De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Restant postrema duo capita, quae simul demonstrari poterunt. Igitur Petrum Episcopum Romanum fuisse, et eum Episcopatum ad mortem usque retinuisse, primum suadere videtur ipsa summa dignitas Romanae Ecclesiae ; semper enim omnium consensu habita est prima, et praecipua omnium aliarum, ut etiam Calvinus fatetur : non potest autem ulla ratio reddi huius excellentiae, nisi quia Princeps Apostolorum illius Ecclesiae proprius Pastor, et Episcopus fuit, ut supra ostendimus, cum de 26 praerogativa S. Petri disputaremus.

Deinde, si non fuit Petrus Episcopus Romae usque ad mortem, exponant adversarii, ubi Petrus sederit ab eo tempore, quo reliquit Antiochiam. Nam non mansisse Petrum perpetuo apud Antiochiam Antiocheni ipsi confitentur, et satis id probat Ecclesiae consuetudo, quae nunquam attribuit primum locum Episcopo Antiocheno : et nulla Ecclesia est, aut fuit, quae assereret Episcopum suum fuisse Petrum, excepta Antiochena et Romana : num ergo dicemus, Petrum non fuisse ullius loci Episcopum ?

Sed adversarii hoc dicere non possunt, quippe qui Petrum volunt fuisse, non Episcopum universalis Ecclesiae, sed alicuius tantum particularis, sicut fuit Ioannes Ephesinae, Iacobus Hierosolymitanae. Dicant igitur, ubi fuerit Episcopus Petrus, vel si fuit Romae Episcopus et postea mutavit Sedem, dicant si possunt, quo eam transtulerit ?

Accedat testimonium, et consensus omnium Veterum, quibus Calvinus tenetur credere, nisi secum pugnare velit ; ipse enim ait, se propter consensum Scriptorum nolle pugnare, quin Petrus Romae sit mortuus : cum ergo iidem Scriptores summo consensu dicant, Petrum Romae fuisse Episcopum, et nemo Veterum unquam id negaverit ; cur nequit persuaderi, Petrum Romae Episcopatum gessisse ?

S. Irenaeus lib. III, c. 3. texit Catalogum Romanorum Episcoporum, et primo loco ponit Petrum et Paulum, secundo Linum, tertio Anacletum, quarto Clementem, et caeteros usque ad Eleutherium, qui tunc sedebat : et nominatim de Clemente, Sixto, et Eleutherio repetit, quod Apostolis succedant, Clementem dicens tertium ab Apostolis, Sixtum sextum, Eleutherium duodecimum : at profecto non potest vere dici, Romanos Episcopos Petro succedere, si Romae Petrus Episcopus non fuit.

Tertullianus lib. de praescript. « Evolvant, inquit, ordinem Episcoporum suorum, ita per successiones decurrentem, ut primus ille Episcopus aliquis ex Apostolis, vel Apostolicis viris fuerit. » Et infra : « Sicut, inquit, Romanorum Ecclesia Clementem a Petro ordinatum profert. » Quod autem non intelligat, Clementem a Petro quidem ordinatum fuisse, sed Petrum postea alio Sedem transtulisse, patet ex eodem libro, ubi Tertullianus scribit, Petrum Romae crucifixum ; ex quo intelligimus, Clementem a Petro ordinatum, imminente passione ipsius Petri, et proinde Clementem Petro iam mortuo successisse.

