De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Persuasio tertia talis est. Petrus non potuit venire Romam usque ad annum 9 Claudii, ut supra probatum est, sed neque postea venire potuit : nam Claudius, qui iussit Iudaeos ex urbe pelli, sine dubio iussit etiam in urbem non recipi ; igitur nunquam venit.

Sed iam ostendimus, Petrum anno 9 Claudii non venisse Romam, sed discessisse Roma, et postea tempore Neronis rediisse : quod enim tempore Neronis potuerint Romae esse Iudaei, patet ex Act. ult. ubi Paulus Romae Iudaeis praedicat.

Persuasio Quarta. Quando Paulus reprehendit Petrum Antiochiae, Gal. II, erat peractum Concilium Hierosolymitanum ; et tamen adhuc Petrus non iverat Romam. Respondeo : iverat et redierat.

Persuasio quinta. Paulus scribens ad Romanos, multos iubet salutari, cap. ult. Petri autem ne meminit quidem. Atque haec non solum Veleno persuasio, sed etiam Illyrico demonstratio est, Petrum Romae nunquam fuisse.

Respondeo in primis : argumentum hoc nihil concludere, nam alioqui sequeretur, Ioannem non fuisse Episcopum Ephesi, neque Iacobum Hierosolymis, quia Paulus scribens ad Ephesios et ad Hebraeos, non meminit Ioannis et Iacobi. Deinde dico : Paulum non iussisse Petrum salutari, quia scripsit epistolam eo tempore, quo Petrus redierat Roma, et versabatur in Syria : nam Paulus scripsit epistolam ex itinere, quo proficiscebatur Hierusalem, ubi et comprehensus fuit : sic enim scribit ipse Rom. XV. Et nunc, inquit, proficiscor in Hierusalem, ministrare Sanctis : probaverunt enim Achaia et Macedonia collationem aliquam facere in pauperes sanctos, qui sunt in Hierusalem. Et Act. XXIV. idem Paulus, cum causam diceret ad tribunal Felicis Syriae Praesidis, ait : Eleemosynas factus in gentem meam veni, et oblationes et vota. ¹

Porro haec Pauli captivitas contigit medio tempore inter Concilium Hierosolymitanum et obitum Claudii. Siquidem post Concilium illud, Paulus adiit Macedoniam et Achaiam, ubi antea nunquam fuerat, ut patet ex Act. cap. XVI. pervenit autem in Hierusalem Felice Praeside, qui praefuit Syriae usque ad mortem Claudii, et initium Neronis, ut Iosephus testatur lib. XX. Antiq. cap. 9 et 13. Ex quo sequitur, epistolam ad Romanos scriptam esse circiter 11, aut 12 annum Claudii, quo tempore S. Petrus Roma redierat, et Syriae regiones iterum peragrabat, et visitabat. Quid igitur mirum, si Paulus ad Romanos scribens non salutat Petrum, quem eo tempore constat Romae non fuisse.

Persuasio Sexta. Ambrosius in cap. XVI. ad Rom. dicit, Narcissum, quem Paulus iubet salutari, fuisse Romanum presbyterum : at presbyter et Episcopus idem sunt apud Paulum ; igitur iste Narcissus erat Episcopus Romanus ; proinde non fuit Petrus Romanorum Episcopus primus.

Respondeo : Narcissum presbyterum fortasse Romanum fuisse, Episcopum sine dubio non fuisse : siquidem Irenaeus, Eusebius, Optatus, Epiphanius, Hieronymus, Augustinus, et caeteri, qui Catalogum Romanorum Pontificum scripserunt, nullam huius Narcissi mentionem fecerunt. Nec his repugnat Ambrosii auctoritas : nam Ambrosius idem in cap. 3. I. ad Tim. Omnis « Episcopus, inquit, Presbyter est, non tamen omnis presbyter Episcopus. » Et Cornelius apud Eusebium lib. VI. hist. cap. 33. dicit, Romae unum fuisse Episcopum, quadraginta autem et sex presbyteros.

