De Ecclesia Christi

«Spectata redemptione tamquam principio ac fonte, Ecclesia Iesu Christi in proposito, voluntate, et opere redemptoris est mundus supernaturaliter transformatus per divinam doctrinam, legem, et gratiam; pretium autem redemptionis mundi et emptionis Ecclesiae est sanguis Iesu Christi Filii Dei.»

I. Si supposito lapsu generis humani, illud cogitemur sine Christo redemptore, quem liberrima misericordia Deus misit in mundum, quisnam quaeso ex principiis fidei et ex ipsa historia populorum, qui postquam venit, eum non receperunt, concipiendus esset status totius humani generis, quae «civitas terrena» sine «civitate coelesti?» Fides et consequenter ad lumen fidei ipsa historia nobis exhibet universum genus in suo primo progenitore, ut in naturali radice et origine totius stirpis, infectum peccato, omnibus donis gratiae spoliatum, a supernaturali suo fine delapsum, impotens tendendi adhuc ad hunc finem, in mente utique rationali sed in tenebris ignorantiae sine lumine supernaturali, in voluntate libera sed infirma sine viribus gratiae; «mundum totum in maligno positum» et «in sapientia carnis, quae inimica Deo legi Dei non est subiecta, nec enim potest;» filios Adam «venumdatos sub peccato, sub lege in membris repugnante legi mentis, et captivante in lege peccati;» «natura filios irae;» paucis, totam infelicem progeniem in servitute ignorantiae et errorum, concupiscentiae et depravationis, peccati et damnationis.

Iam Filius Dei ex ipso hoc genere Adami factus homo venit in hunc mundum «via, veritas et vita,» ut ipsum mundum illuminaret veritate sua, ordinaret in viam salutis lege sua, sanctificaret vita gratiae suae. «Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret....... ut salvetur mundus per ipsum» Io. III. 17; «in hoc apparuit charitas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum...... quoniam Pater misit Filium suum salvatorem mundi» 1. Io. IV. 9. 14. cf. Io. VI. 33; XII. 31. 47. Haec salvatio mundi in effectu ipso peragitur primum negative ut homines desinant esse mundus «tenebrarum,» «in maligno positus» mundus «damnatus» (Eph. VI. 12; 1. Io. VI. 19; 1. Cor. XI. 32.): «de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo» Io. XV. 19. Tum positive Verbum caro factum contra ignorantiam et errorem magisterio doctrinae externae et internae illuminans «(lux mundi);» contra concupiscentiam et infirmitatem imperio legis ordinans et gratia confortans «(iugum meum suave est);» contra peccatum et damnationem sacerdotio sanctificationis iustificans et perficiens «(una enim oblatione consummavit in aeternum sanctificatos... sacerdos magnus super domum Dei)» electos de mundo fide spe et charitate, doctrina lege et cultu divino secum ipso atque in se ipso omnes inter se invicem unit, hacque unione externa et interna, visibili et invisibili per se ipsum et in se ipso transformans mundum «in dispensatione plenitudinis temporum instaurando omnia quae in coelis et quae in terra sunt» constituit regnum Dei in terris «civitatem sanctam Ierusalem descendentem de caelo a Deo» (Apoc. XXI.), quae est Ecclesia. Ecclesia autem haec Iesu Christi sicut est mundus salvatus a Christo universalis spatio «usque ad ultimum terrae,» ita est plenitudo temporis et tempore universalis «usque ad consummationem saeculi;» atque ideo perennis est in ea sicut forma interna et invisibilis donorum gratiae, ita forma externa et visibilis in supernaturali magisterio, imperio, sacerdotio, quod in Christo suum habens principium et finem, a Christo perenniter derivatur in Ecclesiam. «Si qua ergo in Christo nova creatura¹; vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova. Omnia autem ex Deo, qui nos reconciliavit sibi per Christum; et dedit nobis ministerium reconciliationis; quoniam quidem Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi..... et posuit in nobis verbum reconciliationis. Pro Christo ergo legatione fungimur tamquam Deo exhortante per nos. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo» 2. Cor. V. 17-20. «Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconciliat sibi... de mundo electus est inimico, damnato, contaminato.... Mundus perditionis qui odit mundum reconciliationis» Aug. in Ioan. tract. 87. n. 2-4. Hoc etiam sensu Origenes Ecclesiam appellat mundum a Christo illuminatum: «Dicatur itaque Ecclesia mundus, quando a Christo illuminatur» Orig. in Ioann. tom. 6. T. IV. p. 158.

