De Sacrificio Missae

Quamvis in lege veteri plura fuerint sacrificia, in nova tamen unicum est, quod omnium legalium hostiarum differentiam tanto perfectius complectitur, quanto excellentior Deoque acceptabilior est victima, quae in eo immolatur. Est igitur Missa sacrificium Latreuticum, sive honorarium oblatum Deo ad summum et supremum cultum atque honorem ipsi exhibendum, tanquam primo principio et ultimo fini nostro, in protestationem infinitae eius excellentiae, domini, et maiestatis; nostraeque ab eo dependentiae, servitutis, et subiectionis. Est Eucharisticum in gratiarum actionem pro omnibus beneficiis naturae, gratiae, et gloriae collatis, et conferendis ab ipso Deo, ut summo benefactore. Est Propitiatorium et satisfactorium pro peccatis et poenis debitis; applicat enim omnibus, pro quibus offertur, vim et virtutem sacrificii crucis: imo est idem sacrificium quoad substantiam, eadem hostia, idem principalis offerens, licet diverso modo offeratur. Ideo vero Propitiatorium dicitur, quia hac oblatione placatus Dominus gratiam et donum poenitentiae peccatoribus non ponentibus obicem concedit: Poenas item peccatis debitas relaxat, quia per ipsum applicatur sacrificium Christi, qui pro peccatis totius mundi in cruce satisfecit. Easdem poenas remittit defunctis existentibus in purgatorio, quia ad eum quoque finem a Christo institutum est; ut constat ex¹ potestate, quae confertur Sacerdotibus in Ordinatione, offerendi pro vivis et defunctis: nec potest hoc effectu carere, quia ex parte ipsorum nullus obex esse potest. Porro in illis, pro quibus tantum offertur, sive vivis sive defunctis, tanta erit poenae remissio, quantam Christus ex sua misericordia taxavit. Licet enim res, quae offertur, sit infiniti valoris, nostra tamen oblatio non nisi finitum habet effectum, ut communiter docent Theologi. In iis vero qui simul etiam offerunt, augetur pro cuiusque affectu et devotione. Denique quia Christus non solum nobis remissionem peccatorum, sed alia quaecunque beneficia promeruit, idcirco hoc sacrificium est etiam omnium bonorum Impetratorium, spiritualium quidem primo et per se, temporalium vero secundario, et quatenus ad spiritualia conducunt. Sed quia ex se vim habet dumtaxat impetrandi in genere, ut aliquid determinatum impetretur, debet ad illud offerentis intentio specialiter applicari. Ad impetrandum autem pro Ecclesia, semper intervenit eiusdem Ecclesiae intentio, praesertim quoad ea quae in orationibus Missae a Deo petuntur: nam ipsa quoque Ecclesia est offerens in persona sui Ministri.

Primum et praecipuum inter offerentes locum obtinet Christus, qui solus potuit acceptabile sacrificium offerre Patri, quod quia quotidie offert per Sacerdotes ministros suos, ideo dicitur sacerdotium habere sempiternum, sicut scriptum est, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Non solum autem ex eo est offerens quod illud instituerit, quodque ei vim totam ex meritis suis contulerit: sed ex eo praecipue quod sacerdos in persona eius, et tanquam Minister ac legatus ipsum repraesentans sacrificat, ut constat ex verbis consecrationis, non enim dicit: Hoc est corpus, vel hic est sanguis Christi; sed Hoc est corpus meum, Hic est sanguis meus. Christus igitur simul cum Sacerdote idem sacrificium Deo Patri pro hominibus offert: et ex eius persona, cuius purissima sanctitas et dignitas infinita est, semper hoc sacrificium mundum est et gratum Deo, quamvis a Ministro peccatore offeratur.

Alter offerens est ipsa Catholica Ecclesia, cuius sacerdos Minister est, et in ea omnes fideles non excommunicati, qui etiam aliqua ratione sunt offerentes per sacerdotem, non tanquam per Ministrum, sed tanquam per legatum seu mediatorem. Nam sicut tota Respublica dicitur agere, quicquid eius nomine Legatus suus agit: sic omnes Catholici dicuntur sacrificare, quia ipsorum nomine in persona totius Ecclesiae Sacerdos sacrificat. Non tamen omnes eodem modo: sed quidam habitualiter tantum, illi nimirum qui nec adsunt sacrificio, nec cogitant de illo; quia tamen uniti sunt toti Ecclesiae per charitatem, censentur habitualiter idem facere quod illa facit. Alii causaliter iubendo et curando ut quis sacrificet, quod maxime contingit in dantibus ad hoc eleesymonam. Alii demum actualiter, qui sacrificio actu intersunt.

