio mea et thesaurus meus, in quo mens mea quiescat. Nihil desiderem extra te, et omnia mihi vilescant praeter te, Deus meus, dulcedo mea, et unicum centrum cordis mei.
Section V: GRATITUDINIS
Quis sum ego, bonitas infinita, ut me sacris altaribus astare volueris, tibique offerre de donis tuis sanctum sacrificium, hostiam immaculatam? Unde inveni hanc gratiam in oculis tuis, ut ostenderes in me divitias misericordiae tuae? Venite et audite, omnes Angeli et Sancti Dei, et narrabo vobis quanta fecit Dominus animae meae. Nam cum essem abiectus in domo mea, de pulvere erexit me, et constituit me cum Principibus populi sui, ut commederem panem et biberem vinum in mensa sua omnibus diebus vitae meae. Quas ergo tibi gratias agam, clementissime Iesu, Salvator mundi, aut quid retribui tibi pro omnibus quae tribuisti mihi? Vere enim de te Sponso Ecclesiae illud canticorum intelligitur: Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despiciet eam. Tu omnia quae habes mihi largitus es, Corpus, Sanguinem, Animam, et Divinitatem tuam: et si ego tribui tibi omnem substantiam domus meae, corpus, animam, et libertatem, cum omnibus quae nunc habeo vel habere possum, hoc quasi nihilum reputabitur comparatione immensi et inestimabilis doni tui. Tantum tibi debeo, quantum ipse vales, qui infinitus es: quare debitum meum omnem meam facultatem excedit. Audeo tamen rogare te, quia benignus, et misericors es, et tu nosti paupertatem meam, audeo rogare te, ne despicias munusculum quod tibi offero in simplicitate cordis mei, dicens cum sponsa: Dilectus meus mihi, et ego illi. Nam sicut tu totum te mihi tradidisti in nutrimentum animae meae; ita ego me totum servituti tuae consecro, et quidquid habeo, quidquid sum, quidquid possum, tibi penitus trado, ut me totum tibi vindices, nec quidquam meum mihi patiaris superesse.
: Ed. viudices, manifesto mendo typographico pro vindices.
Section VI: TIMORIS
Ad mensam convivii tui a te vocatus et invitatus, Domine Iesu, summum bonum meum, et felicitas sempiterna, parere quidem vocanti vellem, teque amanter et devote suscipere; sed contremisco valde, cum meam intueor foeditatem, contremisco a voce Apostoli tui dicentis: Si quis manducaverit panem hunc, et biberit calicem Domini indigne, reus erit Corporis et Sanguinis Domini. Mira enim res est, et portento simillima. Pascor coelesti pane, quo saturari possunt infiniti mundi: potor praeclarissimo vino, quo ardentissima Angelorum sitis extinguitur; et fame ac siti aresco: omne coeli guadium intus fero, et terrae illecebris irretiri non desino, vanaque solatia a creaturis emendico: ad Deum excelsum, fontem omnium bonorum quotidie accedo, et sub specie panis et vini ipsum quotidie sumo; et non solum non rapior cum Paulo in tertium coelum, sed terrae totus adhaereo, omnisque mea sollicitudo terrae famulatur et corpori, nulla coelo. Hae sunt angustae, quae me undique premunt, haec consternatio mea magna nimis. Vereor enim ne quod in salutem constituisti, in iudicium et condemnationem accipiam. Nunquid ergo fugiam a facie tua cum impio Cain, aut abscondam me cum Adamo, eo quod nudus sim, et audierim vocem tuam? Absit. Scio enim quia maior est misericordia tua quam miseria mea: maior est clementia tua quam iniquitas mea. Si foedus, si infirmus, si nudus sum; tu me potes mundare, sanare, vestire. Ad te igitur cum timore et tremore confugio, ut me vestias, sanes et purifices. Abstrahe cor meum a caeteris omnibus extra te, in quibus nihil est nisi vanitas et afflictio spiritus. Sentiat mens mea dulcedinem praesentiae tuae: gustet quam suavis es, ut amore tuo capta nihil quaerat extra te, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum.
Section VII: HUMILITATIS
Immense, tremende, potentissime, et incomprehensibilis Deus, quis es tu, et quis sum ego, ut digneris venire ad me, mecum epulari, et mansionem apud me facere? Heu quanta est dignatio tua, quanta miseria et ingratitudo mea! Tu Rex regum et Dominus dominantium, qui respicis terram et facis eam tremere: tu fons sanctitatis, coram quo Angeli non sunt puri: tu Sol claritatis aeternae, qui lucem habitas inaccessibilem: ego vero animal immundum, omnium calamitatum ludibrio expositum, insanis perturbationum motibus agitatum: omni vanitati subiectum, vas contumeliae, filius irae, et tenebrarum. Et quomodo potest lucis tuae ad tenebras meas esse conventio? Quomodo praesumam ad te accedere vermiculus terrae in quo nullus ordo, sed sempiternus horror inhiabit? Qua fiducia coram te apparebo, iustissime Iudex, ante cuius conspectum columnae coeli contremiscunt. Longe enim recessi a te, qui tamen ubique es, et miserabilis anima mea, quam tibi in baptismate desponsaveras, fornicata est cum amatoribus multis, te repudians Creatorem et Redemptorem, ut fallacibus creaturis adhaereret. Tu me segregasti ex utero matris meae, et vocasti per gratiam tuam, ut lucerem coram hominibus doctrinae et vitae splendore, ego vero in tenebris vixi, non sapiens quae tua sunt, sed quae super terram. Tu parasti mihi mensam in dulcedine tua, et suspiravi ad ollas carnium AEgypti. Tu potasti me Sanguine tuo, et converti me ad poculum Babylonis. Verumtamen ego loquar ad te, cum sim pulvis et cinis. Respice servum tuum et suscipe me, quem tam amanter invitas ad te. Iam enim cognovi quia sine te nihil sum, nihil possum: et extra te non est salus nec vita. Proiice ergo post tergum tuum omnia peccata mea, et amplectere me, quamvis indignissimum gratia tua, ad te revertentem, iuxta verbum Prophetae tui dicentis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies.