De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Caput I: Proponitur quaestio : Quodnam sit optimum regimen?
Caput II: Probatur prima propositio , quod Monarchia simplex simplici Aristocratiae et Democratiae praestet.
Caput III: Quod Monarchia Aristocratiae et Democratiae admixta, utilior sit in hac vita, quam simplex Monarchia.
Caput IV: Quod circumstantiis seclusis, Monarchia simplex absolute et simpliciter excellat.
Caput V: Proponitur secunda quaestio : Debeatne Ecclesiasticum regimen esse Monarchicum.
Caput VI: Quod Ecclesiae gubernatio non sit Democratia.
Caput VII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen penes Principes saeculares.
Caput VIII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen praecipue penes Episcopos.
Caput IX: Quod regimen Ecclesiasticum praecipue Monarchicum esse debeat.
Caput X: Proponitur tertia quaestio, et probatur Petri Monarchia ex loco Evangelii, Matth. XVI.
Caput XI: Quid sit super petram aedificari Ecclesiam, Matth. XVI.
Caput XII: Quis sit ille, cui dicitur : Tibi dabo claves, Matth. XVI.
Caput XIII: Quid intelligatur per claves, Matth. XVI.
Caput XIV: Soli Petro esse a Christo dictum : Pasce oves meas, Io. XXI.
Caput XV: Quid significet Pasce Io. XXI.
Caput XVI: Quod illis verbis Io. XXI. Oves meas, universa Ecclesia significata sit.
Caput XVII: Explicatur prima praerogativa S. Petri ex mutatione nominis.
Caput XVIII: Explicatur secunda praerogativa ex modo quo ab Evangelistis Apostoli numerantur.
Altera Petri praerogativa est, quod cum ab Evangelistis nominantur Apostoli, vel omnes vel aliqui, semper primo loco ponitur Petrus. Matth. X : Duodecim autem Apostolorum nomina sunt haec : primus Simon, qui dicitur Petrus etc. 1. Similiter legimus Marc. III, Luc. VI, Act. I. Quod autem hoc non sit factum, quia Petrus fuerit primus a Christo vocatus, certum est : nam Andream Dominus primum vocavit, ut Ioannes testatur cap. I.
Sed occurrunt Magdeburgenses qui Cent. I, lib. II, cap. 7, col. 524. dicunt, Petrum vocari primum, vel propter insignia sua dona, vel propter aetatem, quia nimirum erat omnibus senior, non quia esset Caput aliorum : capite autem 10, col 561. scribunt, casu factum esse, ut Petrus primus in Catalogo poneretur ; debuit enim aliquis primo loco numerari, casu autem Petrus occurrit.
Sed nulla harum rationum aliquid valet. Non prima, nam vel loquuntur de insignibus donis, quae Petrus habuit in ordine ad Ecclesiam, ut quod accepit singulariter claves, quod factus est fundamentum Ecclesiae ; quod constitutus est Pastor omnium ovium Christi etc. et tunc pro nobis loquuntur : vel loquuntur de donis personalibus et propriis, id est, de Virtutibus eius ; et tunc falsum est quod dicunt : nam Evangelista non facile scire potuit, nec iudicare ausus fuisset, qui esset inter Apostolos optimus, praesertim cum sciret, Ioannem fuisse virginem, Petrum coniugatum, et Ioannem eumdem ita diligi videret a Domino, ut vocaretur : Discipulus quem diligebat Iesus. Nec ignoraret, Iacobum minorem tanta sanctitate praeditum, ut iustus, et frater Domini ab omnibus diceretur.
Quod vero de aetate dicunt, pugnat cum Veterum traditione. Nam Epiphanius haeres. 51. quae est Alogorum : « Occursus, inquit, Andreae primus contigit, cum esset Petrus minor tempore aetatis. » Hieronymus quidem lib. I in Iovin. dicit Ioannem non fuisse electum in Caput aliorum, quia erat pene puer : at Petrum fuisse omnibus seniorem, non dicit. Adde, quod Magdeburgenses Cent. I. lib. II., cap. 10. in vita Andreae, probabile esse dicunt, Andream seniorem Petro fuisse.
Quod etiam non sit factum casu, quia nimirum debuit unus primus in Catalogo poni, et casu occurrit Petrus : sed quod sit positus Petrus primus ratione dignitatis, patet ex duobus. Primum ex modo enumerandi, nam Petrum nominatim Matthaeus vocat primum, deinde caeteros non vocat unum secundum, alium tertium etc. sed sine ulla observatione ordinis nominat.