Tertius offerens et proprius Minister huius sacrificii est sacerdos legitime ordinatus, cuius tam firma et immobilis potestas est, ut etiam in haeresim lapsus, suspensus, depositus, degradatus, sive excommunicatus, valide hoc sacramentum conficiat et offerat, licet illicet, dummodo legitimam materiam et formam adhibeat. Nec valor sacrificii minuitur, etsi sacerdos pessimus, aut ab Ecclesia praecisus sit: non enim fructus ex qualitate Ministri, sed ex Christi institutione dependet.

Duplex spectari potest in hoc sacrificio vis effectiva. Una quam dicunt Theologi ex opere operato, independente a merito et dignitate Ministri: altera quam vocant ex opere operantis, dependenter nimirum ab ipso operante, eiusque merito et bonitate, atque ab ipso pretium et virtutem accipiens. Primum effectum ex opere operato plures Theologi docent, nec sacerdotem percipere ut offerens est, nec fideles quatenus sunt offerentes, sed quatenus pro ipsis offertur: hunc enim effectum sacrificium istud non habet, nisi pro iis pro quibus est institutum, et eo modo quo institutum fuit: est autem institutum ut pro hominibus offeratur, et ut illis duntaxat prosit, pro quibus offertur: cumque sit applicativum virtutis sacrificii crucis, non causat nisi in subiecto, cui talis virtus applicatur: id autem fit ab offerente, qui determinat oblationem pro tali persona. Constans semper fuit Catholicorum sententia habere hoc infallibiles et determinatos effectus ex opere operato, nisi ille pro quo offertur obicem ponat, remissionem videlicet alicuius poenae peccatis iam remissis debitae, vel donum alicuius gratiae praevenientis ad obtinendam commissorum remissionem. Quod vero attinet ad vim impetrativam, eam non esse infallibilem quotidiana probamus experientia: non enim omnia quae petimus, et propter quae sacrificium offertur, semper impetramus. Provenit hoc ex natura impetrationis, quae requirit libertatem in dante, adeo ut possit pro suo arbitrio negare vel concedere quae petuntur. Petimus enim proposito aliquo motivo, quo putamus posse Deum moveri ad aliquid faciendum, sed ex eo non arctatur, vel propter pactum, vel propter institutionem ad concedendum. Deinde non impetramus, nisi voluntas nostra, respectu rei quam petimus, sit conformis voluntati Christi, quae cum nobis ignota sit, ei non possumus nos conformare. Certum nihilominus est non carere sacrificium hoc effectu, quia, tametsi id praecise Deus non concedat quod postulamus, aliud tamen tribuit quod hic et nunc magis iudicat expedire.

Quod ad alterum effectum ex opere operantis, duo sunt capita, ex quibus augeri potest.

Primum est bonitas et dignitas operantis procedens ex habitu gratiae sanctificantis et virtutum, quae gratiae annexae sunt: nam quo sanctior est sacerdos et gratior Deo, eo magis acceptabiles erunt eius preces, et oblationes. Secundum est actualis devotio, qua sacrificium offertur: nam quo maior illa est, eo amplius ipsum prodest. Sicut enim alia opera bona a iusto facta, eo magis sunt meritoria et impetratoria, plusque valent ad satisfactionem et remissionem poenae, quo perfectius et ferventius fiunt: ita hoc sacrificium sive spectetur ut est sacrificium, sive ut est sacramentum, quo ferventius peragitur et suscipitur; eo magis augetur meritum, magisque prodest pro se offerentibus, et suscipientibus, et illis pro quibus offertur. Ideo satagere debet sacerdos, ut sit Deo valde gratus, et continua virtutum heroicarum exercitatione crescat apud illum in gratia et sanctitate, semperque celebret cum ingenti fervore et devotione: sic enim fiet, ut tam ipse quam alii pro quibus offert, plures et efficaciores sacrificii effectus ex opere operantis consequantur.

