De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Veniamus ad testimonia veterum Patrum, qui summi Pontifices non fuerunt. Calvinus et Illyricus tres tantum nobis obiiciunt, Cyprianum, Hieronymum, et Bernardum, de quibus dicemus suo loco. Nam autem pro tribus fere triginta illis obiiciemus.

Primus igitur sit : B. Ignatius, qui epist. ad Rom. inscribit : « Ignatius Ecclesiae sanctificatae, quae praesidet in regione Romanorum. » Cur dicitur Ecclesia praesidens, nisi quia Caput est omnium aliarum ?

Secundus. B. Irenaeus lib. III. cap. 3. « Maximae, inquit, antiquissimae et omnibus cognitae, a gloriosissimis duobus Apostolis Petro et Paulo Romae fundatae et constitutae Ecclesiae, eam quam habet ab Apostolis traditionem, et annuntiatam omnibus fidem per successiones Episcoporum pervenientem usque ad nos, indicantes, confundimus eos, qui quoquo modo vel per sui placentiam malam, vel vanam gloriam, vel per caecitatem, et malam scientiam, praeterquam oportet, colligunt. Ad hanc enim Ecclesiam propter potentiorem principalitatem, necesse est omnem convenire Ecclesiam, hoc est, eos, qui sunt undique fideles, in qua semper ab his, qui sunt undique, conservata est ea, quae ab Apostolis est, traditio. »

Nota illud Necesse est : et illud Omnem convenire Ecclesiam. Et illud : Propter potentiorem principalitatem : et illud : In qua semper ab omnibus conservata est Apostolica traditio.

Nam Irenaeus probat, posse non confundere omnes haereticos ex doctrina Romanae Ecclesiae, quia necesse est ad hanc Ecclesiam omnes convenire, et ab ipsa tanquam a Capite et fonte pendere ; et proinde necesse est, eius doctrinam esse Apostolicam et veram. Quod autem necessarium sit omnibus Christianis pendere a Romana Ecclesia probat.

Primo a priori, quia datus est huic Ecclesiae principatus.

Secundo a posteriori, quia hactenus semper omnes conservarunt Fidem in hac Ecclesia, id est, in unione et adhaesione ad hanc Ecclesiam, ut ad Caput et matrem.

Tertius. Epiphanius haeres. 68. quae est Meletian. : « Ursacius, inquit, et Valens poenitentiam agentes, una cum libellis profecti sunt ad beatum Iulium Romanum Episcopum pro ratione reddenda de suo errore ac delicto. » Certe isti Episcopi erant : cur igitur a Romano Pontifice veniam petebant, si non est Romanus Pontifex etiam Episcoporum iudex et Caput ?

Quartus. Athanasius in II. Apolog. eosdem Episcopos a B. Iulio veniam delicti petivisse testatur. Et in epist. ad Felic. Papam : « Ob id vos, praedeccessoresque vestros, Apostolicos videlicet Praesules, in summitatis arce constituit, omniumque Ecclesiarum curam habere praecepit, ut nobis succurratis etc. » Denique in lib. de sent. Dionys. Alexand. Episc. : « Quidam, inquit, ex Ecclesia recte quidem sentientes, sed ignari eius causae, cur ita ab eo scriptum esset, Romam ascenderunt, ibique eum apud Dionysium Romanum Praesulem accusaverunt. »

Cur, quaeso, Dionysius Alexandrinus Patriarcha a bonis viris accusatur apud Romanum Pontificem, nisi quia sciebant, Romanum Pontificem communem esse omnium iudicem ?

Quintus. Basilius in epist. 52. ad Athanas. : « Visum est, inquit, consentaneum scribere ad Episcopum Romanum, ut videat res nostras, et iudicii sui decretum interponat. Ut quia difficile est, aliquos inde de Concilii sententia mitti, ipsi auctoritatem rei tribuat delectis viris, qui laborem quidem itineris perferre possint, lenitate vero ac facilitate morum, tum commoda et prudenti oratione eos, qui a recta via deflexerunt, monere, quique acta Ariminensis Concilii secum ferant, ad ea rescindenda, quae illic violente acta sunt etc. » Hic Basilius tribuit Romano Episcopo auctoritatem visitandi Ecclesias Orientis, et ex auctoritate decreta faciendi, ac rescindendi Concilia generalia, quale erat Ariminense.

Sextus. S. Gregorius Nazianzenus in carm. de vita sua, dicit, Romanam Ecclesiam semper conservasse veram de Deo sententiam, ut decet Urbem, quae toti Orbi praesidet. Nec loquitur de Imperio temporali : nam eo tempore Imperii Romani sedes Constantinopoli erat, non Romae.

