De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate

Diego Álvarez

De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate

Diego Álvarez (1550–1631)

De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate, ac legitima eius cum efficacia eorundem auxiliorum concordia

First published 1610

Diego Álvarez’s twelve-book treatise on divine grace and human free choice, written for the de auxiliis controversy. The first eight books treat God’s knowledge of future contingents, his motion of secondary causes, providence and predestination, the powers of fallen nature, the preparation for grace and the division of grace; books nine to twelve treat the help of efficacious grace, the gift of perseverance, reprobation, and the reconciliation of created free choice with the grace that infallibly moves it, and close with an epilogue of twenty propositions. Latin from the Rome 1610 edition, with a new English translation.


Liber Primus

Liber Secundus

Liber Tertius

Liber Quartus

Liber Quintus

Liber Sextus

Liber Septimus

Liber Octavus

Liber Nonus

Prooemium

Disputatio LXXXI: Quid sit gratia operans, quid cooperans, et quomodo inter se distinguantur.

Disputatio LXXXII: Utrum gratia cooperans, inquantum cooperans, sit praeveniens, seu praemovens liberum arbitrium ad consensum; an solum pariter, et simultanee cum illo in piam operationem influens.

Disputatio LXXXIII: Quid sit Auxilium Efficax praeoperantis gratiae, et in quo eius efficacia formaliter consistat.

Disputatio LXXXIV: Quotuplex sit Auxilium Efficax Praevenientis Gratiae.

Disputatio LXXXV: Utrum Deus, seu auxilium efficax, et liberum arbitrium sint duae causae partiales supernaturalis consensus, sicut duo trahentes navim.

Disputatio LXXXVI: Utrum Deus per auxilium efficax praeoperantis gratiae vere efficienter faciat, ut faciamus; an solum suadendo, invitando, et alliciendo, aut aliter, etiam interius moraliter attrahendo.

Disputatio LXXXVII: Utrum auxilium efficax actuale subiaceat nostri arbitrii potestati, quantum ad usum, sicut subiacent habitus, quibus utimur, cum volumus.

Disputatio LXXXVIII: Utrum in eo, qui habet habitus infusos ad singulos actus supernaturales, sit necessarium auxilium speciale, non solum excitantis, sed etiam adiuvantis gratiae, ab auxilio habitus infusi realiter distinctum.

Disputatio LXXXIX: Utrum liberum arbitrium creatum sit prima causa, vel prima radix suae determinationis.

Disputatio XC: Utrum auxilium gratiae, in ratione efficacis auxilii, dependeat ex libero influxu arbitrii creati cum illo; an vero sit efficax secundum se, et ut venit a Deo antecedenter ad liberam cooperationem eiusdem arbitrii.

Disputatio XCI: Utrum Deus per auxilium efficax praeoperantis gratiae ad modum causae physicae, idest vere efficienter, praedeterminet liberum arbitrium ad consensum.

Disputatio XCII: Utrum liberum arbitrium motum a Deo auxilio efficaci possit in sensu composito eidem auxilio dissentire, et non converti.

Disputatio XCIII: Utrum Liberum Arbitrium creatum possit resistere auxilio efficaci, proprie loquendo de resistentia.

Disputatio XCIV: Quomodo explicandus sit, et intelligendus sensus compositus, et divisus, cum asseritur, liberum hominis arbitrium a Deo motum auxilio efficaci, non posse in sensu composito dissentire, aut non converti, sed solum in sensu diviso.

Quomodo explicandus sit, et intelligendus sensus compositus, et divisus, cum asseritur, liberum hominis arbitrium a Deo motum auxilio efficaci, non posse in sensu composito dissentire, aut non converti, sed solum in sensu diviso.