Quamvis nonnulli ex Theologis existimarint hoc sacrificium ex opere operato valorem sive efficaciam intensive infinitam habere, eo quod sit idem quoad substantiam cum sacrificio crucis, resque oblata, corpus scilicet et sanguis Christi, sit infiniti pretii, et ipse Christus principalis offerens sit persona infinita; certior tamen et communior sententia est, non nisi finiti valoris esse. Potissima huius assertionis ratio ex Christi Domini voluntate desumitur, qui noluit hoc sacrificium ordinare ad fructum intensive infinitum conferendum: sicut de facto rebelles Angeli non sunt redempti, quia Christus merita suae passionis noluit illis applicare. Alia ratio est, quia ad infinitam sacrificii efficaciam, praeter hostiae, et principalis offerentis infinitatem, requiritur etiam eius infinitas a quo immediate offertur. Cum igitur sacerdos immediatus offerens sit finitae dignitatis, valor etiam sacrificii quoad actualem influxum et efficientiam finitus erit, quia actio illa a supposito finito immediate producitur: et in hoc differt a sacrificio crucis sacrificium nostrum, quia illud fuit immediate a supposito infinito, ideoque fuit actio secundum esse morale infinita, et Deo Patri infinite grata. Favet huic doctrinae communis fidelium sensus: qui plura pro se et suis sacrificia offerri curant, quod certe non facerent, si infinitam in singulis efficaciam agnoscerent. Possent etiam sacerdotes unico sacrificio sexcentis obligationibus satisfacere, quod Ecclesiastica vetant decreta. Frustra pro uno defuncto tot multiplicarentur sacrificia, quia unum sufficiens esset ad omnes animas liberandas. Missa denique cuiuslibet sacerdotis sacrificium Christi in cruce aequaret, quod ideo unicum fuit, quia valoris infiniti. Neque considerandum est id quod in sacrificio continetur, tanquam ens quoddam naturale agens secundum summum gradum virtutis suae, sed ut ens liberum, cuius operatio tantam habet efficaciam, quantam habere vult ipsum agens principale Christus Redemptor noster, qui hoc incruento sacrificio vult nobis applicari finitum tantum et limitatum fructum suae passionis. Habet igitur sacrificium efficaciam finitam in ordine ad omnes suos effectus, excepta vi impetrativa, quam ideo infinitam esse omnes fatentur, quia non consistit in aliquo quod producatur a sacrificio, sed in excellentia et intrinseca dignitate ipsius, quatenus obiective movet Deum ad id quod petitur concedendum, quamvis semper non concedat, nisi cum iudicat salutis nostrae expedire ut concedatur.

Si vero loquamur de infinitate intensia, aut scilicet sacrificium pro multis oblatum aeque singulis prosit, sicut uni prodesset, si pro eo tantummodo offerretur, gravis quaestio est praemissa distinctione fructuum Missae, definienda. Est igitur triplex portio valoris Missae, seu triplex fructus, generalis, specialis et medius. Primus pertinet ad omnes fideles; secundus est proprius celebrantis; tertius subest dispositioni sacerdotis, ut applicet cui voluerit.

Primus ex eo provenit quod generaliter pro omnibus fidelibus vivis et defunctis offertur: est enim idem quoad substantiam cum sacrificio crucis, quod pro omnibus oblatum est, et ex Canone constat debere sacerdotem pro omnibus applicare: pro Papa, pro Episcopo, pro Rege, totaque Ecclesia militante et purgante, et non potest non applicare, cum sit ab ipsa Ecclesia ad hoc specialiter deputatus. Quocirca hic fructus ad omnes fideles extenditur qui ab Ecclesiae unitate non sunt praecisi, et non ponant obicem, et sic potest esse quodammodo extensive infinitus, omnesque et singuli, si per ipsos non stet, integrum fructum percipere possunt, ac si unus tantum esset. An autem hic fructus non solum impetrationem, sed etiam satisfactionem includat, controversum est.

Secundus in hoc fundatur, quia sacerdos offert etiam pro seipso, Offero, inquit, pro innumerabilibus peccatis, et offensionibus, et negligentiiis meis. Debet enim, ut ait Apostolus, quemadmodum pro populo, ita etiam pro semetipso offerre pro peccatis. Provenit autem sacerdoti fructus, quatenus ab ipso ut publico ministro offertur; et ideo non est alteri applicabilis: nam dum offert pro se illis verbis, pro peccatis et offensionibus meis, eo ipso sibi applicat, sibi vero applicatum non est alteri applicabile.

Tertius colligitur ex natura sacrificii, quod ita institutum est, ut pro hominibus offeratur, ac propterea illis prodesse debet, pro quibus offertur. De hoc fructu medio communis sententia est non esse infinitum extensive, sed eo magis in singulis minui, quo magis extenditur. Debet autem sacerdos hunc fructum illi applicare, pro quo specialiter celebrare tenetur ratione beneficii, eleemosynae, praecepti superioris, vel alio quocunque titulo; idque ante Missam, vel saltem in Missa ante consecrationem; nam si essentia Missae in sola consecratione consisteret, ut plerique sentiunt, applicatio post illam facta nihil valeret, sacrificio quoad substantiam iam consummato.