S. Cyprianus frequentissime Romanam Sedem Petri Cathedram vocat, quod sane non diceret si crederet, Petrum alibi Sedem suam statuisse, quam Romae. Lib. I, ep. 3. ad Cornel. : « Navigare audent, inquit, ad Petri Cathedram, atque ad Ecclesiam principalem, unde unitas sacerdotalis exorta est : a schismaticis et profanis litteras ferre, nec cogitare, eos esse Romanos, ad quos perfidia habere non possit accessum. » Et lib. IV, epist. 2. ad Antonian. : « Factus est, inquit, Cornelius Episcopus, cum Fabiani locus, id est, cum locus Petri et gradus Cathedrae sacerdotalis vacaret. »

Eusebius in Chronico anni 44 : « Petrus natione Galilaeus, Christianorum Pontifex primus, cum primum Antiochenam Ecclesiam fundasset, Romam proficiscitur, ubi Evangelium praedicans, 25 annis eiusdem urbis Episcopus perseverat. » Epiphanius haeres. 27. quae est Carpocratis : « Episcoporum, inquit, in Roma successio hanc consequentiam habuit : Petrus, et Paulus, Linus, Cletus, Clemens, Evaristus, Alexander etc. »

Athanasius in epist. ad solitar. vit. agen. « Primum, inquit, ne Liberio quidem Romano Episcopo pepercerunt, nulla reverentia moti, quod sedes illa Apostolica esset. » Et infra inducit Liberium sic loquentem : « Nunquam talem a Patribus traditionem accepimus, qui a beato et magno Petro acceperunt etc. » Ubi Liberius inter praedecessores suos Petrum numerat.

Dorotheus in Synopsi : « Linus, inquit, post Coryphaeum Petrum, Romae Episcopus fuit. » Sozomenus lib. IV, cap. 14 : « Non sine divina, inquit, providentia factum est, ut mortuo Felice, solus Liberius Romanae Ecclesiae praeesset, ne Petri Sedes ulla infamiae macula aspergeretur. » Eulogius Alexandrinus apud Gregorium lib. VI, epist. 37. dicit, Petrum Romae nunc usque in suis successoribus sedere. Optatus lib. II cont. Parmen. : « Igitur, inquit, negare non potes, scire te, in urbe Roma Petro primum Cathedram Episcopalem esse collatam. » Et infra enumerat Romanos Episcopos a Petro usque ad Siricium, qui suo tempore sedebat.

Ambrosius lib. III de Sacram. cap. 1 : « Utique, inquit, ipse auctor est nobis huius assertionis Petrus Apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae. » Hieronymus de vir. illustr. in Petro dicit, eum 25 annis Romae sacerdotalem Cathedram tenuisse. Idem in 1. epist. ad Damas., de nom. hypost. : « Cum successore, inquit, piscatoris, et discipulo crucis loquor ; ego beatitudini tuae, id est, Cathedrae Petri communione consocior. » Augustinus lib. II, cap. 51. cont. lit. Pet. : « Cathedra tibi quid fecit Ecclesiae Romanae, in qua Petrus sedit, et in qua nunc Anastasius sedet? » Idem in epist. 164, alias 165, enumerat Romanos Episcopos a Petro usque ad Anastasium.

Prudentius in hymno de S. Laurentio :

Romae iam regnant duo

Apostolorum Principes :

Alter vocator Gentium,

Alter Cathedram possidens

Primam, recludit creditas

Aeternitatis ianuas.

Prosper lib. de ingr. :

Sedes Roma Petri, quae pastoralis honoris

Facta caput Mundo etc.

Sulpitius lib. II sac. hist. : « Invaluerat apud urbem divina religio, Petro Episcopatum gerente. » Petrus Episcopus Ravennae in epist. ad Eutych., quae habetur inter praeambulares ad concilium Chalcedonense : « Hortamur, inquit, te frater honorabilis, ut his, quae a beatissimo Papa Romanae civitatis scripta sunt, obedienter attendas. Quoniam B. Petrus, qui in propria Sede, et vivit, et praesidet, praestat quaerentibus Fidei veritatem. »

Theodoretus in epist. ad Leonem, postquam dixerat, Petrum et Paulum Romae esse mortuos, subiungit : « Ii vestram sedem effecere magis illustrem, ea est vestrorum bonorum summa. Illorum autem Deus nunc quoque Sedem claram insignemque reddidit, cum vestram sanctitatem in ea collocaverit, quae radios Fidei Orthodoxae emittit. » Isidorus in vita Petri : « Hic, inquit, postquam Antiochenam Ecclesiam fundavit, sub Claudio Caesare contra Simonem Magum Romam pergit ; ibique praedicans Evangelium, viginti quinque annis eiusdem tenuit Pontificatum. » Idem habent Beda de sex aetat. Freculphus tom. II. Chronic. lib. I, cap. 13. Ado Viennensis in Chron., anno Christi 49 et recentiores omnes.

