De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Caput I: Proponitur quaestio : Quodnam sit optimum regimen?
Caput II: Probatur prima propositio , quod Monarchia simplex simplici Aristocratiae et Democratiae praestet.
Caput III: Quod Monarchia Aristocratiae et Democratiae admixta, utilior sit in hac vita, quam simplex Monarchia.
Caput IV: Quod circumstantiis seclusis, Monarchia simplex absolute et simpliciter excellat.
Caput V: Proponitur secunda quaestio : Debeatne Ecclesiasticum regimen esse Monarchicum.
Caput VI: Quod Ecclesiae gubernatio non sit Democratia.
Caput VII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen penes Principes saeculares.
Caput VIII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen praecipue penes Episcopos.
Caput IX: Quod regimen Ecclesiasticum praecipue Monarchicum esse debeat.
Caput X: Proponitur tertia quaestio, et probatur Petri Monarchia ex loco Evangelii, Matth. XVI.
Caput XI: Quid sit super petram aedificari Ecclesiam, Matth. XVI.
Caput XII: Quis sit ille, cui dicitur : Tibi dabo claves, Matth. XVI.
Caput XIII: Quid intelligatur per claves, Matth. XVI.
Caput XIV: Soli Petro esse a Christo dictum : Pasce oves meas, Io. XXI.
Caput XV: Quid significet Pasce Io. XXI.
Caput XVI: Quod illis verbis Io. XXI. Oves meas, universa Ecclesia significata sit.
Caput XVII: Explicatur prima praerogativa S. Petri ex mutatione nominis.
Caput XVIII: Explicatur secunda praerogativa ex modo quo ab Evangelistis Apostoli numerantur.
Caput XIX: Explicantur quatuor aliae praerogativae ex Evangelio S. Matthaei.
Caput XX: Explicantur tres aliae praerogativae ex Evangelio S. Lucae.
Caput XXI: Explicantur aliae duae ex Evangelio Sancti Ioannis.
Caput XXII: Explicantur aliae novem praerogativae ex Actis Apostolorum et epistola ad Galatas.
Caput XXIII: Proponuntur aliae praerogativae ex variis Auctoribus.
Caput XXIV: Tres ultimae praerogativae in medium adferuntur.
Caput XXV: Testimoniis Patrum Graecorum et Latinorum confirmatur primatus Petri.
Caput XXVI: Diluitur argumentum ex comparatione Petri cum Iacobo.
Caput XXVII: De comparatione Petri cum Paulo.
Caput XXVIII: Refellitur obiectio ex quindecim peccatis S. Petri a Magdeburgensibus concinnata.
Liber II: DE SUCCESSIONE ROMANORUM PONTIFICUM IN PRIMATU
Caput I: Proponitur quaestio : An B. Petrus Romae fuerit ibidemque Episcopus existens mortuus sit.
Constitutis iis, quae ad Petri primatum explicandum, et defendendum pertinebant, ad ea veniendum nobis est, quae ad primatum successorum eius pertinent. Quoniam autem ius successionis Pontificum Romanorum in eo fundatur, quod Petrus Romae Sedem suam iubente Domino collocaverit atque ibidem usque ad mortem sederit ; prima nascitur quaestio : « An Petrus Romae Episcopus fuerit, nec inde unquam Sedem suam alio transtulerit. »
Haeretici huius temporis plurimi in dubium revocant, id quod iam supra 1500 annos constantissime a toto Orbe terrarum creditum est, nimirum B. Petrum Episcopum Romanum fuisse, ac Romae per crucis martyrium spiritum Domino reddidisse : sed alii modestius, alii impudentius hoc argumentum tractant.
Primus quod sciam qui docuit, B. Petrum neque Episcopum fuisse Romae, neque Romam ipsam unquam vidisse, fuit Gulielmus quidam Ioannis Wiclefi praeceptor, ut Thomas Waldensis refert lib. II. doctr. Fid., art. I cap. 7. Hunc secutus est Udalricus Velenus Lutheranus, qui librum integrum de hac re edidit, in quo 18 persuasionibus (sic ipse eas vocat) demonstrasse se putat, Petrum nunquam fuisse Romae, et tam Petrum quam Paulum, non Romae, sed Hierosolymis esse occisos. Pro quo opere ad finem libri affirmat, se sine ullo dubio immarcescibilis coronae praemia a Deo percepturum. Et sane si mendacia coronantur a Deo splendidissimam coronam sine ulla dubitatione Velenus accipiet.
Illyricus quoque in lib cont. Prim. Papae : « Demonstratio, inquit, certa est, Petrum Romae non fuisse. » Ioannes Calvinus lib. IV Instit. cap. 6 § 15. postquam rem totam esse dubiam ostendit, ita concludit : « Tamen, inquit, propter scriptorum consensum, non pugno quin illic mortuus fuerit, sed Episcopum fuisse, praesertim longo tempore, persuaderi nequeo. » Similia habent Magdeburgenses, Cent. I. lib. II. cap. 10. col. 561.
Est autem observandum, quatuor esse quae in dubium revocantur. Primo, an Petrus fuerit Romae ? Secundo, an sit mortuus Romae ? Tertio, an fuerit Episcopus Romae ? Quarto, an Romanum Episcopatum semel susceptum nunquam mutaverit.
Ex his quatuor, solum postremum, et requiritur necessario, et sufficit ad Romani Pontificis primatum constituendum : quae causa fuit, cur Calvinus solum hoc quartum nullo modo admiserit, cum de caeteris tribus parum sollicitus esset ; nam illud primum neque requiri, neque sufficere planum est, cum multi veniant Romam, qui tamen Romani Pontifices nunquam evadunt, et multi Romani Pontifices nunquam fuerint Romae, ut Clemens V, Ioannes XXII, Benedictus XII, Clemens VI, Innocentius VI, qui in Galliis ordinati, ibidem semper manserunt.
Alterum item neque requiri, neque sufficere, testantur multi Romani Pontifices, qui extra Romam mortui sunt : nam Clemens I, obiit in Ponto, Pontianus in Sardinia, Ioannes I, Ravennae, Agapetus Constantinopoli, Innocentius IV Neapoli, Ioannes XX Viterbii, et alii in aliis locis. Idem testantur multo plures, qui quotidie moriuntur Romae, nec tamen Romani Pontifices sunt.
Tertium autem requiri, sed non sufficere, ex eo colligitur, quod Petrus Episcopus Antiocheni fuit et tamen quoniam sedem alio transtulit, nunquam deinceps locum primum Episcopi Antiocheni habuerint : igitur quartum solum et requiritur, et sufficit. Quia tamen omnia sunt vera, suis ac propriis argumentis singula demonstrabimus.