Quia diximus sacrificii fructum debere a sacerdotibus applicari, operae pretium erit ex communi et magis receptae Theologorum sententia praxim aliquam sive methodum huius applicationis praescribere, quae ipsis sacerdotibus usui sit, ne eos labi in re tanti momenti, et muneri suo deesse contingat. Et primo quidem observandum est sacerdotem multiplici nomine hoc sacrificium offerre, nomine Christi primi et praecipui offerentis ex cuius meritis sacrificii valor emanat, et ex cuius voluntate maxime pendet eiusdem applicatio: nomine item Ecclesiae, cui meritorum suorum et satisfactionum dispensationem Christus commisit: deinde nomine proprio, quatenus libera sua voluntate offert, sibique aut aliis pro suo arbitrio applicat: nomine tandem aliorum fidelium, qui simul cum ipso, sive per ipsum interno affectu offerre dicuntur; illorum videlicet, qui Missae inserviunt et assistunt, vel pro ea celebranda eleemosynam largiti sunt. Porro Christus et Ecclesia sacrificii fructuum, quoties offertur, participes esse volunt omnes fideles dummodo capaces sint, et nullus in eis obex reperiat, nec ulla requiritur ex parte sacerdotis celebrantis applicatio, ut communis hic fructus in omnes diffundatur. Omnium autem fructuum pars quaedam notabilis, Christo sic volente et determinationi tam ipsius sacerdotis celebrantis tanquam Ministri et mysteriorum eius dispensatoris, quam aliorum simul cum eo offerentium, quod ex communi Ecclesiae consensu morem fidelium approbantis, quo expectant hoc sacrificium pro se peculiariter offerri, manifestum est: frustra enim id facerent, si omnis eius fructus iam applicatus esset, nec ullus per sacerdotis intentionem applicandus superesset. Sacerdos vero in huius sacrificii actione aliis cum ipso offerentibus superior est, et ideo fructuum applicatio ab eius intentione praecipue pendet: nam cum sit actus potestatis ordinis, eius subiacet voluntati. Sed quanta et qualis sit portio fructus, quam Christus Dominus voluit sive generatim ad omnes fideles, sive speciatim ad hos vel illos secundum intentionem particularem sacerdotis celebrantis derivari, incertum omnino est: neque enim sacra Scriptura, nec Ecclesiae traditio, nec Concilia, aut Patres quidquam de hac re tradiderunt, aut definierunt. Ideo satis est quod sacerdos tantum de fructu sacrificii iuxta devotionem, sive obligationem suam his aut illis applicare velit, quantum Christus Dominus ipsi applicandum concessit.

Observandum secundo quod ut sacerdos sacrificii fructum valide applicet, necessaria est eius intentio, qualem requiri aiunt Theologi ut aliquod sacramentum valide conficiatur. Quapropter habitualis sufficiens non est; actualis optima atque laudabilis, sed non necessaria; sufficit enim virtualis, illa nimirum quae ab actuali proveniens et non revocata, adhuc remanet secundum suam virtutem. Debet autem haec intentio ipsam sacrificii actionem concomitari, et esse certa et determinata, nec effectum suspensum relinquere, quia non potest a futura conditione dependere. Quod si sacerdos fructum sacrificii nemini applicet, vel ille pro quo offert eius capax non est, aut eo non indiget, manet fructus in Thesauro Ecclesiae. Unde in tali casu optimum fore censent Theologi conditionatam habere voluntatem, et alium substituere, qui eo fructu potiat. Optimum quoque aliquibus visum est quod sacerdos, qui pro pluribus offerre intendit, eos specialiter et nominatim exprimat, non generaliter et in confuso, quia singulis minus prodesset; suum enim effectum producit, secundum modum quo applicatur: perfectior autem applicatio est, cum omnes sigillatim nominantur. Ad scrupulos denique evitandos, qui circa applicationem oriri possunt; debet sacerdos, reiectis incertis opinionibus, sacrificii fructus primo et principaliter illi applicare, pro quo celebrare tenetur ratione beneficii, eleemosynae, promissionis, aut specialis obligationis. Tum sine eius praeiudicio et in quantum licite potest, aliis item applicare poterit sibi charitate aut alia quavis razione peculiariter coniunctis, seu commendatis, suam intentionem intentioni Christi summi sacerdotis perfecte conformando, et submittingo: sic enim poterit tuta conscientia ex infinito et nunquam exhauriendo thesauro meritorum et satisfactionum Christi, cuius dispensator est constitutus, partem aliquam in plures derivare, quae ex summa et ineffabili Dei misericordia non nisi uberrima sperari potest.