Itaque inter Petrum et caeteros ordinem esse Matthaeus docet, quia Petrus superior est, caeteri inferiores : at inter alios nullum statuit ordinem, quia sunt omnes aequales, ut recte annotavit Albertus Magnus in Comment. huius loci, et ex hoc nomine primus deducunt Patres primatum, quam vocem tantopere oderunt haeretici. Nam ut a Principe Principatus, a Consule Consulatus, sic a primo fit primatus. Hinc Ambrosius in II. Corinth. XII. : « Prior secutus est Andreas Salvatorem quam Petrus, et tamen primatum non accepit Andreas, sed Petrus. » Et Augustinus tract. ult. in Io, « Petrus, inquit, propter Apostolatus sui primatum etc. » Certe autem primatus non dicitur de eo, qui casu scriptus est primus in Catalogo, sed qui iure, et merito scribitur primus, propter gradum et auctoritatem suam.
Secundo idem colligitur ex eo, quod ordo aliorum plerumque mutatur : Petrus autem semper ponitur primo loco. Nam Matth. X, post Petrum ponitur Andreas, Marc. III. post Petrum est Iacobus, Luc. VI. post Petrum numeratur quidem Andreas, sed mutatur ordo caeterorum : nam Matthaeus anteposuit sibi Thomam, et Simonem Zelotem anteposuit Thaddaeo : Lucas autem anteponit Matthaeum Thomae, et Thaddaeum Simoni. Actor. I post Petrum ponitur Ioannes, et in caeteris etiam magna mutatio invenitur.
Pari ratione ubi nominantur duo vel plures semper ponitur primus Petrus. Marc V et Luc. VII. Non permisit intrare secum quemquam nisi Petrum, et Iacobum et Ioannem. Luc XXII. Misit Petrum et Ioannem. Matth. XVII. Assumpsit Petrum, Iacobum et Ioannem. Marc. XIII. Interrogabant eum Petrus, Iacobus, Ioannes, et Andreas. Io. ult. Erant simul Simon Petrus, et Thomas, et Nathanael, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis eius duo 2. Vide ubique Petrum esse primum, quod sine dubio casu factum esse non potest.
Unus tantum est locus ubi Petrus non nominatur primo loco, nimirum, Galat. II, ubi dicitur Iacobus, Cephas, et Ioannes. Sed non est certum, an Paulus sic dixerit : nam Ambrosius, Augustinus, et Hieronymus in hunc locum, et in textu, et in Commentario legunt Petrus, Iacobus, et Ioannes, et Chrysostomus in Commentario huius loci : « Petrus, inquit, Iacobus et Ioannes, » indicans se ita legisse, et sic credibile est Paulum esse locutum.
Si vero admittamus debere legi, Iacobus, Petrus, et Ioannes ; dicendum erit, vel cum B. Anselmo et B. Thoma in hunc locum, hoc factum esse, quia Iacobus erat Episcopus Hierosolymorum, ubi tunc erant Apostoli de quibus Paulus loquitur, vel Paulum hoc loco nullum ordinem servasse.
Nam quod alioqui intelligeret Paulus maiorem esse Petrum Iacobo, patet ex illa ipsa epist. ad Gal. cap. I. ubi dicit : Deinde post annos tres, veni Hierosolymam videre Petrum 3. Non dicit veni videre Iacobum, etiamsi ipse quoque esset Hierosolymis : et I. Cor. I : Unusquisque, inquit, dicit ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego Christi. 4 Ubi aperte progreditur ascendendo, et Petrum proximum sub Christo constituit.
Neque vero Petrus solum primo loco ponitur, et primus vocatur, sed etiam passim in Scripturis describitur, ut Paterfamilias, ut Dux, et Princeps reliquorum. Nam quemadmodum Apocal. XII dicitur Diabolus et Angeli eius ; Michael et Angeli eius, id est, dux et milites eius : ita dicitur Marc. I, Et prosecutus est eum Simon, et qui cum eo erant. Luc. VIII. Dixit Petrus, et qui cum illo erant. Luc. IX. Petrus vero, et qui cum illo erant. Marc. XVI. Dicite discipulis eius, et Petro. Act. II. Stans Petrus cum undecim. Ibidem : Dixerunt ad Petrum et ad reliquos Apostolos. Act. V. Petrus et Apostoli dixerunt. I. Corinth. IX. Numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi sicut caeteri Apostoli, et fratres Domini, et Cephas. 5 An, quaeso, Cephas non erat discipulus ? non erat Apostolus ? cur ergo dicitur Petrus et Apostoli ? discipulis et Petro ? Apostoli, et Cephas ? nisi quia Petrus Princeps, et Caput aliorum erat.
Quocirca B. Ignatius in epist. ad Smyrnens. dicit, Christum post resurrectionem venisse ad eos qui circa Petrum erant. Ad eamdem praerogativam pertinet quod Petrus fere semper loquitur nomine omnium, ut Matth. XIX. Ecce nos reliquimus omnia etc. Luc. XII. Ad nos dicis hanc parabolam, an ad omnes ? Io. VI. Domine ad quem ibimus. 6 In quem locum Cyrillus ita scribit : « Per unum qui praeerat, omnes respondent. » Hinc etiam Chrysostomus hom. 55. in Matth. Petrum vocat os Apostolorum.