I. HANC difficultatem breviter attigimus disputat. 18. et 23. et de illa iterum agendum erit disp. 115. nunc autem est ex professo discutienda, et explicanda, quoniam aliqui doctores, etiam ex illis, qui fatentur, concedendum esse auxilium efficax physice praedeterminans nostram voluntatem ad actus supernaturales, salva eius libertate, dicunt, quod sensus compositus in praedicta propositione, idem est, ac posito, et explicato auxilio: divisus autem est considerando voluntatem absolute, et sine auxilio. Ita dicit F. Petrus Alorca Doctor Complutensis 1. 2. q. 111. ar. 3. circa finem. Similiter etiam illi, qui arbitrantur, destrui libertatem arbitrii, si asseratur, voluntatem nostram non posse in sensu composito dissentire vocationi, seu motioni Dei efficaci; ex eo id asserunt; quia non recte explicant sensum istum compositum. Dicunt enim, hanc propositionem: Liberum arbitrium, motum a Deo auxilio efficaci, non posse dissentire in sensu composito; nihil aliud significare, nisi quod quamdiu illa motio efficax est in homine, non possit illi dissentire; ablata vero motione, possit dissentire, ac si motio illa existens in voluntate auferret ab ea potentiam ad dissentiendum, si velit. Et istum sensum impingunt doctoribus, qui praedictam propositionem admittunt, cum tamen ab eorum mente sit omnino alienus. Probant suam sententiam; nam sensus compositus est ille, quo motio efficax, vel alia forma ponitur in subiecto, seu simul componitur cum illo, ut patet ex ipsa nominis etymologia. Sensus autem divisus est, quo eadem forma separatur a subiecto, et dividitur ab illo: ergo dicere, liberum hominis arbitrium non posse in sensu composito dissentire motioni efficaci, sed solum in sensu diviso, nihil aliud est, quam asserere, quod toto tempore, quo motio illa est in homine, revera non possit illi dissentire: separata vero, et divisa eadem motione ab homine, possit dissentire, vel non operari.

Lutherani, et Calviniani non penetrantes praedictam distinctionem de necessitate in sensu composito, vel diviso, nec eam admittentes, de medio abstulerunt libertatem arbitrii. Cum enim in sacris litteris, et Patribus, praesertim in S. Augustino expresse haberi fateantur, hominem non posse aliud facere (quod in sensu composito intelligendum est) nisi illud, quod absoluto, et efficaci decreto Deus voluit ab homine fieri, et ad quod faciendum impulerit, et consequenter id negare non possint; asseruerunt, liberum arbitrium esse rem de solo titulo, aut titulum sine re: quia capere non potuerunt, qualiter cum praedicta efficacia decreti, et motionis divinae, cui in sensu composito voluntas creata non potest resistere, simul stet eius libertas.

II. Sensus compositus, et divisus aperitur.— Ut ergo viam facilem aperiamus, qua Lutherani, et Calviniani ad Ecclesiam Catholicam possint redire, et veram intelligentiam sensus compositi, et divisi, de quo nunc agimus, statuamus; supponenda est in primis legitima definitio liberi arbitrii, quam disput. 115. subiiciemus, et explicabimus, ubi alia quamplurima, quae ad praesentem nodum dissolvendum non parum conducunt, explicanda erunt.

Secundo supponendum est, in libero arbitrio simul esse potentiam ad opposita, non autem esse in illo potentiam ad opposita simul habenda. Etenim in libero arbitrio simul est potentia ad assentiendum, et dissentiendum, quae sunt opposita contrarie; ad operandum, vel non operandum, quae opponuntur contradictorie: non tamen est in illo potentia, ad assentiendum, et dissentiendum simul; vel ad operandum simul, et non operandum. Cuius ratio est: nam potentia ad unum actum non opponitur potentiae ad actum contrarium: duo autem actus contrarii sunt incompossibiles in eodem subiecto, nec possunt simul de eodem verificari, sicut nec duae contradictoriae verificantur de eodem. Hoc sub aliis terminis explicare possumus, si dicamus cum Capreolo in libero arbitrio esse simultatem potentiae ad opposita, non autem potentiam simultatis; idest potentiam ad opposita simul habenda.

