De Controversiis, Tertia Controversia Generalis: De Summo Pontifice
Robert Bellarmine (1542–1621)
✦ This work is being completed — add a section.
Liber I: QUI EST DE ROMANI PONTIFICIS ECCLESIASTICA MONARCHIA
Caput I: Proponitur quaestio : Quodnam sit optimum regimen?
Caput II: Probatur prima propositio , quod Monarchia simplex simplici Aristocratiae et Democratiae praestet.
Caput III: Quod Monarchia Aristocratiae et Democratiae admixta, utilior sit in hac vita, quam simplex Monarchia.
Caput IV: Quod circumstantiis seclusis, Monarchia simplex absolute et simpliciter excellat.
Caput V: Proponitur secunda quaestio : Debeatne Ecclesiasticum regimen esse Monarchicum.
Caput VI: Quod Ecclesiae gubernatio non sit Democratia.
Caput VII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen penes Principes saeculares.
Caput VIII: Quod non sit Ecclesiasticum regimen praecipue penes Episcopos.
Caput IX: Quod regimen Ecclesiasticum praecipue Monarchicum esse debeat.
Caput X: Proponitur tertia quaestio, et probatur Petri Monarchia ex loco Evangelii, Matth. XVI.
Caput XI: Quid sit super petram aedificari Ecclesiam, Matth. XVI.
Caput XII: Quis sit ille, cui dicitur : Tibi dabo claves, Matth. XVI.
Caput XIII: Quid intelligatur per claves, Matth. XVI.
Caput XIV: Soli Petro esse a Christo dictum : Pasce oves meas, Io. XXI.
Caput XV: Quid significet Pasce Io. XXI.
Caput XVI: Quod illis verbis Io. XXI. Oves meas, universa Ecclesia significata sit.
Caput XVII: Explicatur prima praerogativa S. Petri ex mutatione nominis.
Caput XVIII: Explicatur secunda praerogativa ex modo quo ab Evangelistis Apostoli numerantur.
Caput XIX: Explicantur quatuor aliae praerogativae ex Evangelio S. Matthaei.
Caput XX: Explicantur tres aliae praerogativae ex Evangelio S. Lucae.
Septima praerogativa sumitur ex cap. V Luc. et Io XXI, in quibus locis explicantur duo miracula Christi edita in piscatione Petri. Quorum primum manifeste designat, ut monet S. Augustinus tract. 122. in Io. Ecclesiam militantem : secundum Ecclesiam triumphantem ; nam idcirco primum factum est ante resurrectionem Christi, secundum post resurrectionem.
Item in primo retia non iaciuntur in dexteram partem tantum, nec in sinistram tantum, ne solos bonos aut solos malos ad Ecclesiam venire credamus, sed indifferenter dicitur : Laxate retia in capturam : at in secundo tantum in dexteram partem navigii iaciuntur retia, quia soli boni colligentur ad vitam aeternam.
Praeterea in primo rumpebatur rete, et navis pene mergebatur, quod significat schismata et haereses et scandala, quae Ecclesiam fluctuare cogunt : at in secundo non est ruptum rete, ut ipse Evangelista admonuit, quasi respiciens ad illam piscationem priorem, in qua retia rumpebantur, nec navis fluctuavit, quia in alia vita nulla erunt schismata, nec scandala.
Ad haec : in primo sine ullo numero comprehenduntur pisces, ut impleretur quod scriptum est Psal. XXXIX : Annuntiavi, et locutus sum, et multiplicati sunt super numerum 1 : at in secundo nulli fuerunt super numerum, sed certus numerus 153, nulli enim praeter numerum electorum colligentur ad regnum.
Denique, in primo pisces introducuntur in navem adhuc fluctuantem : in secundo trahuntur ad littus, quod propter stabilitatem vitam immortalem, et beatam designat.
Iam ergo insignis praerogativa Petri est, quod in utraque navi et piscatione, quae apertissime totius Ecclesiae statum significant, semper Petrus Princeps invenitur. Nam Luc. V, cum vidisset Dominus plures naviculas, intravit in unam, quae erat Simonis 2, et ex ea docebat, ut intelligeremus, in ea tantum Ecclesia esse, et docere Christum, cuius gubernator est Petrus.
Ambrosius serm. 11. : « Hanc, inquit, solam Ecclesiae navem ascendit Dominus, in qua Petrus magister est constitutus. » Ibidem soli Petro dicitur : Duc in altum, et laxate retia in capturam : ubi Petrus iubetur tanquam summus nauclerus, et piscator ducere alios ad piscandum. Ibidem Dominus dicit: Noli timere, ex hoc enim homines eris capiens. Sic etiam Io. XXI Petrus dicit : Vado piscari, dicuntque ei alii, venimus et nos tecum. Ibidem : Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram 3. Quid vero significatur aliud his figuris, quam Petrum esse, qui homines de Mundo ad Fidem et Ecclesiam militantem adducit, et qui eos regens atque gubernans ad Ecclesiam triumphantem perducit ?
Octava est Luc. XXII, ubi Dominus ait : Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum ; ego autem rogavi pro te, ut non deficiat Fides tua. Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos 4. Quibus verbis clarissime Dominus ostendit, Petrum fore Principem, et Caput fratrum suorum : sic enim exponunt Graeci, et Latini. Theophylactus in hunc locum : « Quia te habeo, inquit, ut Principem discipulorum, postquam negato me fleveris, confirma caeteros : hoc enim te decet, qui post me Ecclesiae petra es, et fundamentum. » Leo serm. 3. de annivers. assump. suae ad Pontif. « Pro Fide Petri, inquit, proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus, si mens Principis victa non fuerit. »
Nona est, quod Christus resurgens primum omnium ex Apostolis Petro se videndum praebuerit. Colligitur id ex illis verbis Luc. XXIV : Surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni 5 : ubi notat Ambrosius, Simoni omnium primo Christum apparuisse ex viris ; nam ante Mariae Magdalenae apparuerat, ut scribit Marc. cap. ult. Colligitur hoc idem et quidem apertissime ex verbis S. Pauli, I. Corin. XV : Tradidi, inquit, vobis in primis quod et accepi, quoniam Christus mortuus est, et quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, et quia visus est Cephae, et post hoc undecim ; deinde visus est plusquam quingentis fratribus ; deinde visus est Iacobo, deinde Apostolis omnibus, novissime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi 6. In quem locum Chrysostomus : « Itaque, inquit, non omnibus initio visus est, nec pluribus simul, sed uni tantum et ei Principi, et fide maxime digno. » Et infra : « Itaque, inquit, Petro primum apparet : nam qui Christum primus confessus erat, non ab re primus etiam resurgentem videt. » Similia habet Theophylactus in hunc locum.