De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Caput I: Proponitur quaestio : Quodnam sit optimum regimen?
Caput II: Probatur prima propositio , quod Monarchia simplex simplici Aristocratiae et Democratiae praestet.
Caput III: Quod Monarchia Aristocratiae et Democratiae admixta, utilior sit in hac vita, quam simplex Monarchia.
Caput IV: Quod circumstantiis seclusis, Monarchia simplex absolute et simpliciter excellat.
Caput V: Proponitur secunda quaestio : Debeatne Ecclesiasticum regimen esse Monarchicum.
Caput VI: Quod Ecclesiae gubernatio non sit Democratia.
Caput VII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen penes Principes saeculares.
Caput VIII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen praecipue penes Episcopos.
Caput IX: Quod regimen Ecclesiasticum praecipue Monarchicum esse debeat.
Caput X: Proponitur tertia quaestio, et probatur Petri Monarchia ex loco Evangelii, Matth. XVI.
Caput XI: Quid sit super petram aedificari Ecclesiam, Matth. XVI.
Caput XII: Quis sit ille, cui dicitur : Tibi dabo claves, Matth. XVI.
Caput XIII: Quid intelligatur per claves, Matth. XVI.
Caput XIV: Soli Petro esse a Christo dictum : Pasce oves meas, Io. XXI.
Caput XV: Quid significet Pasce Io. XXI.
Caput XVI: Quod illis verbis Io. XXI. Oves meas, universa Ecclesia significata sit.
Caput XVII: Explicatur prima praerogativa S. Petri ex mutatione nominis.
Caput XVIII: Explicatur secunda praerogativa ex modo quo ab Evangelistis Apostoli numerantur.
Caput XIX: Explicantur quatuor aliae praerogativae ex Evangelio S. Matthaei.
Caput XX: Explicantur tres aliae praerogativae ex Evangelio S. Lucae.
Caput XXI: Explicantur aliae duae ex Evangelio Sancti Ioannis.
Caput XXII: Explicantur aliae novem praerogativae ex Actis Apostolorum et epistola ad Galatas.
Caput XXIII: Proponuntur aliae praerogativae ex variis Auctoribus.
Caput XXIV: Tres ultimae praerogativae in medium adferuntur.
Caput XXV: Testimoniis Patrum Graecorum et Latinorum confirmatur primatus Petri.
Caput XXVI: Diluitur argumentum ex comparatione Petri cum Iacobo.
Caput XXVII: De comparatione Petri cum Paulo.
Caput XXVIII: Refellitur obiectio ex quindecim peccatis S. Petri a Magdeburgensibus concinnata.
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Caput I: Proponitur quaestio : An B. Petrus Romae fuerit ibidemque Episcopus existens mortuus sit.
Caput II: Quod Petrus Romae fuerit.
Caput III: S. Petrum Romae mortuum esse.
Caput IV: Petrum Romae usque ad mortem Episcopum fuisse.
Caput V: Solvitur argumentum primum haereticorum.
Caput VI: Solvitur secundum argumentum.
Caput VII: Solvuntur alia quinque argumenta.
Caput VIII: Solvuntur alia octo argumenta.
Caput IX: Solvitur argumentum decimumsextum.
Caput X: Solvitur decimum septimum argumentum.
Caput XI: Solvitur argumentum ultimum.
Caput XII: Romanum Pontificem Petro succedere in Ecclesiastica Monarchia, probatur ex divino iure et ratione successionis.
Caput XIII: Idem probatur ex Conciliis.
Caput XIV: Idem probatur ex testimoniis summorum Pontificum.
Caput XV: Idem probatur ex Patribus Graecis.
Caput XVI: Idem probatur ex Patribus Latinis.
Caput XVII: Idem probatur ex origine et antiquitate Primatus.
Caput XVIII: Idem probatur ex auctoritate, quam exercuit Romanus Pontifex in alios Episcopos.
Caput XIX: Idem probatur ex legibus, dispensationibus et censuris.
Caput XX: Idem probatur ex Vicariis Papae.
Caput XXI: Idem probatur ex iure Appellationum.
Caput XXII: Solvuntur argumenta Nili de iure Appellationum.
Nilus in lib. de Prim. duobus argumentis contendit, posse ad Episcopum Constantinopolitanum appellari eo modo, quod ad Romanum Pontificem ; ac proinde eos esse aequales, et non unum Romanum Pontificem toti Ecclesiae praesidere.