Lib. arbit. non posse in sensu composito dissentire auxilio efficaci, quid sit.— Igitur, quando S. Thomas, vel eius discipuli dicunt, liberum hominis arbitrium motum a Deo auxilio efficaci, non posse in sensu composito dissentire, aut non operari; nihil aliud significatur, quam motionem illam efficacem, et actualem dissensum non posse simul poni in eodem arbitrio: qui sensus est catholicus, ac per consequens propositio illa est catholica. Et in hoc sensu aliqui ex auctoribus, gratiam efficacem physice praedeterminantem impugnantibus, explicant illam propositionem: Praedestinatus potest damnari, quae in sensu diviso est vera; in sensu autem composito falsa, et impossibilis, quia significat, quod ad hoc se libertas extendat, ut possit simul in unum coniungere damnationem cum praedestinatione, quod est impossibile. Et ad argumentum, quod solet obiici: nam praedestinatio est suppositio antecedens nostram voluntatem: ergo, si supposita praedestinatione, non potest quis damnari in sensu composito; sequitur, quod necessario salvetur, et non libere; respondent, negandam esse consequentiam simpliciter, et assignant rationem, quia ad libertatem absolute, et simpliciter, sufficit haec potestas, quae vocatur in sensu diviso: nam in praedestinato vere, et realiter manet potestas ad utrumque, non obstante praedestinatione Dei, eo quod, etiam si supponatur persona praedestinata, adhuc vere retinet potestatem peccandi, et perseverandi in peccato, si voluerit; quamquam haec potestas numquam sit reducenda in actum praedestinationi contrarium. Et haec est communis intelligentia doctorum, ut ex dictis disp. 25. colligi potest. Probatur hoc: nam sensus compositus non est ille, quo forma importata per unum extremum ponitur in subiecto, sed quo duae formae importatae per utrumque extremum, simul ponuntur in eodem subiecto. Sicut cum dicimus: Album potest esse nigrum, in sensu composito, non significamus, quod albedo sit, aut esse possit seorsum in aliquo subiecto, vel nigredo sit, aut esse possit in aliquo subiecto: sed sensus est, quod albedo, et nigredo simul sint compossibiles in eodem subiecto: et propterea propositio illa in sensu composito est falsa, quia impossibile est, quod aliquid simul sit album, et nigrum: ergo similiter cum asseritur, liberum arbitrium, motum a Deo auxilio efficaci, non posse in sensu composito dissentire, non significatur solum, quod auxilium efficax sit, aut esse possit in libero hominis arbitrio, vel quod dissensus sit, aut esse possit in libero arbitrio, sed quod auxilium efficax, et dissensus actualis non possint esse simul in eodem.

III. Confirmari potest haec doctrina argumento ad hominem contra auctores oppositae sententiae: nam cum vi argumentorum premuntur, quibus probari solet, cum infallibilitate praescientiae divinae cohaerere non posse arbitrii nostri libertatem: nam supposita praescientia, qua Deus praescivit, Petrum esse consensurum; impossibile est, quod dissentiat; respondent, id esse impossibile in sensu composito, quia videlicet repugnat, haec duo simul esse vera, quod scilicet Deus sciat, Petrum consensurum; et nihilominus Petrus non consentiat, sed dissentiat; alias falsificaretur scientia divina, quod est impossibile. Neque aliter possunt et ipsi sensum compositum explicare: ergo similiter, quando nos asserimus, liberum arb. motum a Deo auxilio efficaci ad consentiendum non posse in sensu composito dissentire; sensus est, implicare contradictionem, haec duo simul esse vera; quod nempe auxilium efficax ad consentiendum sit in homine, et homo dissentiat. Ex quo rursus nos concludimus, quod, sicut praescientia, qua Deus novit, Petrum consensurum, non aufert ab eo potentiam, qua potest dissentire, si velit, sed solum tollit ab eo actum dissentiendi; ac per consequens talis praescientia nullo modo aufert, vel impedit arbitrii nostri libertatem, etiam quantum ad actualem usum illius: ita aeternum, absolutum, et efficax decretum voluntatis divinae, quo Deus per auxilium efficax praeoperantis gratiae efficit, Petrum consentire; non aufert ab eo potentiam, qua vere potest dissentire, si velit; sed solum facit, quod, cum per libertatem arbitrii dissentire possit Deo vocanti; non tamen dissentiat: de quo plura diximus disp. 18. n. 23. disp. 23. per tot. Respondent, non esse eandem rationem de necessitate in sensu composito, sive ex suppositione praescientiae divinae, ac de necessitate in sensu composito, sive ex suppositione auxilii efficacis gratiae, lib. arb. physice praedeterminantis ad consensum: nam illa necessitas est consequens ipsam liberam operationem liberi arbitrii futuram: haec autem est antecedens: ac propterea, iuxta doctrinam Anselmi, illa necessitas libertatem non laedit, haec autem omnino illi repugnat. Sed haec obiectio tacta fuit, et soluta disp. 22. n. 40. et 41. ubi expendimus doctrinam Anselmi, et ostendimus necessitatem in sensu composito, sive ex suppositione decreti efficacis voluntatis divinae, antecedentis in signo rationis praescientiam cooperationis arbitrii futurae, etiam ex hypothesi, quod in talibus circumstantiis constitueretur, non esse necessitatem antecedentem, de qua loquitur Anselmus. Unde non oportet, quae ibi dicta sunt, in praesenti disputatione repetere.