Accedant etiam praeter tot Patrum auctoritatem, testimonia veterum Romanorum Pontificum martyrum, vel confessorum. Clemens I. lib. VII Const. Apost. cap. 46. docet, Petrum imminente morte sibi reliquisse Romanum Episcopatum. Anacletus epist. 3. docet, propter Petri Sedem, Romanam Ecclesiam esse omnium aliarum caput. Marcellus I. in epist. ad Antioch. : « Petri Sedes primitus apud vos fuit, quae iubente Domino Romam translata est etc. » Damasus in Pontif. in Petro dicit, Petrum 25 annis Romae fuisse Episcopum, id est, usque ad mortem. Innocentius I. in epist. ad Conc. Milevit., quae est 93. inter epist. August. Leo ser. 1. de Nat. Apost. Gelasius in epist. ad Episc. Lucan. et Sicil. Ioannes III. in epist. ad Episc. Germ., et Galliae. Gregorius lib. II, epist. 33. Agatho in epist. ad Constant. Imp. Adrianus in epist. ad Tharas. Nicolaus I. in epist. ad Mich., et alii omnes, qui aliquid scripserunt, affirmant, sedem suam Sedem esse Petri : quorum testimonia non recipiuntur quidem ab adversariis, quia dicunt, eos causam propriam agere ; sed certe immerito non recipiuntur, cum et sanctissimi fuerint, et nemo Veterum unquam eos hac in parte reprehenderit.

Accedant testimonia veterum Conciliorum, quae ab haereticis nostri temporis recipiuntur. Ac primum in Concilio Sardicen. Episc. 300. can. 3. « S. Petri Apostoli memoriam honoremus, ut scribatur ab his, qui causam examinarunt, Iulio Romano Episcopo, et si iudicaverit renovandum esse iudicium, renovetur, et det iudices. » Item in Conc. Ephes. I, cap. 16. vocatur Coelestinus Romanus Pontifex, « ordinarius successor et Vicarius B. Petri Apostolorum Principis. »

In Conc. Chalced. act. II. cum lecta esset epistola Leonis, omnes clamaverunt : « Petrus per Leonem locutus est. » Act. III, cum sententia fertur in Dioscorum, dicitur Leo Petri Apostoli praeditus dignitate Dioscorum deposuisse. Et in epistol. ad Leonem totum Concilium dicit, Leonem vocis Petri interpretem fuisse, id est, Petrum per Leonem locutum. Quae omnia aperte indicant, fuisse persuasissimum illis 639 Patribus, Leonem Episcopum Romanum Petri esse successorem.

In Conc. V, act. 1. ¹, Menas Patriarcha Concilii Praeses, sententiam ferens in Anthimum et alios haereticos : « Contempserunt, inquit, Romanam Ecclesiam, in qua successio est Apostolorum, quae sententiam contra ipsos protulit. » In Conc. VI, act. 8. subscribunt Episcopi epistolae Agathonis, variis modis. Inter alios quidam sic loquitur : « Suggestiones, inquit, directas a patre nostro Agathone sanctissimo Archiepiscopo Apostolicae, et principalis sedis antiquae Romae, tanquam a Spiritu sancto dictatas, per os sancti ac beatissimi Principis Apostolorum Petri, et digito ter beatissimi Papae Agathonis scriptas suscipio, et amplector. » Ex his quinque probatissimis Conciliis habemus plusquam 1200 antiquos Episcopos maiori ex parte Graecos, qui testantur, Romanum Pontificem Petro succedere.