De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice

Tertia praerogativa est Matth. XIV. ubi solus Petrus una cum Domino ambulat super aquas. De qua praerogativa sic loquitur S. Bernardus lib. II. de Consider : « Instar Domini, inquit, gradiens super aquas, unicum se Christi Vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praesse deberet : siquidem aquae multae, populi multi. » Simile est quod narratur Io. XXI. ubi caeteris discipulis in navicula venientibus ad Dominum, qui in littore exspectabat, Petrus se misit in mare et natando venit. De quo B. Bernardus ibidem : « Quid istud ? nempe signum singularis Pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quisque suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum ; mare enim saeculum est, naves Ecclesiae.

Quarta praerogativa est, illa peculiaris revelatio facta soli Petro Matth. XVI. insigne enim privilegium est, quod Petrus primus omnium Apostolorum a Deo edoctus cognoverit summa mysteria nostrae Fidei, distinctionem videlicet personarum in Deo, et Incarnationem. Nam etsi antea non raro Christus vocatus fuerat Filius Dei, ut Matth. XIV. cum dixerunt discipuli : Vere filius Dei es : et Io. I. cum dixit Nathanael ; Tu es Filius Dei, ¹ tamen isti vocabant Filium Dei Christum eo modo quo omnes Sancti dicuntur Filii Dei. At Petrus intellexit, Christum esse Filium Dei verum, ac naturalem : quod patet cum ex textu Graeco, ubi omnia exprimuntur cum articulis emphasim habentibus σὺ εἶς ὁ χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ζῶντος : tum ex magnifica Christi approbatione, cum ait : Beatus es Simon Bar-Iona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est : ² tum etiam ex veterum Patrum testimoniis.

Nam Hilarius in Psal. CXXXI vocat Petrum primum Filii Dei confessorem, et lib. VI de Trin. dicit, eum locutum esse, quod vox humana nondum protulerat. Et in cap. XVI Matthaei. dicit, Petrum dignum factum, qui quod in Christo Dei est, primus cognosceret. Athanasius serm. 4. con. Arian. dicit, Petrum omnium primum cognovisse Christi divinitatem, deinde autem alios omnes discipulos. Similia habent Chrysostomus in cap. XVI Matth. Cyrillus lib. XII in Io. cap. 64. Augustinus ser. 124. de tempore, et Leo ser. 2. de natali Petri et Pauli.

Quinta praerogativa est Matth. XVI, ubi dicitur : Et portae inferi non praevalebunt adversus eam ³. Quo verbo non solum promittitur perpetua stabilitas Ecclesiae universae, sed etiam petrae supra quam fundatur Ecclesia, ut notat Origenes hoc loco. Itaque speciali privilegio promissum est Petro, Sedem eius nunquam esse ruituram : quam promissionem si habuissent Apostoli caeteri, adhuc staret sedes Iacobi Hierosolymis, Ioannis Ephesi ; Matthaei in Aethiopia, Andreae in Scythia ; caeterum illae omnes paulatim manus dederunt portis inferorum. Hinc Augustinus in Psal. cont. partem Donati : « Numerate, inquit, sacerdotes vel ab ipsa Sede Petri, ipsa est petra, quam non vincunt superbae inferorum portae. »

Sexta est Matth. XVII, ubi Dominus iubet solvi tributum pro se et Petro : Da, inquit, illis pro me et te ⁴. Ex quibus verbis collegisse Apostolos, Petrum omnibus aliis esse praelatum, scribunt Origenes, Chrysostomus et Hieronymus in cap. XVI Matth. et praeterea Chrysostomus diserte asserit hoc loco, Petrum omnibus aliis antepositum, tantoque honore affectum, ut noluerit ipse hoc de se scribi a discipulo suo Marco. Marcus enim in Evangelio suo diligenter scribit Petri negationem : quae autem ad Petri gloriam maxime faciebant, aut omisit, aut brevissime perstrinxit ; cuius rei non alia potest reddi causa, nisi quia sic Petrus voluit.

Auctor denique quaestionum veteris et novi Testamenti, quae habentur in operibus Augustini, quaest. 75. dicit, Christum solvisse duo didrachma, unum pro se, et alterum pro Petro, quia sicut in Christo, ita et in Petro omnes continebantur : « Ipsum enim constituit, inquit, esse Caput eorum, ut Pastor esset gregis Dominici. »

At Hieronymus in cap. XVIII Matth. posteaquam dixerat, Apostolos ex solutione didrachmi collegisse, Petrum Principem omnium futurum, subiungit continuo : Dominus « causam erroris intelligens, vult desiderium gloriae humilitatis contentione sanare. » Errabant igitur Apostoli, existimantes Petrum fore Caput.

Respondeo : errasse quidem Apostolos, non tamen in eo quod Petrum Principem futurum suspicabantur, sed quia temporalem principatum somniabant : nec enim aliud eo tempore sibi promitti censebant, cum tamen multa de Christi regno audirent. Hunc errorem Dominus saepe correxit, monens praefectos Ecclesiae non fore similes Regibus Gentium, et ut se ad persecutiones et mortem in hoc Mundo, non ad honorem et gloriam praepararent.