Argumentum Primum est. Quoniam sexta Synodus concessit Episcopo Constantinopolitano paria privilegia cum iis quae habet Episcopus Romanus. Sed hoc argumentum supra est confutatum. Alterum argumentum sumit Nilus ex Concilio Chalcedonensi, can. 9 et 17, ubi statuitur : ut si clericus causam habeat adversus alium clericum, ab Episcopo suo iudicetur : si adversus Episcopum, ab Archiepiscopo : si adversus Archiepiscopum, a Primate dioeceseos, vel ab Episcopo Constantinopolitano. Itaque ultimum iudicium defertur urbis regiae oecumenico Patriarchae.
Respondeo : quis in canone dicatur Primas dioeceseos, non omnino constat, et quidem Archidiaconus et Io. de Turrecremata super can. si clericus XI, quaest. 1. docent, Primatum dioeceseos vocari Episcopum digniorem et maiorem Archiepiscopo, minorem Patriarcha. At Nicolaus I Papa in epist. ad Michael. Imp. scribit, per Primatem dioeceseos nullum alium significari posse, quam Episcopum Romanum. Quae sententia verior esse videtur, tum quia auctorem habet graviorem, antiquiorem, doctiorem, tum quia non facile probari poterit, tempore Concilii Chalcedonensis fuisse in Ecclesia, ac praesertim in Oriente, ullos Primates ab Archiepiscopis et Patriarchis distinctos ; tum quia vox Graeca huius canonis ἔξαρχος non proprie Primatem, sed Principem significat, quae vox multo aptius in Summum Pontificem, quam in Primates alios quadrat : ipse enim solus vere Princeps est cuiuslibet Christianae dioeceseos.
His notatis, respondeo Primo ; eum canonem recte a Nicolao Pontifice exponi loc. cit. ut Concilium decreverit, ut is qui causam habet cum Metropolitano, adeat Principem dioeceseos, id est, Romanum Pontificem ; vel si est vicinus urbi Constantinopolitanae, et vult esse contentus Episcopi illius iudicio, illum adeat : ita ut primum lex generalis constituatur de adeundo Papa Romano, deinde permissio quaedam addatur pro iis tantum, qui prope Constantinopolim commorantur.
Secundo responderi potest : hos omnes canones non habere robur apud nos, nisi quatenus sunt renovati a Romanis Pontificibus. X. Nam Leo in epist. 59. ad Conc. Chalced. scribit, se Concilium illud approbasse solum quantum ad explicationem Fidei. Et Liberatus in Brev. cap. 12. testatur, istos omnes canonos constitutos fuisse absentibus Legatis Papae, qui tamen alioqui Concilio praesidebant. Porro consuetudo, quae est legum interpres, apertissime docet, numquam licuisse ad Patriarcham Constantinopolitanum appellare, nisi ex locis subiectis eidem Patriarchae : nullum enim proferri potest exemplum, quo intelligamus, ex Occidente, aut Meridie, aut etiam Septentrione ad Orientalem Ecclesiam esse appellatum.
Tertio : etiamsi concederemus, ex toto Orbe terrarum posse recurri ad iudicium Episcopi Constantinopolitani iuxta hos canones ; non tamen sequeretur, parem esse eum Episcopum Pontifici Romano. Nam ex vi canonis istius Chalcedonensis, solum iudicare potest Episcopus Constantinopolitanus eos, qui laesos se arbitrantur a Metropolitano suo ; at Papa Romanus iudicare potest etiam eos, qui laesi sunt a Patriarchis ipsis, vel a Concilio Episcoporum, quamvis maximo et frequentissimo, ut Athanasii, Pauli, Chrysostomi, Flaviani, et Theodoreti exempla declarant.
Adde Ultimo, quod iste canon Chalcedonensis non est de appellatione, sed de primo iudicio, quod Nilus non animadvertit. Itaque licet ex toto Orbe terrarum quaslibet causas iudicare posset Episcopus Constantinopolitanus ; ab illo tamen appellari posset ad Episcopum Romanum iuxta canones Sardicenses. Nec enim Chalcedonenses canones Sardicensibus canonibus ullo modo repugnant. Ita semper remanet ultimum iudicium penes Episcopum Romanum.