Persuasio septima. Paulus cum Petro foedus percussit, ut ille Iudaeorum, ipse Gentium esset Apostolus, Gal. II quomodo ergo verisimile est, Petrum tam cito pacti immorem alienam provinciam invasisse, id est, Romam ivisset quae mater gentilitatis erat ?

Si dicas : Petrum Romae praedicavisse Iudaeis qui ibi erant. Contra : nam illi, veniente Paulo, et praedicare incipiente mirantur doctrinae novitatem, ut cognosci potest ex illis verbis Iudaeorum, Act. ult : Notum, inquit, est nobis de secta hac, quia ubique ei contradicitur, rogamus autem audire quae sentis. Et infra : Quidam, inquit, credebant his quae dicebantur, quidem vero non credebant, cumque invicem non essent consentientes discedebant².

Respondeo : foedus inter Petrum et Paulum non fuisse, ut Petrus tantum Iudaeis, aut in Iudaea tantum ; Paulus autem Gentibus aut extra Iudaeam tantum praedicaret : sed ut Petrus praedicaret omnibus, et ubicumque vellet, sed principaliter Iudaeis : Paulus omnibus, et ubicumque vellet, sed principaliter Gentilibus : alioqui Paulus diceretur invasisse alienam provinciam, quando Romam veniens, mox Iudaeis praedicare coepit, ut patet Act. ult. et Petrus non solum Romam venire non debuisset, sed nec Antiochiam, aut in Asiam, Galatiam, Pontum, Cappadociam, Bythiniam, ad quae loca tantum eum ivisse Velenus fatetur.

Falsum autem est quod Velenus dicit, Iudaeos Romae miratos doctrinae novitatem, quando Paulus praedicavit eis Christum, quasi nemo antea tale aliquid praedicasset. Nam si Romae nullus praedicaverat Iudaeis antequam Paulus eo veniret : quis eos Iudaeos Romanos converterat, ad quos ipse epistolam scripsit ? Constat enim epistolam illam partim scriptam ad Gentiles, et partim ad Iudaeos ad Fidem Christi conversos : nam ideo primis quatuor capitibus disputat de iustificatione ex Fide sine operibus Legis contra superbiam Iudaeorum, qui suis meritis tribuebant adventum Messiae. Et cap XIV. agit de illis, qui adhuc iudaizabant abstinentes a quibusdam cibis secundum Legem immundis. Et cap. XVI. salutat multos, quos constat Christianos ex Iudaeis fuisse.

Dicet aliquis fortasse ; si epistola ad Romanos, vivente Claudio, qui Iudaeos expulerat ex urbe, scripta est ; qui sunt isti Iudaei, quos Romae Paulus salutari iubet ? Non enim credibile est, Claudio vivente, Iudaeos ad urbem redire potuisse.

Respondeo : non modo credibile esse, paulo post eam expulsionem Iudaeos redire potuisse, sed sine ullo dubio rediisse : nam Paulus Act. XVIII. invenit Corinthi Aquilam et Priscillam Iudaeos, qui nuper ex urbe venerant pulsi a Claudio : deinde cum haesisset in Achaia annum unum et sex menses, et in Asia annos duos, Act. XVIII et XIX. iter coepit versus Hierusalem, atque in eo itinere scripsit ad Romanos, et salutari iussit Aquilam et Priscillam, qui iam Romam reversi fuerant.

Ad illa ergo verba Iudaeorum : Rogamus a te audire quae sentis etc. ³ dico : ea verba non esse omnium Iudaeorum qui Romae erant sed tantum eorum qui ad Fidem Christi adhuc conversi non fuerant, praeter quos multi alii Romae vivebant, quos Petrus converterat. Neque verbis illis significatur, eos nunquam audivisse praedicationem Christi sed non fuisse adhuc persuasos : et ideo voluisse adhuc Paulum audire, et cum ab eo efficacissime convincerentur, partem eorum fuisse persuasos ut crederent, partem in sua obstinatione mansisse.