Septimus. S. Ioannes Chrysostomus in epist. 1. ad Innoc. Papam : « Obsecro, inquit, ut scribas, quod haec tam inique facta non habeant robur, illi autem, qui inique egerunt, poenae Ecclesiasticarum legum subiaceant etc. » Deposuerat Chrysostomum ab Episcopatu Constantinopolitano Theophilus Episcopus Alexandrinus in Concilio multorum Episcoporum : Chrysostomus ad Romanum Pontificem scribit, ut ipse sua auctoritate decernat, irritam esse sententiam Theophili, et Theophilum ipsum puniat. Agnoscit ergo Chrysostomus Innocentium Papam, ut summum iudicem etiam Graecorum. Item in epist. 2. ad eundem : « Perpetuas, inquit, vobis gratias agimus, quod paternam erga nos benevolentiam declarastis etc. »

Agnoscit Chrysostomus Innocentium ut patrem, cum tamen ipse senior Innocentio esset, et Episcopus regiae urbis. Denique, in ead. epist. petit ab Innocentio, ne inimicos suos excommunicet, tametsi illi hoc mereantur : « Vestram, inquit, oro vigilantiam, ut licet omnia tumultibus impleverint, si tamen curari morbo voluerint, ne affligantur, neque e coetu eiiciantur. »

Octavus. S. Cyrillus epist. 10. ad Nestor., et epist. 11. ad Cler. et pop. Constantinop. scribit, Nestorium nisi intra terminum a Caelestino Papa Romano praescriptum haereses suas revocet, ab omnibus ut excommunicatum et depositum debere vitari. Et in epist. 18. ad Caelestin., quem in inscriptione sanctissimum Patrem appellat, petit ab eo : num velit cum Nestorio ad tempus adhuc communicari, an vero deinceps ab omnibus vitari. Quae omnia satis declarant, quo loco Romanum Pontificem S. Cyrillus habuerit, cum in damnatione ac depositione Nestorii, nihil se aliud quam executorem, et ministrum Romani Pontificis exhibuerit. Et in lib. Thes. « Petro, inquit, omnes iure divino caput inclinant, et primates mundi tanquam ipsi Domino Iesu obediunt. « Item. » Debemus nos, ut qui membra sumus, capiti nostro Romano Pontifici, et Apostolicae sedi adhaerere etc. »

Quae verba non habentur in lib. Thesau. qui nunc exstant, sed citantur a B. Thoma in Opusc. cont. Graec., et a Gennadio Scholario Graeco auctore in lib. de Prim. Rom. Pontif. Constat autem multos libros Thesauri periisse ; nam citatur in VI Synodo, act. 10. lib. XXXII Thes. Cyrilli, cum non exstent hoc tempore libri, nisi quatuordecim. Praeterea Andreas Colossensis Episcopus, in Concilio Florentino sess. 7. affirmavit, in Thesauris Cyrilli mirifice praedicari Romani Pontificis auctoritatem, nec ullus Graecorum contradixit.

Nonus. Theodoretus in epist. ad Leonem Papam : « Ego, inquit, Apostolicae vestrae sedis expecto sententiam, et supplico et obsecro vestram sanctitatem, ut mihi opem ferat iustum vestrum et rectum appellanti iudicium, et iubeat ad vos accurrere, et ostendere meam doctrinam vestigia Apostolica sequentem. » Hic Episcopus Asianus erat, et 800 Ecclesiis praeerat, ut ipse ibidem dicit, et tamen Romanum Pontificem supremum iudicem suum agnoscit. Idem in epist. ad Renat. Presbyt. Rom. : « Spoliarunt, inquit, me sacerdotio, eieceruntque ex civitatibus, neque aetatem in religione exactam, neque canitiem reveriti. Quamobrem te precor, ut sanctissimo Archiepiscopo Leoni persuadeas, ut Apostolica utatur auctoritate, iubeatque ad vestrum Concilium adire. Tenet enim sancta ista sedes gubernacula regendarum cuncti orbis Ecclesiarum. »

Decimus. Sozomenus lib. III, cap. 7 : « Cum propter sedis propriae dignitatem cura omnium ad ipsum spectaret, singulis Ecclesiam suam restituit. » Loquitur de Iulio I, qui reddidit Episcopatum Athanasio Alexandrino, et Paulo Constantinopolitano.

Undecimus. Acatius in epist. ad Simplic. Papam, quae habetur tom. II Concilior. : « Sollicitudinem, inquit, omnium Ecclesiarum, secundum Apostolum circumferentes, nos indesinenter hortamini, quamvis sponte vigilantes ac praecurrentes. »

Duodecimus. Episcopus Patarensis, de quo sic scribit Liberatus in Breviar. cap. 22 : « Sylverio, inquit, veniente Pataram venerabilis Episcopus civitatis ipsius venit ad Imperatorem, et iudicium Dei contestatus est de tantae sedis Episcopi expulsione, multos esse dicens in hoc Mundo Reges, et non esse unum, sicut ille Papa est super Ecclesiam mundi totius, a sua sede expulsus. »

Decimustertius. Iustinianus senior Augustus in epist. ad Ioan. II, quae habetur in Cod. in 1. tit. : « Nec enim, inquit, patimur quidquam, quod ad Ecclesiarum statum pertinet, quod non etiam vestrae innotescat sanctitati, quae caput est omnium sanctarum Ecclesiarum. »