II. Terminus itaque a quo huius transformationis est mundus sanctificandus, terminus ad quem est Ecclesia sanctificata; forma ipsa est sanctitas interna in omnibus donis gratiae, in fide et spe et charitate, atque sanctitas externa in magisterio ac doctrina, in imperio ac lege, in sacerdotio ac sacramentis. Pretium autem donorum omnium transformantium, ac proinde pretium sicut redemptionis mundi ita emptionis Ecclesiae est sanguis Filii Dei, vita nempe et mors, satisfactiones et merita Iesu Christi, ipse denique Iesus Christus, Dei Filius. Hinc sicut dicitur Christus Iesus «dedisse semet ipsum redemptionem (ἀντίλυτρον) pro omnibus,» quia Deus «omnes homines vult salvos fieri» 1. Tim. II. 6; et dicitur ipsemet esse «propitiatio pro peccatis totius mundi» 1. Io. II. 2: ita velut terminus constituendus, velut templum aedificandum et consecrandum meritis ac sanguine Christi declaratur Ecclesia: «Ecclesia Dei, quam acquisivit sanguine suo» (διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος) Act. XX. 28; Christus dilexit Ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret» Eph. V. 25-27. Tabernaculum typicum dedicatum est et Ecclesia Mosaica mundata sanguine typico animalium; tabernaculum verum, Ecclesia coelestis dedicatur et mundatur melioribus hostiis, per sacerdotem magnum Iesum Christum nempe sanguine proprio. «Moyses ipsum quoque librum (codicem testamenti) et omnem populum aspersit dicens: hic sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus; etiam tabernaculum et omnia vasa ministerii sanguine similiter aspersit; et omnia paene in sanguine secundum legem mundantur..... Necesse est ergo exemplaria (ὑποδείγματα cf. supra p. 15.) melioribus hostiis quam istis» Heb. IX. 19. sq. Nam ut paulo ante dixerat Apostolus, Christus «sanctorum minister et tabernaculi veri, quod fixit Dominus et non homo..... melius sortitus est ministerium, quanto et melioris testamenti mediator est, quod in melioribus repromissionibus sancitum est..... per proprium sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa» ib. VIII. 2. 6; IX. 12.

Verbum igitur caro factum sanguine suo in cruce effuso meruit; doctrina veritatis in magisterio, lege salutis in imperio, sacramentis sanctificationis in sacerdotio, donis externis et gratiis internis effecit mundi transformationem; hicque mundus transformatus atque his donis visibilibus ac invisibilibus unitus cum Christo et unitus in se constituitur «Ecclesia acquisita sanguine Dei:» quare pretium pro Ecclesia redimens sanguis Iesu Christi, merces pro sanguine Iesu Christi Ecclesia empta. «Redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis pretioso sanguine quasi agni immaculati Christi et incontaminati.... ut fides vestra et spes esset in Deo; animas vestras castificantes in obedientia charitatis²... Ad quem (Dominum I. Ch.) accedentes lapidem vivum... et ipsi tamquam lapides vivi supraedificamini domus spiritualis.... genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis, ut virtutes annuntietis eius, qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum, qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei; qui non consecuti misericordiam, nunc autem misericordiam consecuti» 1. Pet. I. 18-II. 10; Eph. II. 12-22; Coloss. I. 20-23.

III. Hinc sanguis Iesu Christi est «sanguis testamenti aeterni» Heb. X. 29; XIII. 20., primum quidem ut effusus semel in sacrificio crucis condidit testamentum reconciliationis mundi et consecravit Ecclesiam, quae propterea a ss. Patribus dicitur de latere secundi Adam in cruce dormientis esse desumpta³; tum vero est «sanguis novi Testamenti» Matth. XXV. 28; Marc. XIV. 24; Luc. XXII. 20; 1. Cor. XI. 25., ut perenniter in Ecclesia et ab Ecclesia perenni oblatus in sacrificium et haustus in refectionem animarum⁴ eam visibili sacramento et invisibili charitate sponso Iesu Christo intime coniungit ac unit: «Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio (κοινωνία) sanguinis Christi est? et panis quem frangimus, nonne participatio (κοινωνία) corporis Domini est? Quoniam unus panis (est), unum corpus multi sumus, omnes, qui de uno pane participamus» 1. Cor. X. 16. «Non potest vivere corpus Christi nisi de spiritu Christi. Inde est quod exponens nobis Apostolus Paulus hunc panem, unus panis, inquit, unum corpus multi sumus. O sacramentum pietatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis.... Hunc itaque cibum et potum (Christus) societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est sancta Ecclesia in praedestinatis et vocatis et iustificatis et glorificatis sanctis et fidelibus eius. Quoniam primum iam factum est, id est praedestinatio; secundum et tertium factum est et fit et fiet, id est vocatio et iustificatio; quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est glorificatio. Huius rei sacramentum id est unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur quibusdam ad vitam; quibusdam ad exitium: res vero ipsa cuius sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque eius particeps fuerit.» Aug. in Io. tract. 26. n. 13. 15.