IIII. EX his facile poterit Theologus respondere ad omnia argumenta, quibus efficacia gratiae a nobis explicata, aut libertas arbitrii, quasi cum illa cohaerere non possit, impugnatur. Ad obiectionem autem in principio huius disput. propositam respondetur, sensum compositum non esse illum, quem argumentum intendit, sed quem nos in discursu huius disputationis, atque aliis in locis explicuimus.

DEinde agendum est de auxilio gratiae adiuvantis, et efficacis per comparationem ad auxilium gratiae excitantis, et sufficientis, circa quod octo sunt consideranda.

I. Utrum, postquam Deus misericorditer excitavit arbitrium creatum, expectet liberum eius consensum, ut purgari, aut iustificari velit. Ubi expenditur decretum Concilii Araus. can. 4.

II. Utrum liberum arbitrium aliquid ex seipso operetur, quando consentit Deo excitanti, et vocanti.

III. Utrum bonus usus, seu cooperatio, et influxus liberi arbitrii, quo Deo excitanti consentit, procedat a sola, et innata eius libertate.

IIII. Utrum, supposita gratia excitante, consensus, vel cooperatio liberi arbitrii sit primo inchoanda a voluntate creata; an vero a voluntate divina, sive ab auxilio efficaci praeoperantis gratiae.

V. Utrum ista causalis sit vera: Quia homo praeventus gratia excitante vult converti, ideo adiuvatur a Deo, et convertitur: an e contra, ideo convertatur, quia a Deo adiuvatur.

VI. Utrum collatio efficacis auxilii sit adaequata causa, quod liberum arbitrium a Deo excitatum, et motum convertatur.

VII. Utrum haec causalis sit vera: Quia homo non adiuvatur a Deo, ideo non convertitur, sed in peccato persistit.

VIII. Utrum haec causalis similiter vera sit: Quia homo excitatus a Deo, non vult recte uti gratia sufficienti; ideo non adiuvatur a Deo, nec convertitur.

Disputatio XCV: Utrum, postquam Deus misericorditer excitavit Arbitrium creatum, expectet liberum eius consensum, ut purgari, aut iustificari velit.

Disputatio XCVI: Utrum Liberum Arb. ex se ipso aliquid operetur, quando consentit Deo excitanti, et vocanti.

Disputatio XCVII: Utrum bonus usus, seu cooperatio Liberi Arbitrii, quo Deo excitanti, et vocanti consentit, procedat a sola, et innata eius libertate.

Disputatio XCVIII: Utrum, supposita gratia excitante, consensus, vel cooperatio liberi arbitrii sit primo inchoanda a voluntate creata; an vero a voluntate divina, sive ab auxilio efficaci praeoperantis gratiae.

Disputatio XCIX: Utrum ista causalis sit vera: Quia homo praeventus gratia excitante, vult converti, ideo adiuvatur a Deo, et convertitur: an e contra, ideo convertatur, quia a Deo adiuvatur.

Disputatio C: Utrum collatio efficacis auxilii sit adaequata causa, quod liberum arbitrium convertatur.

Disputatio CI: Utrum haec causalis sit vera: Quia homo non adiuvatur a Deo, ideo non convertitur.

Disputatio CII: Utrum haec causalis sit vera: Quia homo excitatus a Deo, non vult uti gratia sufficienti; ideo non adiuvatur a Deo, nec convertitur.

Liber Decimus

Liber Undecimus

Liber Duodecimus

↑ Top of work